VN-Index xoay trục thế nào sau mỗi lần điều chỉnh mạnh?

Theo đánh giá của Chứng khoán BIDV (BSC), mức thuế 46% từ Mỹ là một cú tác động mạnh về mặt tâm lý, song chưa đủ sức tạo ra hiệu ứng tiêu cực kéo dài với thị trường Việt Nam. Dù VN-Index phản ứng tức thời bằng nhịp giảm, nhưng nhìn lại các biến động lớn trong quá khứ, thị trường trong nước thường có xu hướng phục hồi trong khoảng từ một tuần đến một tháng.

Cú sốc thuế quan và phản ứng của thị trường: Bài toán tâm lý hay cảnh báo dài hạn?

Trong báo cáo chiến lược vừa công bố, Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) đưa ra cái nhìn toàn diện về tác động của chính sách áp thuế 46% đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ – một thông tin được công bố bởi cựu Tổng thống Donald Trump vào đầu tháng 4/2025. Dù là một cú sốc bất ngờ về mặt tâm lý và thị trường, BSC cho rằng đây chưa phải là "hồi kết" của cục diện thương mại song phương, mà vẫn còn dư địa đàm phán, điều chỉnh và tìm kiếm giải pháp hài hòa lợi ích giữa hai quốc gia.

Theo thống kê của BSC, mức thuế quan đơn giản trung bình mà Việt Nam hiện áp lên hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ chỉ ở mức 9% – thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia khác như Ấn Độ (13,7%) hay Thái Lan (9,2%). Điều này cho thấy Việt Nam vẫn duy trì quan điểm cởi mở, linh hoạt trong chính sách hội nhập và không phải là đối tác bị đánh giá là “thù địch” về thương mại.

Tuy nhiên, mức thuế đột ngột cao đến 46% có thể gây ra hệ lụy nghiêm trọng đối với nhóm doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang Mỹ, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI – vốn chiếm đến 70% kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Khi hàng hóa Việt Nam mất lợi thế cạnh tranh về giá so với các đối thủ trong khu vực, nguy cơ suy giảm doanh thu, lợi nhuận, thậm chí là thu hẹp thị phần là điều khó tránh khỏi.

Tác động dây chuyền: từ doanh nghiệp đến tỷ giá, FDI và chuỗi cung ứng

BSC nhận định rằng rủi ro không chỉ dừng lại ở từng doanh nghiệp xuất khẩu, mà còn có khả năng lan rộng đến các yếu tố kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại gia tăng, dòng vốn FDI và cả vốn đầu tư gián tiếp (FII) có thể rút khỏi các trung tâm sản xuất lớn như Việt Nam, Thái Lan hay Indonesia. Tỷ giá VND/USD sẽ chịu áp lực điều chỉnh, dù khả năng kéo dài là thấp, bởi kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) khó duy trì mặt bằng lãi suất cao trong bối cảnh kinh tế Mỹ đang dần suy yếu.

BSC lưu ý rằng mức thuế 46% hiện nay vẫn là một “kịch bản xấu nhất” mang tính chất khởi đầu đàm phán, chứ chưa phải kết luận cuối cùng. Phía Việt Nam cũng đã nhanh chóng có các động thái chủ động ở nhiều cấp độ để chuẩn bị kịch bản phản ứng và thương lượng.

Phản ứng của thị trường và logic phục hồi

Dù VN-Index đã phản ứng tiêu cực ngay sau thông tin trên, nhưng nhìn lại những sự kiện lịch sử lớn, thị trường chứng khoán Việt Nam thường có khả năng phục hồi mạnh trong khoảng 1 tuần đến 1 tháng sau cú sốc.

Sự kiện giàn khoan HD981 (2014): VN-Index giảm mạnh nhưng lập đáy chỉ sau 2-3 phiên giao dịch.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung (2018): Sau nhịp bán tháo ngắn, thị trường phục hồi trong vòng 7 phiên và tăng lại gần 9% trước khi bước vào chu kỳ điều chỉnh dài hạn.

COVID-19 (2020): VN-Index tạo đáy vào cuối tháng 3 sau đợt sụt giảm sâu và mở ra một chu kỳ tăng trưởng mạnh sau đó.

Đáng chú ý, theo BSC, chỉ khoảng 5,5% vốn hóa HOSE là các doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu đáng kể sang thị trường Mỹ, và mức thuế này không áp đều mà có sự phân hóa theo từng ngành. Do đó, ảnh hưởng lên toàn thị trường là có chọn lọc – không phải yếu tố khiến thị trường rơi vào trạng thái hoảng loạn đồng loạt.

Khuyến nghị chiến lược: Không hoảng loạn, sàng lọc doanh nghiệp

BSC đưa ra một số khuyến nghị chiến lược cho nhà đầu tư trong giai đoạn nhạy cảm này:

Hạn chế sử dụng đòn bẩy (margin), đặc biệt với các cổ phiếu đang ở vùng giá cao.

Ưu tiên nhóm doanh nghiệp có thị trường nội địa vững mạnh, ít phụ thuộc vào xuất khẩu sang Mỹ hoặc thuộc các ngành phòng thủ như điện, nước, bán lẻ thiết yếu.

Quan sát vùng hỗ trợ kỹ thuật quanh 1.160 điểm và chờ xác nhận xu hướng trước khi giải ngân trở lại.

Trong khi cú sốc thuế quan là một đòn nặng về mặt tâm lý và dòng vốn ngắn hạn, BSC cho rằng Việt Nam có đủ năng lực và nền tảng để đàm phán. Tỷ lệ thuế nhập khẩu thấp, kinh tế ổn định, chính sách linh hoạt và tiềm lực doanh nghiệp đang dần được cải thiện là các yếu tố bảo đảm cho tầm nhìn trung – dài hạn. Nhà đầu tư cần kiên định với chiến lược, tái cơ cấu danh mục hợp lý và theo sát chuyển động chính sách trong giai đoạn nhạy cảm này.