20 doanh nghiệp Nhà nước vào diện cơ cấu: Cơ hội săn “hàng khủng” trước thềm cổ phần hóa

Ngày 12/2/2026, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, có hiệu lực từ 13/2/2026. Quy định mới được đánh giá là bước đi đáng chú ý nhằm thúc đẩy tiến trình tái cấu trúc và cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn, qua đó có thể bổ sung nguồn hàng chất lượng cho thị trường chứng khoán và mở ra thêm cơ hội cho nhà đầu tư.

Theo nội dung nghị định, việc cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp được thực hiện theo các điều khoản của Luật Quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp năm 2025, với mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh và tính minh bạch của khu vực doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ vốn.

20 doanh nghiệp do Thủ tướng quyết định cơ cấu lại vốn

Điểm đáng chú ý tại Nghị định 57 là danh mục 20 doanh nghiệp do Thủ tướng quyết định cơ cấu lại vốn Nhà nước, tập trung vào nhiều tập đoàn, tổng công ty giữ vai trò then chốt trong các lĩnh vực năng lượng, hạ tầng, viễn thông, tài chính và vận tải.

Việc đưa các doanh nghiệp này vào diện cơ cấu vốn không đồng nghĩa sẽ cổ phần hóa ngay lập tức, nhưng tạo hành lang pháp lý và lộ trình rõ ràng hơn cho các bước tái cấu trúc sở hữu trong giai đoạn tới.

Điều kiện cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước

Nghị định quy định doanh nghiệp được cổ phần hóa phải đáp ứng một số điều kiện cơ bản: Không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ 100% vốn điều lệ; Sau khi xử lý tài chính và xác định giá trị doanh nghiệp, giá trị thực tế phải bằng hoặc lớn hơn các khoản phải trả;

Trường hợp giá trị thực tế thấp hơn nợ phải trả, cơ quan đại diện chủ sở hữu phải phối hợp với đơn vị xử lý nợ và chủ nợ để xây dựng phương án tái cơ cấu. Nếu phương án không khả thi, doanh nghiệp sẽ chuyển sang hình thức sắp xếp khác theo quy định pháp luật.

Đối tượng cổ phần hóa là các doanh nghiệp cấp I chuyển thành công ty cổ phần, gồm công ty mẹ của tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước, công ty mẹ trong mô hình mẹ – con và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Mở rộng cửa cho nhà đầu tư trong và ngoài nước

Theo quy định, ba nhóm đối tượng được phép mua cổ phần tại doanh nghiệp cổ phần hóa gồm:

Nhà đầu tư trong nước (không hạn chế khối lượng mua); Nhà đầu tư nước ngoài (phải mở tài khoản tại tổ chức tín dụng theo quy định ngoại hối, được đặt cọc và ký quỹ bằng ngoại tệ chuyển khoản khi tham gia đấu giá); Nhà đầu tư chiến lược đáp ứng điều kiện theo quy định.

Ngược lại, một số nhóm không được mua cổ phần lần đầu, gồm thành viên ban chỉ đạo cổ phần hóa (trừ đại diện doanh nghiệp), đơn vị tư vấn – kiểm toán tham gia xác định giá trị doanh nghiệp, tổ chức đấu giá và các bên có liên quan trực tiếp nhằm tránh xung đột lợi ích.

Kỳ vọng tăng nguồn hàng chất lượng cho thị trường

Giới phân tích cho rằng việc ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP là tín hiệu tích cực đối với thị trường vốn. Nếu tiến trình cơ cấu và cổ phần hóa được đẩy nhanh, thị trường có thể đón thêm nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, đầu ngành, giúp nâng cao chất lượng hàng hóa niêm yết và độ sâu thị trường.

Trong bối cảnh mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán đang được thúc đẩy, việc mở rộng quy mô doanh nghiệp niêm yết và tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thu hút dòng vốn tổ chức trong và ngoài nước.

Tuy vậy, tốc độ triển khai thực tế vẫn sẽ phụ thuộc vào tiến độ xử lý tài chính, định giá doanh nghiệp và phương án sắp xếp cụ thể tại từng đơn vị. Nhà đầu tư được khuyến nghị theo dõi sát kế hoạch chi tiết của từng doanh nghiệp trong danh mục cơ cấu vốn để đánh giá cơ hội và rủi ro đi kèm.