Tư duy mới để sớm có đường sắt cao tốc Bắc Nam

Mỗi khi nói đến các dự án giao thông, rất nhiều người thường ca thán: “mười mấy năm mới xong một tuyến đường sắt đô thị (metro) chưa đầy 20 km”, “giờ nói làm mười mấy tuyến đường sắt đô thị (metro), 400-500 km thì đến 100 năm không xong” hoặc “đường sắt cao tốc Bắc Nam 1.500 km thì làm 50 năm mới xong”.

Nhưng có một góc nhìn khác, thực tiễn hơn, không định kiến, đó là việc vượt tiến độ, tiết kiệm kinh phí, thi công thần tốc, “vượt nắng, thắng mưa” của một loạt các dự án giao thông trọng điểm quốc gia trong vài năm gần đây.

Đầu tiên là đường dây 500KV mạch 3 đoạn Quảng Trạch - Phố Núi: với chiều dài 520km, phê duyệt dự án 1 tháng, thi công 6 tháng, nhanh gấp 6-8 lần các dự án đường dây 500KV làm trong các giai đoạn trước.

Nhà ga quốc tế sân bay Tân Sơn Nhất với công suất 20 triệu hành khách năm, diện tích nhà ga 112.500m2, 26 gates, vượt tiến độ 2 tháng, thời gian thi công chỉ có 1 năm 8 tháng (khởi công 31/8/2023, khánh thành 30/4/2025).

Nhà ga quốc tế Long Thành giai đoạn 1 công suất 25 triệu hành khách, diện tích sàn 373.000m2, dù giai đoạn đầu chậm, nhưng hai năm gần đây đang làm với tốc độ rất nhanh, tháp không lưu vượt tiến độ 2 tháng; tiết kiệm được 940 tỷ tiền giải phóng mặt bằng và 3.908 tỷ đồng nữa; số tiền tiết kiệm được đủ để làm luôn đường băng cất cánh số 3 (đưa công suất giai đoạn 1 lên 30-40 triệu hành khách năm).

Đường bộ cao tốc Bắc Nam có 10/12 dự án vượt tiến độ từ 3-8 tháng, trong đó đoạn Vân Phong - Nha Trang dài 83km, vượt tiến độ 8 tháng; hết 2025 sẽ hoàn thành cả tuyến 3000km.

Đường vành đai 4 Hà Nội dài 112.8km, khởi công 25/6/2023, dự kiến hoàn thành 12/2025.

Tại sao các dự án đường dây 500KV, sân bay, đường bộ trong mấy năm gần đây lại vượt tiến độ, không đội vốn?

Đầu tiên là ngân sách cho dự án cấp đủ và đúng tiến độ chứ không cấp nhỏ giọt và chậm vốn như trước. Thứ hai là giải phóng mặt bằng tách ra làm trước và làm quyết liệt với phương châm giao mặt bằng đúng thời hạn cho nhà thầu thi công. Thứ ba là trình độ quản trị dự án được nâng lên. Ba cái ấy làm tốt thì sẽ bớt được 85% nguyên nhân làm chậm tiếm độ và đội vốn.

Hãy mang tinh thần, tư duy, kỹ năng, trình độ và kinh nghiệm của các dự án đường dây 500KV mạch 3, sân bay Long Thành, nhà ga T3 Tân Sơn Nhất, đường cao tốc Bắc Nam, đường vành đai 4 Hà Nội vào các dự án đường sắt đô thị - metro của Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam, khi ấy sẽ không còn đội vốn, chậm tiến độ nữa, chúng ta sẽ sớm có đường sắt cao tốc Bắc Nam, hệ thống đường sắt đô thị - metro cho Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.