TRUNG QUỐC VÀ SỰ ĐE DOẠ VIỆT NAM TRONG QUAN HỆ VIỆT - MỸ (Quản lý gia sản 02)

Là một người theo dõi sát tình hình kinh tế và đầu tư, tôi muốn chia sẻ một góc nhìn rất thực tế: Trung Quốc hiện đang đóng vai trò trung tâm trong nhiều hoạt động sản xuất và thương mại của Việt Nam. Nhưng chính vì sự phụ thuộc này, tôi cho rằng nếu có biến động trong mối quan hệ Việt - Trung, nền kinh tế Việt Nam và tâm lý nhà đầu tư có thể chịu tác động rõ rệt.

Vai trò kinh tế then chốt của Trung Quốc với Việt Nam

Trong năm 2023, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam với tổng kim ngạch lên tới hơn 170 tỷ USD. Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc đủ thứ: từ vải vóc, da giày, linh kiện điện tử, máy móc thiết bị đến phân bón và nguyên vật liệu xây dựng. Có ngành mà trên 60–70% nguyên phụ liệu đầu vào đến từ Trung Quốc.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam xuất khẩu nông sản – như thanh long, sầu riêng, vải thiều, hạt điều – chủ yếu sang Trung Quốc. Có mặt hàng mà 80–90% phụ thuộc vào thị trường này. Khi họ đóng cửa biên giới hoặc thay đổi tiêu chuẩn kỹ thuật, nông sản của ta ùn ứ, rớt giá, nông dân điêu đứng.

Chưa kể, đầu tư trực tiếp (FDI) từ Trung Quốc vào Việt Nam đang tăng nhanh. Nhiều khu công nghiệp tại Bắc Giang, Hải Phòng, Quảng Ninh đón nhà máy Trung Quốc chuyển dịch sản xuất sang Việt Nam do căng thẳng Mỹ - Trung. Điều này giúp kinh tế địa phương tăng trưởng, nhưng cũng đồng nghĩa là nếu mối quan hệ xấu đi, những nguồn lực này có thể bị rút đi nhanh chóng.

Nếu Việt Nam bắt tay sâu hơn với Mỹ, Trung Quốc sẽ làm gì?

Tôi nghĩ Trung Quốc sẽ không im lặng nếu Việt Nam trở thành đối tác chiến lược toàn diện của Mỹ, đặc biệt nếu hai bên bắt đầu hợp tác sâu về công nghệ, quốc phòng, hoặc thể hiện lập trường mạnh mẽ ở Biển Đông. Trong quá khứ, Trung Quốc đã từng dùng nhiều “đòn kinh tế” để trừng phạt các nước đi ngược lợi ích của họ. Cụ thể:

1. Với Hàn Quốc (2016 – THAAD)

- Khi Hàn Quốc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Mỹ, Trung Quốc đã phản ứng mạnh mẽ:

- Hạn chế khách du lịch sang Hàn, khiến ngành du lịch thiệt hại hàng tỷ USD.

- Tẩy chay hệ thống bán lẻ Lotte (doanh nghiệp cấp đất cho THAAD), khiến Lotte phải đóng hàng loạt siêu thị.

- Siết chặt kiểm tra hàng hóa Hàn Quốc, gây chậm trễ trong xuất khẩu.

2. Với Úc (2020 – kêu gọi điều tra COVID-19)

- Khi Úc kêu gọi điều tra nguồn gốc dịch COVID-19, Trung Quốc đã:

- Áp thuế 80% lên lúa mạch Úc.

- Cấm nhập khẩu thịt bò từ nhiều lò mổ của Úc.

- Đình chỉ nhập than đá và một số loại rượu vang từ Úc.

Điểm chung là Trung Quốc không đánh trực diện, mà chọn các ngành xuất khẩu dễ tổn thương nhất để gây sức ép.

3. Với Philippines, Nhật Bản…

- Cũng từng có lúc Trung Quốc ngừng xuất khẩu đất hiếm sang Nhật (2010) khi căng thẳng ở biển Hoa Đông xảy ra.

- Với Philippines, có thời điểm họ cấm nhập chuối và nông sản, khiến ngành nông nghiệp thiệt hại nặng.

Với Việt Nam thì sao?

Nếu Việt Nam tiến gần hơn với Mỹ và thể hiện lập trường rõ ràng ở các vấn đề nhạy cảm như Biển Đông, tôi cho rằng các biện pháp Trung Quốc có thể áp dụng gồm:

- Siết nhập khẩu nông sản: ví dụ như tăng cường kiểm dịch, trì hoãn thông quan ở các cửa khẩu như Lạng Sơn, Móng Cái, Lào Cai.

- Hạn chế xuất khẩu nguyên liệu: đặc biệt là các linh kiện, nguyên phụ liệu thiết yếu cho dệt may, da giày, điện tử.

- Gây khó khăn cho doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động tại Trung Quốc.

- Gia tăng căng thẳng ở Biển Đông để tạo áp lực chính trị.

- Tấn công thông tin, truyền thông để làm ảnh hưởng tới hình ảnh đối ngoại của Việt Nam.

- Kiểm soát hoặc kìm hãm, dòng vốn FDI rời khỏi Việt Nam.

Điều đó có ý nghĩa gì với nhà đầu tư?

Tôi nghĩ rằng kỳ vọng của nhà đầu tư vào sự phục hồi kinh tế hoặc vào những thỏa thuận chiến lược với Mỹ có thể sẽ trở nên thận trọng hơn. Việc bất ổn địa chính trị và nguy cơ bị Trung Quốc “đè gối” có thể khiến dòng tiền chững lại, nhà đầu tư trở nên lo lắng hơn, từ đó thị trường chứng khoán có thể điều chỉnh hoặc giảm điểm trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn vào mặt tích cực: định giá thị trường hiện đang ở vùng thấp, nhiều cổ phiếu đã chiết khấu sâu và có thể tích lũy nếu Việt Nam bước vào một chu kỳ hợp tác mới, rõ ràng, với Mỹ và phương Tây.

Khuyến nghị cá nhân

Tôi cho rằng lúc này nhà đầu tư nên bình tĩnh đứng ngoài, quan sát kỹ. Hãy chờ xác nhận rõ ràng về “cuộc chơi mới”: liệu mối quan hệ Việt – Mỹ có đi tới đâu không, phản ứng của Trung Quốc thế nào, dòng tiền có quay trở lại thị trường không. Khi bức tranh rõ ràng hơn, chúng ta vào tiền thì có thể không ăn đậm, nhưng sẽ bảo toàn được vốn, và đi đúng nhịp.

Còn nếu lao vào sớm giữa những rủi ro địa chính trị đang tiềm ẩn, thì dù bạn đúng, bạn vẫn có thể bị “đạp” ngắn hạn – và tâm lý hoang mang lúc đó sẽ rất khó kiểm soát.

#tranmanhhoangviet #quanlygiasan #trungquocvietnam #hoachdinhtaichinhcanhan #LeadOn