Dư địa chính sách tiền tệ năm 2026 không còn nhiều, chuyển sang trạng thái kiểm soát chặt chẽ chất lượng tín dụng thay vì hỗ trợ lãi suất thấp như 2025.

Điều này không có nghĩa chính sách tiền tệ sẽ đảo chiều sang thắt chặt mạnh, mà xuất phát từ bối cảnh quốc tết, mục tiêu tăng trưởng cao và diễn biến cùa lạm phát kỳ vọng

1. Các nguyên nhân buộc NHNN phải có sự thay đổi chính sách tiền tệ:

- Chính sách FED là một tác động quan trọng. Dù FED tiếp tục chu kỳ hạ lãi suất trong năm nay, lãi suất điều hành Mỹ vẫn đang ở mức 3.5-3.75%, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước dịch COVID-19. Gây áp lực tỷ giá đối với các nền kinh tế mới nổi như VN.

- Mục tiêu tăng trưởng GDP 2 chữ số của Chính phủ năm 2026 gây áp lực lớn lên việc phải kích thích tổng cầu. Mục tiêu tăng trưởng >10% sẽ dẫn đến nhu cầu vốn cho đầu tư công, đầu tư tư nhân và sản xuất kinh doanh sẽ tăng mạnh. Để tránh lạm phát, rủi ro hệ thống ngân hàng tăng lên quá nhanh đồng thời bong bóng tài sản xuất hiện trở lại, NHNN bắt buộc phải kiểm soát kỹ khâu tín dụng trong năm 2026.

2. Phân bổ nguồn vốn cho nền kinh tế

Năm 2026 sẽ có sự phân hóa rõ rệt. Mặt bằng lãi suất cho vay khó có thể giảm sâu hơn mức 6.5%/ năm như năm 2025. Việc phân bổ vốn sẽ có chọn lọc hơn với các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, xuất khẩu. Doanh nghiệp có dòng tiền tốt, dự án hạ tầng trọng điểm sẽ tiếp cận được nguồn vốn thuận lợi hơn. Trong đó, các lĩnh vực có đòn bẩy cao sẽ bị siết điều kiện tín dụng

Kết luận: Năm 2026, để tỷ giá và lạm phát kỳ vọng không vượt quá mức mục tiêu, phải có sự phối hợp cân bằng giữ chính sách tiền tệ và tài khóa. Tài khóa sẽ có xu hướng tăng tốc để theo đuổi mục tiêu tăng trưởng GDP cao, thể hiện qua quy mô đầu tư công rất lớn trong giai đoạn 2026-2030. Trong khi đó, chính sách tiền tệ phải đóng vai trò giữ ổn định vĩ mô, để đáp ứng yêu cầu ổn định lãi suất, tỷ giá và lạm phát kỳ vọng.

Với bức tranh vĩ mô năm 2026 như nhận định trên, nhóm cổ phiếu ngân hàng sẽ bước vào một giai đoạn phân hóa cực kỳ sâu sắc. Sẽ không còn kịch bản "sóng ngành" tăng đồng pha như những giai đoạn tiền rẻ năm 2025. Thay vào đó, thị trường sẽ định giá lại từng cổ phiếu dựa trên chất lượng tài sản, cấu trúc vốn và tệp khách hàng.

Dưới đây là những tác động cụ thể lên hoạt động cốt lõi của các ngân hàng và diễn biến của cổ phiếu:

Chi phí đầu vào (COF) nhích tăng: Để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ cho mục tiêu tăng trưởng GDP >10%, các ngân hàng sẽ phải cạnh tranh huy động vốn, khiến mặt bằng lãi suất tiền gửi khó giảm thêm, thậm chí có thể rục rịch tăng nhẹ.

Tác động tới cổ phiếu: Những ngân hàng sở hữu tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao và chi phí vốn rẻ sẽ là những điểm sáng duy trì được biên lợi nhuận. Cổ phiếu của các nhà băng này sẽ có sức phòng thủ tốt nhất trước áp lực thu hẹp NIM.

Khẩu vị rủi ro thay đổi: NHNN chuyển sang kiểm soát chặt chất lượng tín dụng, đặc biệt siết các lĩnh vực có đòn bẩy cao. Các ngân hàng có tỷ trọng cho vay sân sau, bất động sản đầu cơ, hoặc ôm nhiều trái phiếu doanh nghiệp rủi ro sẽ đối mặt với áp lực nợ xấu (NPL) phình to.

Chi phí dự phòng ăn mòn lợi nhuận: Ngân hàng nào có chất lượng tài sản kém sẽ phải tăng mạnh trích lập dự phòng, làm bào mòn trực tiếp lợi nhuận cốt lõi (Core Earnings).

Tác động tới cổ phiếu: Dòng tiền đầu tư sẽ né tránh các mã ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu cao và bộ đệm dự phòng (LLR) mỏng. Ngược lại, các ngân hàng đã trích lập dự phòng bao phủ nợ xấu ở mức cao trong năm 2024-2025 sẽ có dư địa hoàn nhập dự phòng, tạo đột biến lợi nhuận trong năm 2026.

Tín dụng sản xuất & Xuất khẩu: Các ngân hàng bán lẻ hoặc có thế mạnh về cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) trong lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu sẽ đạt được mức tăng trưởng tín dụng (room tín dụng) cao và an toàn.

Dòng tiền từ đầu tư công: Việc chính sách tài khóa tăng tốc mạnh mẽ kéo theo một lượng tiền gửi thanh toán khổng lồ từ Kho bạc Nhà nước và các nhà thầu hạ tầng. Các ngân hàng quốc doanh (SOEs) hoặc ngân hàng tư nhân có hệ sinh thái gắn liền với các dự án trọng điểm quốc gia sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ nguồn vốn giá rẻ này.

Tóm lại: Thị trường chứng khoán năm 2026 đối với nhóm ngân hàng sẽ là sân chơi của dòng tiền thông minh và chọn lọc. Cổ phiếu ngân hàng sẽ được chia làm hai nửa rõ rệt: Nhóm tăng trưởng bền vững: Các ngân hàng có cơ cấu tín dụng lành mạnh (tập trung bán lẻ, sản xuất), tỷ lệ CASA cao, bộ đệm vốn (CAR) dày và hệ trị rủi ro khắt khe. Nhóm chịu áp lực/Đi ngang: Các ngân hàng quy mô nhỏ, chi phí vốn cao, hoặc kẹt thanh khoản trong các tài sản rủi ro, đòn bẩy lớn.