Vì sao người Greenland chọn Đan Mạch chứ không chọn Mỹ, dù ông Trump nói “sẽ ổn hơn nếu thành người Mỹ”?

“Nếu phải chọn giữa Mỹ và Đan Mạch, chúng tôi chọn Đan Mạch” – tuyên bố dứt khoát của Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen đã phần nào lý giải vì sao người dân vùng lãnh thổ băng giá này phản đối mạnh mẽ những phát ngôn và sức ép ngày càng gia tăng từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trong những ngày qua, khi ông Trump liên tục khẳng định Greenland sẽ “tốt hơn nếu trở thành người Mỹ” và thậm chí tuyên bố Washington sẽ “làm điều gì đó với Greenland, dù họ có thích hay không”, dư luận tại Greenland rơi vào trạng thái sốc, tức giận, bối rối và trên hết là lo sợ.

“Chúng tôi không bán linh hồn mình”

Pipaluk Lynge, một trong những quan chức cấp cao của Greenland và là Chủ tịch Ủy ban Chính sách Đối ngoại và An ninh của Quốc hội, bày tỏ sự phẫn nộ trước ý tưởng “mua” Greenland của Tổng thống Trump.

“Chúng tôi sẽ không bán linh hồn mình”, bà Lynge nói, đồng thời cho biết người Greenland hiểu rất rõ những bất bình đẳng kinh tế và lỗ hổng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe của Mỹ – điều khiến họ không tin rằng cuộc sống sẽ “tốt hơn” nếu trở thành công dân Mỹ.

Theo ghi nhận của New York Times, các cuộc phỏng vấn với người dân Greenland ở nhiều khu vực và tầng lớp xã hội khác nhau cho thấy một điểm chung rõ rệt: họ không muốn bị “tái chiếm” hay sáp nhập bởi bất kỳ cường quốc nào từ bên ngoài.

Hệ thống phúc lợi Scandinavia: lý do then chốt

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến người Greenland lựa chọn Đan Mạch thay vì Mỹ nằm ở mô hình phúc lợi xã hội. Greenland đánh giá cao hệ thống Scandinavia với:

Dù vẫn tồn tại những ký ức và cảm xúc tiêu cực về thời kỳ thuộc địa kéo dài hơn 300 năm, người Greenland cho biết họ vẫn cảm thấy gắn bó với Đan Mạch hơn là đối mặt với một viễn cảnh đầy bất định dưới sự kiểm soát của Mỹ.

Greenland hiện là lãnh thổ tự trị trong Vương quốc Đan Mạch và theo luật pháp Đan Mạch, họ có quyền kêu gọi trưng cầu dân ý về độc lập. Tuy nhiên, đến nay kịch bản này vẫn chưa xảy ra, cho thấy người dân Greenland ưu tiên con đường tự chủ dần dần hơn là một sự thay đổi đột ngột mang tính áp đặt.

Vì sao ông Trump “nhắm” Greenland?

Sự quan tâm đặc biệt của ông Trump và các cố vấn đối với Greenland xuất phát từ nhiều yếu tố chiến lược:

Tuy nhiên, với người Greenland, những lý do đó lại càng làm dấy lên lo ngại rằng họ chỉ bị xem như một “tài sản chiến lược” hơn là một cộng đồng có quyền tự quyết.

“Chúng tôi chưa bao giờ nghe ai nói như vậy về một quốc gia khác trước đây”, bà Ellen Frederiksen, một bác sĩ đã nghỉ hưu tại thị trấn Narsaq, nói. “Những phát biểu đó khiến chúng tôi cảm thấy bị xúc phạm.”

Đan Mạch tăng cường hiện diện quân sự

Trước những diễn biến căng thẳng, Đan Mạch đã có động thái củng cố hiện diện quân sự tại Greenland. Ngày 19/1, Bộ Tư lệnh Quốc phòng Đan Mạch thông báo điều thêm 58 binh sĩ đến khu vực Kangerlussuaq để tham gia cuộc diễn tập Arctic Endurance.

Trước đó, gần 100 binh sĩ đã được triển khai tới thủ phủ Nuuk và một lực lượng tương tự cũng đã có mặt tại Kangerlussuaq. Tướng Soren Andersen, chỉ huy Bộ Tư lệnh Bắc Cực của quân đội Đan Mạch, khẳng định các hoạt động này nhằm bảo đảm an ninh và thể hiện cam kết của Copenhagen đối với Greenland.

“Make America Go Away” – biểu tượng phản kháng lan rộng

Phản ứng của người dân không chỉ dừng ở tuyên bố chính trị. Những chiếc mũ lưỡi trai đỏ với dòng chữ “Make America Go Away” – nhại lại khẩu hiệu “Make America Great Again” của ông Trump – đã nhanh chóng trở thành biểu tượng phản kháng tại Đan Mạch và Greenland.

Những chiếc mũ này xuất hiện dày đặc trong các cuộc biểu tình cuối tuần tại Copenhagen. Jesper Rabe Tonnesen, chủ một cửa hàng quần áo vintage và là người tạo ra mẫu mũ, cho biết nhu cầu đã tăng vọt chỉ trong một thời gian ngắn.

“Khi phái đoàn Mỹ đến Greenland, chúng tôi nhận ra đây không phải trò đùa hay truyền hình thực tế – mà là thực tế”, Tonnesen nói. “Tôi muốn truyền đi một thông điệp vừa hài hước, vừa đoàn kết người Đan Mạch để thể hiện sự ủng hộ với Greenland.”

Theo Tonnesen, các lô hàng ban đầu từng ế ẩm trong năm 2024, nhưng hiện đã bán sạch chỉ trong một cuối tuần. Anh cho biết đang đặt sản xuất thêm “vài nghìn chiếc” để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Lựa chọn của người Greenland

Giữa những toan tính địa chính trị lớn, thông điệp từ Greenland vẫn rất rõ ràng: họ không muốn trở thành đối tượng bị mặc cả giữa các cường quốc.

“Nếu phải chọn giữa Mỹ và Đan Mạch”, Thủ tướng Jens-Frederik Nielsen nhấn mạnh, “chúng tôi chọn Đan Mạch”.

Đó không chỉ là lựa chọn về chính trị, mà còn là lựa chọn về giá trị sống, phúc lợi xã hội và quyền tự quyết của một cộng đồng nhỏ bé giữa vòng xoáy cạnh tranh toàn cầu.