Vụ án Mailisa: Hàng rởm đội lốt cao cấp và lỗ hổng hậu kiểm

Vụ án Mailisa – nơi cơ quan điều tra khởi tố bà Phan Thị Mai, ông Hoàng Kim Khánh và 6 người khác về tội buôn lậu – phơi bày thực trạng mỹ phẩm giá rẻ từ Quảng Châu nhưng được gắn mác cao cấp, lưu hành nhiều năm mà không bị phát hiện. 162 sản phẩm trong hệ sinh thái Mailisa đã bị thu hồi trên toàn quốc, cho thấy rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng và sự buông lỏng kiểm soát thị trường.

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn nhận định đây là “minh chứng điển hình của việc buông lỏng quản lý” khi hành vi gian dối ngày càng tinh vi nhưng lại chỉ bị phát hiện khi có phản ánh từ người dân. Mặc dù pháp luật về dược, công bố mỹ phẩm và bảo vệ người tiêu dùng đã đầy đủ, công tác hậu kiểm vẫn yếu, thanh tra – kiểm tra không thường xuyên, dẫn đến nhiều sản phẩm kém chất lượng tồn tại dài ngày trên thị trường.

Vụ án Mailisa: Hàng rởm đội lốt cao cấp và lỗ hổng hậu kiểm

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, khách hàng hoàn toàn có quyền yêu cầu bồi thường khi bị thiệt hại do sản phẩm không đảm bảo chất lượng. Doanh nghiệp vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo các nghị định 98/2020 và 117/2020 hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội buôn bán hàng giả, lừa dối khách hàng.

Lỗ hổng lớn nhất, theo luật sư Tuấn, nằm ở cơ chế tự công bố – hậu kiểm, khiến cơ quan quản lý chỉ kiểm tra sau khi sản phẩm đã lưu hành, trong khi lực lượng giám sát hạn chế. Thêm vào đó, việc kinh doanh mỹ phẩm trên mạng xã hội bùng nổ nhưng chưa có cơ chế kiểm soát tương xứng.

Để khắc phục, ông đề xuất tăng thanh tra đột xuất; xây dựng cơ sở dữ liệu công khai về mỹ phẩm đã công bố, sản phẩm bị thu hồi; siết quản lý quảng cáo trên mạng xã hội; xử lý nghiêm KOLs và đơn vị phân phối khi quảng cáo sai sự thật. Doanh nghiệp phải nâng cao trách nhiệm giải trình, còn người tiêu dùng cần kiểm tra nguồn gốc, mã công bố trước khi mua.

Chỉ khi siết chặt hậu kiểm và thực thi nghiêm pháp luật, thị trường mỹ phẩm mới có thể “làm sạch”, hạn chế mỹ phẩm giả, hàng kém chất lượng gây hại cộng đồng.