#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vì sao giá dầu chưa thể "hạ cánh" hậu xung đột?

Sự rạn nứt sâu sắc của chuỗi cung ứng và những toan tính địa chính trị từ Nga đến Trung Quốc đang khiến lộ trình bình ổn giá dầu trở nên xa vời, bất chấp những thỏa thuận trên giấy tờ.

Một thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Iran với Mỹ và Israel chưa đủ để kéo giá dầu và khí đốt trở lại quỹ đạo cũ. Các chuyên gia cho rằng thị trường chỉ có thể ổn định khi dòng vận chuyển qua eo biển Hormuz vận hành trơn tru và có thể dự đoán.

Eo biển này – “yết hầu” của năng lượng toàn cầu – từng gánh khoảng 20% lượng dầu khí xuất khẩu mỗi ngày. Nhưng sau căng thẳng, lưu lượng tàu sụt giảm đột ngột: từ 120–140 chuyến/ngày xuống chỉ còn vài chuyến lẻ. Sự gián đoạn này khiến chuỗi cung ứng năng lượng rơi vào trạng thái tê liệt cục bộ.

Không chỉ dầu thô, hiệu ứng lan sang hàng loạt lĩnh vực liên quan. Giá helium tăng vọt, kéo theo chi phí sản xuất trong các ngành từ bán dẫn đến vật liệu xây dựng. Phân bón chịu áp lực, đẩy rủi ro sang chu kỳ nông nghiệp. Người tiêu dùng, đặc biệt tại các nền kinh tế đang phát triển, trở thành bên chịu tác động trực tiếp khi giá cả leo thang.

Theo giới phân tích, vấn đề cốt lõi không phải là phí bảo hiểm hay chi phí qua eo biển, mà là khả năng lưu thông. Khi tàu không thể đi qua một cách ổn định, mọi phép tính về giá đều trở nên vô nghĩa. Tin đồn về việc thu phí hàng triệu USD mỗi tàu chỉ là yếu tố thứ yếu so với rủi ro tắc nghẽn.

Ngay cả khi eo biển mở lại, thị trường vẫn ghi nhận những “dư chấn” chỉ vài giờ sau lệnh ngừng bắn. Một số quốc gia buộc phải cắt giảm sản xuất do thiếu kho chứa, khiến nguồn cung tiếp tục co hẹp. Việc khôi phục, theo ước tính, có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng; riêng khí tự nhiên hóa lỏng cần ít nhất 3–6 tháng để cân bằng, trong điều kiện lý tưởng.

Bức tranh càng phức tạp khi yếu tố địa chính trị đan xen. Quá trình phục hồi phụ thuộc vào nhiều trung tâm quyền lực – từ các cường quốc đến các nước trong khu vực – nơi bất kỳ mắt xích nào cũng có thể làm đứt gãy tiến trình.

Trong bối cảnh đó, triển vọng kinh tế toàn cầu cũng chịu sức ép. Tăng trưởng được dự báo chậm lại, ngay cả khi hòa bình được duy trì. Đáng chú ý, không phải mọi nền kinh tế đều chịu tác động như nhau; một số quốc gia thậm chí hưởng lợi từ việc giá năng lượng tăng cao và dòng chảy thương mại tái định hình.

Thị trường hiện vận hành trong trạng thái “giá có thể hạ, nhưng chưa thể ổn định”. Một phần nguồn cung bị gián đoạn có thể quay lại, tạo nhịp giảm ngắn hạn. Tuy nhiên, xu hướng dài hơn vẫn phụ thuộc vào độ bền của lệnh ngừng bắn và khả năng khơi thông hoàn toàn tuyến vận tải chiến lược.

Trong môi trường rủi ro cao, câu hỏi không chỉ là khi nào giá giảm, mà là liệu thị trường có thể lấy lại niềm tin đủ lâu để tái thiết chuỗi cung ứng. Khi câu trả lời còn bỏ ngỏ, giá năng lượng khó có thể “trở về bình thường” trong một sớm một chiều.