Vụ 130 tấn thịt bẩn: Lỗ hổng lớn khiến cả hệ thống phân phối và cơ quan quản lý bị động

Dù vụ 130 tấn thịt heo nhiễm dịch tả châu Phi đã được cơ quan công an phát hiện từ tháng 9/2025, nhưng phải đến đầu tháng 1/2026, các hệ thống phân phối và cơ quan quản lý tại TPHCM mới nắm được thông tin. Thực tế này cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong công tác giám sát an toàn thực phẩm, đặt người tiêu dùng vào thế rủi ro kéo dài suốt nhiều tháng.

Trao đổi với phóng viên Dân trí bên lề Hội nghị tổng kết hoạt động ngành Công Thương TPHCM năm 2025, chiều 9/1, ông Nguyễn Minh Hùng, Phó trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương TPHCM, thừa nhận Sở chỉ mới biết rõ vụ việc liên quan đến 130 tấn thịt heo bẩn được tập kết tại kho của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long trong những ngày gần đây.

Không chỉ cơ quan quản lý, theo ông Hùng, các chuỗi siêu thị và hệ thống bán lẻ trên địa bàn TPHCM cũng hoàn toàn bị động, dù vụ việc đã được phát hiện từ hơn 4 tháng trước.

“Điều đáng lo ngại là nếu các sản phẩm không đảm bảo an toàn đã lọt ra thị trường trong khoảng thời gian này, nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng là rất lớn. Đây là hồi chuông cảnh báo cho công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng hàng hóa”, ông Hùng nói.

Khi cảnh báo đến quá muộn

Vụ việc đặt ra câu hỏi lớn về cơ chế chia sẻ thông tin trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Khi một vụ vi phạm nghiêm trọng đã được phát hiện từ khâu sản xuất, nhưng không được cảnh báo kịp thời đến hệ thống phân phối và cơ quan quản lý địa phương, toàn bộ hệ thống giám sát gần như bị “tê liệt” trong nhiều tháng.

Theo đại diện Sở Công Thương TPHCM, đây cũng là lý do chương trình “Tick xanh trách nhiệm” được xem là giải pháp quan trọng nhằm chuyển từ kiểm tra thụ động sang giám sát chủ động.

Trước đây, việc kiểm soát chất lượng chủ yếu dựa vào hồ sơ, giấy tờ, chứng nhận. Với “Tick xanh trách nhiệm”, các hệ thống bán lẻ chủ động kiểm tra sản phẩm theo ngày, theo tuần, giám sát trực tiếp trên từng lô hàng, từng điểm bán.

“Chất lượng không chỉ nằm trên giấy tờ, mà phải được kiểm soát bằng thực tế. Đó là cốt lõi của chương trình”, ông Hùng nhấn mạnh.

Hiện chương trình tập trung chủ yếu vào nhóm hàng tươi sống. Tuy nhiên, sau vụ 130 tấn thịt heo bẩn và trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng dịp Tết tăng cao, nhiều hệ thống bán lẻ đã đề xuất mở rộng giám sát sang nhóm thực phẩm chế biến, đóng gói – vốn lâu nay được xem là “vùng trũng” trong kiểm soát an toàn thực phẩm.

Phải xem lại trách nhiệm của doanh nghiệp

Trả lời câu hỏi về nghĩa vụ thông tin của doanh nghiệp khi phát hiện sản phẩm không đảm bảo an toàn, ông Nguyễn Minh Hùng cho rằng, nguyên tắc căn bản là “phát hiện sớm – chia sẻ nhanh – xử lý đồng bộ”.

Cơ chế chia sẻ thông tin giữa 12 hệ thống bán lẻ tham gia “Tick xanh trách nhiệm” cho phép dừng lưu thông ngay khi có dấu hiệu bất thường, không chờ đến khi sự việc bị phanh phui.

“Tuy nhiên, với vụ 130 tấn thịt heo bẩn, việc phát hiện từ tháng 9/2025 nhưng đến nay các hệ thống phân phối và cơ quan quản lý vẫn bị động cho thấy cần phải xem lại tinh thần trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất”, ông Hùng thẳng thắn.

Theo ông, không thể chấp nhận việc doanh nghiệp đã phát hiện rủi ro nhưng vẫn im lặng trong thời gian dài, để sản phẩm có nguy cơ lưu thông trên thị trường.

“Chúng tôi luôn nói rõ với nhà cung cấp một nguyên tắc rất đơn giản: Anh phải bán cái gì mà anh dám ăn. Trách nhiệm với người tiêu dùng không thể chỉ dừng ở lời cam kết”, ông Hùng nói.

Cơ quan an toàn thực phẩm vào cuộc

Liên quan đến vụ việc, lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm TPHCM cho biết cơ quan này đang khẩn trương rà soát các lô hàng, lấy mẫu kiểm nghiệm những sản phẩm đã lưu thông trên thị trường.

Song song đó, Sở đã xin ý kiến chỉ đạo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường để triển khai các biện pháp bảo vệ sức khỏe người dân.

“Trước mắt, chúng tôi cảnh báo người dân ngừng sử dụng sản phẩm. Nhưng rõ ràng, việc cảnh báo này lẽ ra phải được thực hiện từ tháng 9/2025”, lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm thừa nhận, đồng thời đặt vấn đề vì sao doanh nghiệp chỉ gửi giải trình cho đối tác và khách hàng sau nhiều tháng kể từ khi vụ việc bị phát hiện.

Diễn biến vụ án

Theo hồ sơ điều tra, ngày 8/9/2025, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hải Phòng phát hiện và bắt giữ các đối tượng vận chuyển, mua bán hơn 120 tấn thịt lợn đã giết mổ, có mùi ôi thiu, không rõ nguồn gốc và dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi tại kho của Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long.

Tổng lượng thịt bị thu giữ lên tới 130 tấn, trong đó khoảng 2 tấn đã được đưa vào chế biến thành sản phẩm thịt hộp hoàn chỉnh.

Ngày 12/9/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hải Phòng khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”. Đến ngày 24/12/2025, 9 bị can liên quan tiếp tục bị khởi tố.

Theo giải trình ngày 7/1/2026, Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long cho biết đã phối hợp với cơ quan chức năng và thực hiện cách ly, tiêu hủy toàn bộ lô nguyên liệu vi phạm theo yêu cầu.