Washington và Tehran tiếp tục "lệch sóng"

Giữa lúc bàn cờ ngoại giao chuyển động hỗn loạn, động thái Iraq ra tối hậu thư giải giáp các nhóm vũ trang thân Tehran và việc kiểm soát eo biển Hormuz đang đẩy cục diện khu vực vào một cuộc phân cực sâu sắc.

Tiến trình đối thoại Mỹ - Iran tiếp tục xuất hiện những tín hiệu trái chiều khi Washington và Tehran đồng loạt đưa ra các thông điệp đối lập về cuộc gặp dự kiến tại Doha (Qatar).

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã chủ động đề nghị đối thoại và cuộc gặp sẽ diễn ra ngày 30/6 tại Doha. Trên mạng xã hội Truth Social, ông khẳng định đây là bước tiếp theo trong tiến trình tiếp xúc giữa hai bên.

Tuy nhiên, phía Iran nhanh chóng bác bỏ thông tin này. Trưởng đoàn đàm phán Kazem Gharibabadi cho biết chưa có bất kỳ cuộc họp kỹ thuật nào với Mỹ được lên lịch trong tuần.

Dù vậy, một quan chức cấp cao Mỹ tiết lộ các cuộc trao đổi kỹ thuật liên quan đến bản ghi nhớ giữa hai nước vẫn được duy trì, bất chấp căng thẳng quân sự thời gian qua.

Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng xác nhận các cuộc đối thoại cấp cao và họp kỹ thuật sẽ diễn ra tại Doha trong tuần này, với sự tham gia của Đặc phái viên Steve Witkoff cùng Jared Kushner.

Trái ngược hoàn toàn, Bộ Ngoại giao Iran khẳng định hiện không tồn tại bất kỳ lịch đàm phán nào với Mỹ ở mọi cấp độ trong những ngày tới.

Người phát ngôn Esmaeil Baghaei cho biết ưu tiên của Tehran lúc này không phải thương lượng một thỏa thuận cuối cùng mà là bảo đảm các điều khoản trong MOU được triển khai đầy đủ.

Theo ông Baghaei, Mỹ đã cấp các giấy phép cần thiết để thực hiện Điều 10 liên quan đến xuất khẩu dầu mỏ của Iran, trong khi Tehran đang tiếp tục thúc đẩy Điều 11 về giải phóng tài sản bị phong tỏa.

Ông nhấn mạnh hai bên chỉ có thể bước sang giai đoạn đàm phán cuối cùng sau khi những điều khoản trọng yếu trong MOU được thực hiện trên thực tế. Chuyến công tác của đoàn chuyên gia Iran tới Doha tuần này cũng chỉ nhằm giám sát tiến độ triển khai cam kết, không liên quan đến bất kỳ cuộc đàm phán mới nào.

Tehran thúc đẩy thu hồi 6 tỷ USD tài sản

Iran cho biết sẽ cử đoàn chuyên gia tới Qatar nhằm thúc đẩy quá trình giải phóng các tài sản đang bị phong tỏa.

Tổng thống Masoud Pezeshkian tiết lộ Tehran sắp thu hồi khoảng 6 tỷ USD trong tổng số 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng tại Qatar và các thủ tục cho đợt giải ngân đầu tiên gần như đã hoàn tất.

Tuy nhiên, phía Mỹ khẳng định chưa có khoản tiền nào được giải ngân. Washington cho biết nếu việc giải phóng tài sản diễn ra, nguồn tiền này chỉ được sử dụng cho mục đích nhân đạo như mua nông sản Mỹ và hoàn toàn phụ thuộc vào mức độ tuân thủ các cam kết của Iran.

Việc thu hồi tài sản bị phong tỏa từ lâu vẫn là một trong những yêu cầu quan trọng nhất của Tehran trong tiến trình đàm phán với Washington.

Iraq phát tối hậu thư với các nhóm thân Iran

Trong diễn biến đáng chú ý khác, Chính phủ Iraq yêu cầu toàn bộ các nhóm vũ trang thân Iran hoàn tất giải giáp trước ngày 30/9, trùng thời điểm liên minh chống khủng bố do Mỹ dẫn đầu kết thúc sứ mệnh tại nước này.

Theo người phát ngôn Haidar al-Aboudi, sau thời hạn trên, mọi loại vũ khí nằm ngoài sự kiểm soát của nhà nước sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.

Động thái được đưa ra ngay trước chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Ali al-Zaidi, trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép buộc Baghdad kiểm soát các lực lượng vũ trang hoạt động ngoài hệ thống chính thức.

Iran và Oman bàn cơ chế quản lý Hormuz

Cùng ngày, Iran và Oman tổ chức phiên họp đầu tiên của Ủy ban chung về eo biển Hormuz tại Muscat nhằm thảo luận cơ chế phối hợp quản lý tuyến hàng hải chiến lược này.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi, hai bên trao đổi về tình hình an ninh hàng hải và định hướng xây dựng cơ chế quản lý Hormuz theo các nội dung đã được thống nhất trong bản ghi nhớ.

Theo thỏa thuận, Iran sẽ phối hợp với Oman xây dựng cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải với sự tham vấn của các quốc gia vùng Vịnh.

Dù vậy, eo biển Hormuz vẫn là điểm nóng an ninh của khu vực. Mới đây, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố đã tiến hành không kích 10 mục tiêu quân sự của Iran, cáo buộc Tehran tiếp tục đe dọa hoạt động vận tải quốc tế qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Trong bối cảnh Washington và Tehran vẫn phát đi những tín hiệu đối lập, triển vọng tiến tới một thỏa thuận toàn diện vẫn còn nhiều rào cản. Việc thực thi MOU, giải ngân tài sản bị phong tỏa và kiểm soát các điểm nóng khu vực được xem là những phép thử quyết định trước khi hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.