Vì sao Việt Nam chỉ kinh doanh xăng E10?

Chiều ngày 01/06, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức tọa đàm với chủ đề "Sử dụng xăng E10 có đáng lo?" để luận bàn, làm rõ những vấn đề còn có dư luận băn khoăn xoay quanh việc sử dụng xăng E10.

Từ ngày 01/06/2026, xăng sinh học E10 chính thức được phân phối, kinh doanh trên toàn quốc, thay thế cho xăng truyền thống. Dù vậy, người tiêu dùng hiện nay vẫn còn nhiều cách nhìn nhận khác nhau về xăng E10.

Trả lời cho câu hỏi về việc tại sao chỉ sử dụng mỗi xăng E10 mà không sử dụng song song cùng với xăng khoáng như một số nước áp dụng, ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) nhấn mạnh đây là quyết định dựa trên những đánh giá cụ thể.

Bộ Công Thương đã xây dựng và ban hành lộ trình nhiên liệu sinh học như tại Thông tư 50, tức là từ ngày 01/01/2026, dừng tiêu thụ tất cả xăng khoáng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành, QCVN 01:2022. Quy chuẩn này vừa được sửa đổi bởi QCVN 01:2026 để ban hành quy chuẩn về nhiên liệu.

Để triển khai lộ trình nhiên liệu sinh học theo Thông tư 50, Bộ Công Thương đã nghiên cứu và triển khai hết sức thận trọng trên cơ sở đánh giá, khảo sát tất cả các điều kiện, từ nguồn cung cho đến hạ tầng lưu chứa, phối trộn, vận chuyển và phân phối đến người tiêu dùng.

Với tất cả những thông tin khảo sát, đánh giá thấy rằng, đã đến thời điểm chín muồi. Khi đã khảo sát, đánh giá và có đầy đủ thông tin thì không có lý do gì để giữ lại và lưu thông xăng khoáng.

"Nếu như chúng ta vẫn sử dụng xăng khoáng thì làm sao có thể nói giảm sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tự chủ được an ninh năng lượng quốc gia. Đó là lý do Bộ Công Thương cũng như Chính phủ quyết tâm đã chuyển đổi thì chuyển đổi một cách triệt để để đạt được những mục tiêu" - ông Đào Duy Anh nhấn mạnh.

Ông Đào Duy Anh (Bộ Công Thương) chia sẻ tại tọa đàm - Ảnh: VGP

Đứng ở góc độ của nhà sản xuất, ông Lỗ Hải Nam - Trưởng ban Kỹ thuật Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) đã có phân tích về lợi ích, rủi ro, bất lợi có thể phát sinh đối với người tiêu dùng khi sử dụng xăng E10.

Cụ thể, lợi ích rõ nét nhất của việc sử dụng xăng E10 là giảm phát thải khí nhà kính. Ngoài ra, theo nghiên cứu của VAMM (Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam) và trường Đại học Bách khoa Hà Nội, sử dụng xăng E10 cũng làm giảm nồng độ các khí thải khác như CO, HC rất đáng kể và giảm phát thải chất độc hại ra môi trường. Ngoài ra, những lợi ích như tự chủ về mặt cung cầu, về an ninh năng lượng hay tự chủ về nhiên liệu cũng là những lợi ích thấy rõ.

Khi một sản phẩm mới đưa ra thị trường thì tâm lý của người sử dụng bao giờ cũng khá dè dặt và thận trọng trong việc sử dụng. Tuy nhiên, ông Nam khẳng định hầu hết các loại sản phẩm xe mô tô, xe gắn máy hiện nay VAMM đang sản xuất và kinh doanh đều có thể đáp ứng được việc sử dụng xăng E10.

Có những loại xe có niên đại khá cũ thì các nhà sản xuất cũng đưa ra những khuyến cáo cho người sử dụng. Dựa trên các kênh hotline và các kênh chăm sóc khách hàng của doanh nghiệp, khách hàng có thể tham khảo, liên hệ trực tiếp để kiểm tra xem sản phẩm của mình có tương thích với xăng E10 hay không, hoặc nhận những khuyến cáo xem loại xăng nào phù hợp.

