#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Việt Nam đã chủ động trao đổi với các đối tác để chuẩn bị nguồn dầu khoảng 4 triệu thùng

Việt Nam đã chủ động trao đổi với các đối tác để chuẩn bị nguồn dầu khoảng 4 triệu thùng, đủ phục vụ nhu cầu trong nước 30-45 ngày - một phản ứng nhanh và quyết liệt của Chính phủ. Nhưng đây cũng là lúc đặt ra câu hỏi xa hơn: hệ thống dự trữ của Việt Nam đã đủ mạnh để chống chịu các cú sốc về nguồn cung dầu và khí toàn cầu?

Hệ thống cung ứng và dự trữ xăng dầu của Việt Nam hiện được thiết kế theo ba tầng.

Tầng thứ nhất là dự trữ thương mại của các doanh nghiệp đầu mối. Các doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối xăng dầu phải duy trì lượng dự trữ tương đương 20 ngày nhập khẩu, thương nhân phân phối và bán lẻ phải duy trì tồn kho tối thiểu 5 ngày.

Tầng thứ hai là dự trữ sản xuất tại các nhà máy lọc dầu, chủ yếu từ Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Hai cơ sở này đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu trong nước, còn lại vẫn phải nhập khẩu.

Tầng thứ ba là dự trữ xăng dầu quốc gia.

Dù thị trường từng trải qua nhiều giai đoạn căng thẳng, Việt Nam chưa phải xuất kho dự trữ quốc gia để can thiệp. Hệ thống cung ứng đang vận hành nhờ hai tầng dự trữ phía trước.

Tuy nhiên, hệ thống xăng dầu dự trữ quốc gia hiện chỉ tương đương 5-7 ngày tiêu dùng, tức khoảng 9 ngày nhập khẩu ròng. Không chỉ quy mô nhỏ, phần lớn lượng dự trữ này phải gửi trong các kho của doanh nghiệp. Việt Nam chưa có kho dự trữ quốc gia độc lập, dù theo quy định, hàng dự trữ quốc gia phải được cất giữ riêng theo địa điểm và tiêu chuẩn bảo quản, bảo đảm quản lý độc lập về số lượng và chất lượng.

Mô hình dự trữ kép - doanh nghiệp duy trì tồn kho thương mại song song với dự trữ quốc gia - giúp Nhà nước tiết kiệm đáng kể về ngân sách. Đây là lựa chọn của nhiều nước chưa đủ tiềm lực tài chính, có mức tiêu thụ thấp hoặc ít rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Tuy nhiên, mô hình này cũng có điểm yếu. Khi thị trường biến động mạnh, doanh nghiệp có thể giảm nhập khẩu để tránh rủi ro tài chính, khiến nguồn cung trong nước suy giảm.

Hơn nữa, khi dự trữ quốc gia và dự trữ thương mại nằm chung một bồn chứa, việc tách bạch nguồn lực trong tình huống khẩn cấp trở nên phức tạp về cả kỹ thuật lẫn pháp lý.

Mô hình mượn kho doanh nghiệp phù hợp hơn với những quốc gia có lượng tiêu thụ dầu mỏ thấp. Trong khi những năm qua, nhu cầu năng lượng của Việt Nam tăng rất nhanh. Việt Nam hiện tiêu thụ khoảng 700.000 thùng dầu mỗi ngày, với tổng nhu cầu xăng dầu 26-28 triệu m³ mỗi năm - mức tăng gấp đôi trong hơn một thập kỷ qua, phản ánh tốc độ tăng trưởng mạnh của nền kinh tế. Nhu cầu sẽ còn tăng nữa khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế tham vọng hơn.

Vấn đề lớn hiện tại là tại sao chúng ta lại có sức chống chịu mỏng manh đến vậy, và có thể chống chịu được thêm bao lâu nếu xung đột Iran không kết thúc sớm? Đừng vui sướng cổ vũ chiến tranh, vì thực sự nó đang gián tiếp đánh cả chúng ta...