Một chính sách tưởng chỉ là giảm phí… nhưng có thể tác động trực tiếp đến lạm phát, lãi suất và xu hướng thị trường.

Bộ Tài chính đang đề xuất miễn khoảng 3.553 tỷ đồng phí và lệ phí trong lĩnh vực hàng không – hàng hải. Nếu được thông qua, chính sách sẽ áp dụng từ 1/4 đến hết năm 2026, trong bối cảnh giá xăng dầu biến động mạnh đang đẩy chi phí vận tải lên cao và tạo áp lực lan rộng lên toàn bộ nền kinh tế.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận chính sách lần này: không hỗ trợ dàn trải, mà “đánh thẳng” vào logistics – một trong những cấu phần chi phí lớn nhất trong giá thành hàng hóa. Cụ thể, ở lĩnh vực hàng không, các khoản phí liên quan đến đăng ký tàu bay, thẩm định mua bán, sát hạch nhân sự… được đề xuất miễn; trong khi phía hàng hải mở rộng hơn với các loại phí trọng tải, bảo đảm hàng hải, neo đậu. Đây đều là những “điểm nghẽn chi phí” có khả năng lan tỏa rộng đến toàn bộ chuỗi giá trị.

Xét về bản chất, đây là một động thái nới lỏng tài khóa có mục tiêu. Thay vì triển khai các gói kích thích quy mô lớn hoặc giảm thuế diện rộng, Nhà nước lựa chọn cách giảm chi phí tại “nút thắt” quan trọng nhất. Khi chi phí vận chuyển được hạ nhiệt, doanh nghiệp có thể tiết kiệm đầu vào, qua đó giảm áp lực tăng giá bán và góp phần ổn định mặt bằng giá chung. Đây là cách kiểm soát lạm phát từ “gốc” – xử lý nguyên nhân chi phí đẩy – thay vì can thiệp từ “ngọn” bằng việc siết tiền tệ.

Điểm đáng nói là Nhà nước không trực tiếp “bơm tiền” vào nền kinh tế, mà chọn cách giảm chi phí – một phương pháp ít rủi ro hơn nhưng có hiệu ứng lan tỏa sâu và bền vững hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh áp lực lạm phát vẫn hiện hữu nhưng nền kinh tế vẫn cần duy trì đà phục hồi.

Không chỉ dừng ở câu chuyện chi phí, việc giảm phí logistics còn giúp giữ ổn định chuỗi cung ứng – yếu tố then chốt của nền kinh tế. Hàng không và hàng hải vốn là “mạch máu” của giao thương, nên bất kỳ biến động nào về chi phí cũng có thể lan rộng, ảnh hưởng đến sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng. Khi dòng chảy hàng hóa được duy trì thông suốt, nền kinh tế sẽ tránh được những cú sốc cung – cầu và biến động giá bất thường.

Đáng chú ý hơn, chính sách này tạo ra sự phối hợp hiệu quả với chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam. Khi áp lực lạm phát được “giảm nhiệt” từ phía tài khóa, cơ quan tiền tệ sẽ có thêm dư địa để duy trì mặt bằng lãi suất ổn định thay vì buộc phải thắt chặt. Nói cách khác, tài khóa đang đi trước một bước để “gánh áp lực”, qua đó giúp tiền tệ không cần phản ứng quá mạnh.

Đây chính là một ví dụ điển hình của “policy mix” – khi hai trụ cột vĩ mô phối hợp để đạt mục tiêu kép: vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng. Trong bối cảnh thị trường nhạy cảm với lãi suất, điều này đồng nghĩa với việc rủi ro thắt chặt tiền tệ đang được giảm thiểu ngay từ sớm.

Dĩ nhiên, chính sách không tránh khỏi đánh đổi khi ngân sách Nhà nước dự kiến giảm thu khoảng 3.553 tỷ đồng, trong đó phần lớn đến từ lĩnh vực hàng hải. Tuy nhiên, đây có thể xem là một “chi phí cơ hội” hợp lý để đổi lấy sự ổn định vĩ mô, hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì động lực tăng trưởng dài hạn.

Tổng thể, đề xuất miễn phí lần này không chỉ đơn thuần là một gói hỗ trợ ngành vận tải, mà là một “đòn bẩy mềm” tác động lên toàn bộ nền kinh tế. Với nhà đầu tư, điều quan trọng không nằm ở con số 3.553 tỷ, mà ở thông điệp chính sách phía sau: Nhà nước đang ưu tiên ổn định, chủ động kiểm soát lạm phát và tạo điều kiện để duy trì môi trường lãi suất thuận lợi. Khi áp lực tăng lãi suất được kiểm soát, định giá tài sản có cơ sở để ổn định và cải thiện hơn trong trung và dài hạn.