Dùng xăng E10 có đáng lo?

Liên quan đến các giả thiết cho rằng sử dụng xăng E10 khi vận hành ô tô, xe máy có thể dẫn đến yếu máy, tụt ga và hao xăng hơn, các chuyên gia đã có những chia sẻ cụ thể.

Theo ông Lỗ Hải Nam, xăng E10 có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng thông thường, do đó, để đảm bảo công suất của động cơ, lượng tiêu thụ nhiên liệu khi sử dụng E10 sẽ tăng so với xăng khoáng thông thường khoảng 2%. Mức này rất nhỏ và gần như không cảm nhận thấy.

Theo PGS.TS Phạm Hữu Tuyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và Phương tiện tự hành, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhiệt trị của E10 thấp hơn 3-4% so với xăng khoáng, tuy nhiên, quá trình cháy trong xi lanh động cơ để tạo ra năng lượng lại chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố chứ không chỉ yếu tố về nhiệt trị.

Ví dụ, xăng E10 có chứa một hàm lượng oxy nhỏ nên giúp quá trình cháy trong xi lanh động cơ triệt để hơn, qua đó giảm các thành phần HC, CO sinh ra khi nhiên liệu cháy chưa triệt để. Như vậy, hiệu suất nhiệt trong xi lanh sẽ được nâng lên khi dùng E10.

Một số yếu tố khác, mặc dù nhỏ, như khối lượng riêng của cồn ethanol lớn hơn khối lượng riêng của xăng khoáng dẫn đến 1 lít E10 cũng nặng hơn một chút so với xăng khoáng. Đây cũng là một yếu tố bù đắp cho phần giảm về nhiệt trị.

Các kết quả thử nghiệm tại Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện giao thông vận tải trường Đại học Bách khoa Hà Nội cũng thấy rằng sự thay đổi về công suất, tiêu thụ nhiên liệu khi sử dụng xăng sinh học E10 hoàn toàn có thể tương đương khi các phương tiện sử dụng xăng khoáng.

Các chuyên gia chia sẻ tại tọa đàm - Ảnh: VGP

Còn theo ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, mỗi lần chuyển đổi các loại xăng, tâm lý lo ngại của người tiêu dùng luôn thường trực. Kể cả trước đây khi chuyển từ xăng có chì sang xăng không chì, cũng có những lo ngại về mặt vật liệu nhưng qua đi rất nhanh khi tổ chức chuyển đổi và có các biện pháp phòng ngừa.

Việc sử dụng nhiên liệu đúng cách cũng được đại diện Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam nhắc tới. Người tiêu dùng thường nói nhiều đến việc chuyển đổi xăng sinh học, nhưng trước đây khi chưa có xăng sinh học, người tiêu dùng cũng rất ít quan tâm đến việc sử dụng đúng chủng loại xăng dầu cho phương tiện của mình.

Hệ quả hôm nay khi đưa xăng E10 vào, hệ thống cung cấp nhiên liệu có thể rất bẩn do lâu ngày không bảo dưỡng hoặc bảo dưỡng không đúng cách. Ngoài ra, đó còn là sự tích tụ của việc sử dụng nhiên liệu không đúng chủng loại trong một thời gian dài.

Liên quan đến chủ đề này, ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho biết, trong vòng khoảng 2 - 3 ngày gần đây, trên mạng xã hội đưa rất nhiều thông tin liên quan đến E10, nhưng thực tế là E10 đã được đa số các phương tiện sử dụng từ đầu tháng 5. Điều này đồng nghĩa hàng chục triệu ô tô, xe máy đã đi trên đường và nếu có trục trặc thì có lẽ sẽ không nhìn thấy dòng chảy của xe cộ đang lưu thông.

Như vậy, một số trục trặc nhỏ đâu đó thì E10 chính là "người phát hiện bệnh", chứ không phải là "con bệnh". Với những mục tiêu lớn lao mà Đảng và Chính phủ hướng tới trong chương trình nhiên liệu sinh học, những trục trặc như thế là quá nhỏ bé, không cần để bận tâm quá mức.

Huy Khải

FILI