Vinashinlines: Hồi kết đau thương của một "đế chế" hàng hải

Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội chính thức tuyên bố phá sản Vinashinlines sau hơn một thập kỷ chờ đợi, khép lại hành trình đầy tai tiếng của một doanh nghiệp từng gây thất thoát hàng trăm tỷ đồng trong ngành hàng hải. Toàn bộ hoạt động, nghĩa vụ tài chính và pháp nhân của Vinashinlines bị xóa sổ, tài sản được đưa vào thanh lý để xử lý nợ theo quy định.

Hơn một thập kỷ sau khi nộp đơn, Vinashinlines - cái tên từng gây chấn động ngành hàng hải Việt Nam - đã chính thức nhận phán quyết cuối cùng từ Tòa án nhân dân TP. Hà Nội: phá sản. Đây là dấu chấm hết cho mọi hoạt động và nghĩa vụ tài chính, xóa sổ doanh nghiệp này khỏi bản đồ kinh tế.

Ngày 5/5, Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội chính thức ra quyết định tuyên bố phá sản Công ty TNHH MTV Vận tải Viễn Dương Vinashin (Vinashinlines) – doanh nghiệp từng là biểu tượng của một giai đoạn đầu tư dàn trải, kém hiệu quả trong ngành hàng hải Việt Nam. Quyết định này khép lại hành trình hơn một thập kỷ tồn tại dưới trạng thái “sống thực vật” kể từ khi Vinashinlines nộp đơn xin phá sản vào năm 2014.

Theo phán quyết, toàn bộ hoạt động và giao dịch liên quan đến doanh nghiệp sẽ chấm dứt. Vinashinlines bị xóa tên khỏi hệ thống đăng ký kinh doanh, chấm dứt tư cách pháp nhân, mọi quan hệ lao động và nghĩa vụ tài chính đi kèm. Tổng Giám đốc Phạm Thị Thu Hà mất quyền đại diện pháp luật. Các khoản nợ liên quan đến tiền lương, trợ cấp và bảo hiểm sẽ được cập nhật vào danh sách chủ nợ, đảm bảo quyền lợi chính đáng của người lao động.

Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC – UPCoM: MVN), đơn vị tiếp nhận Vinashinlines từ Vinashin theo quyết định tái cơ cấu năm 2010, sẽ là bên lưu trữ toàn bộ hồ sơ, tài liệu kế toán và phối hợp thực hiện thanh lý tài sản.

Các khoản nợ có tài sản thế chấp sẽ được thanh toán theo giá trị thu được khi xử lý tài sản đảm bảo. Nếu tài sản thấp hơn dư nợ, phần thiếu hụt sẽ đưa vào thanh lý chung; nếu dư thừa, phần vượt sẽ được trả về doanh nghiệp. Tàu New Energy – hiện đang sửa chữa tại Nhà máy đóng tàu Nam Triệu – sẽ được VFC tiếp nhận toàn bộ quyền, nghĩa vụ bảo hiểm để thanh toán với Công ty Bảo hiểm MIC. Phần chênh lệch sau bảo hiểm sẽ chuyển về cơ quan thi hành án dân sự.

Đáng chú ý, còn tồn đọng hai dự án tàu biển đã bàn giao tài sản nhưng chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính, gồm: tàu dầu 100.000 DWT chuyển giao cho PVN và tàu container 1.730 TEU bàn giao cho Công ty đóng tàu Hạ Long. VIMC được giao phối hợp đối chiếu số liệu, báo cáo cơ quan thi hành án để cập nhật vào danh sách chủ nợ.

Các khoản nợ không có bảo đảm sẽ được xử lý theo Luật Phá sản 2014, theo thứ tự ưu tiên: chi phí phá sản, lương, trợ cấp, bảo hiểm... Nếu tài sản không đủ, các chủ nợ cùng thứ tự ưu tiên sẽ được phân chia theo tỷ lệ tương ứng.

Vinashinlines – một trong năm đơn vị chuyển về Vinalines (nay là MVN) trong chiến dịch "giải cứu Vinashin" năm 2010 – từng là “con tàu chìm” mang theo hàng nghìn tỷ đồng nợ xấu. Năm 2017, ba cựu lãnh đạo công ty bị đưa ra xét xử vì tham ô tài sản hơn 260 tỷ đồng, thông qua việc mua và cho thuê tàu từ năm 2006 đến 2008. Trần Văn Liêm (nguyên Tổng Giám đốc) và Giang Kim Đạt (nguyên Trưởng phòng Kinh doanh) lĩnh án tử hình, trong khi Trần Văn Khương (nguyên Kế toán trưởng) nhận án chung thân.

Phán quyết phá sản không chỉ là cái kết pháp lý, mà còn là hồi chuông cảnh báo về hậu quả của buông lỏng giám sát, đầu tư không kiểm soát và quản trị thiếu minh bạch trong khu vực doanh nghiệp nhà nước.