Vì sao Mỹ muốn phong tỏa eo Hormuz dù Iran đã kiểm soát?

Quyết định bất ngờ của Tổng thống Donald Trump về việc phong tỏa eo biển Hormuz Strait – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới – đang làm dấy lên nhiều tranh luận. Điều đáng chú ý là động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran vốn đã siết chặt kiểm soát khu vực, trong khi Washington lâu nay liên tục kêu gọi phải đảm bảo tự do hàng hải.

Vậy đâu là lý do thực sự phía sau quyết định tưởng chừng mâu thuẫn này?

Hormuz không “đóng”, mà là kiểm soát có điều kiện

Trên thực tế, eo Hormuz Strait không hoàn toàn bị phong tỏa.

Iran đang áp dụng chiến lược kiểm soát linh hoạt: Cho phép một số tàu chở dầu đi qua, áp phí quá cảnh (có thông tin lên tới hàng triệu USD mỗi chuyến), duy trì xuất khẩu dầu của chính mình.

Theo dữ liệu thị trường, xuất khẩu dầu của Iran vẫn đạt khoảng 1,85 triệu thùng/ngày, thậm chí tăng nhẹ so với trước đó.

Điều này biến Hormuz thành một “nút thắt có điều kiện”: không bị khóa hoàn toàn, nhưng đủ để gây áp lực lên thị trường năng lượng và các quốc gia phụ thuộc dầu Trung Đông.

Mục tiêu thật sự: “bóp nghẹt” dòng tiền dầu mỏ của Iran

Trong bối cảnh đó, động thái của United States mang ý nghĩa chiến lược rõ ràng.

Nếu Washington thực sự phong tỏa toàn diện: Dòng dầu xuất khẩu của Iran sẽ bị gián đoạn, nguồn thu ngoại tệ chủ lực của Tehran bị cắt giảm, áp lực kinh tế và chính trị nội bộ gia tăng.

Nói cách khác, đây là đòn bẩy trực tiếp đánh vào “huyết mạch tài chính” của Iran, thay vì chỉ dừng ở các biện pháp trừng phạt truyền thống.

Vì sao Mỹ trước đây “nương tay”?

Điều đáng chú ý là trong suốt thời gian căng thẳng, United States chưa từng áp dụng biện pháp mạnh này một cách triệt để.

Nguyên nhân nằm ở rủi ro toàn cầu:

Vì vậy, Washington từng áp dụng chiến lược “ngó lơ có chọn lọc”: Cho phép một phần dầu Iran tiếp tục lưu thông, thậm chí nới lỏng tạm thời để hạ nhiệt thị trường.

Có thời điểm, Mỹ còn cho phép Iran giải phóng lượng dầu tồn kho lớn, góp phần ổn định nguồn cung toàn cầu.

Thế khó của Nhà Trắng: Trừng phạt hay ổn định giá dầu?

Chính quyền Donald Trump đang phải đối mặt với một bài toán khó:

Trước đây, Washington đã thử nhiều giải pháp cân bằng: Xả kho dự trữ dầu chiến lược, nới lỏng một phần trừng phạt năng lượng, tìm nguồn cung thay thế.

Tuy nhiên, khi các biện pháp này không còn hiệu quả rõ rệt, lựa chọn mạnh tay hơn đang được tính đến.

“Canh bạc” rủi ro cao

Theo các phân tích từ CNN, việc phong tỏa Hormuz là một canh bạc địa chính trị lớn.

Nếu thực thi:

Điều này đồng nghĩa với việc Mỹ chấp nhận đánh đổi: Gây áp lực tối đa lên Iran. Nhưng đồng thời chịu rủi ro kinh tế và chính trị trong nước.

Đòn siết hay “con dao hai lưỡi”?

Động thái phong tỏa eo Hormuz Strait cho thấy United States đang chuyển sang chiến lược cứng rắn hơn trong đối đầu với Iran.

Tuy nhiên, đây là  một quyết định mang tính hai mặt: Một mặt, nó có thể bóp nghẹt nguồn thu dầu mỏ của Iran. Mặt khác, nó có thể châm ngòi cho một cú sốc năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng có thể định hình không chỉ cục diện Trung Đông, mà cả kinh tế thế giới trong thời gian tới.