Trung Quốc “nóng mặt” vụ kênh đào Panama

Trung Quốc đã đưa ra cảnh báo mạnh mẽ đối với Panama sau khi Tòa án Tối cao nước này ra phán quyết hủy bỏ hợp đồng vận hành hai cảng chiến lược tại kênh đào Panama của một công ty có trụ sở tại Hong Kong, làm gia tăng căng thẳng địa chính trị quanh tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới.

Theo truyền thông quốc tế, Văn phòng các vấn đề Hong Kong và Macau của Trung Quốc tuyên bố Panama sẽ phải trả “giá đắt” cả về chính trị lẫn kinh tế nếu tiếp tục duy trì phán quyết mà Bắc Kinh cho là “vô lý” và “gây tổn hại nghiêm trọng” đến quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp Trung Quốc.

Phán quyết được đưa ra vào tuần trước, theo đó Tòa án Tối cao Panama bác bỏ hiệu lực hợp đồng cho phép Công ty Cảng Panama – công ty con của tập đoàn CK Hutchison (Hong Kong) – vận hành hai cảng nằm ở hai đầu kênh đào Panama. Hợp đồng này đã được ký kết từ những năm 1990 và đóng vai trò then chốt trong hoạt động logistics tại tuyến đường thủy dài 80km nối Đại Tây Dương và Thái Bình Dương.

“Phán quyết này đã phớt lờ sự thật, vi phạm nguyên tắc tín nhiệm và xâm hại nghiêm trọng các quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Hong Kong và Trung Quốc”, Văn phòng các vấn đề Hong Kong và Macau tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh Trung Quốc “có đầy đủ công cụ và khả năng để bảo vệ trật tự kinh tế, thương mại quốc tế công bằng”.

Cơ quan này cũng cảnh báo nếu chính quyền Panama “khăng khăng hành động theo ý mình”, quốc gia Trung Mỹ này “chắc chắn sẽ phải trả giá đắt”.

Về phía doanh nghiệp, công ty con của CK Hutchison khẳng định phán quyết của tòa án Panama không phù hợp với khuôn khổ pháp lý hiện hành và đi ngược lại các thỏa thuận trước đó cho phép họ vận hành các cảng trong nhiều thập kỷ qua.

Đáng chú ý, quyết định của Tòa án Panama đã nhận được sự hoan nghênh từ phía Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump trong thời gian qua nhiều lần tuyên bố Trung Quốc đang gia tăng ảnh hưởng tại kênh đào Panama, đồng thời kêu gọi Washington “lấy lại” quyền kiểm soát đối với tuyến hàng hải chiến lược này.

Kể từ khi nhậm chức hồi tháng 1 năm ngoái, ông Trump không ít lần cáo buộc Bắc Kinh kiểm soát gián tiếp kênh đào Panama – công trình từng do Mỹ quản lý trước khi được chuyển giao cho Panama vào năm 1999. Tổng thống Mỹ thậm chí không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự, động thái đã làm dấy lên làn sóng phản đối trong nước Panama và một đơn khiếu nại được gửi lên Liên Hợp Quốc.

Trong bối cảnh đó, CK Hutchison gần đây đã công bố thỏa thuận bán 43 cảng tại 23 quốc gia, bao gồm hai cảng ở kênh đào Panama, với tổng giá trị khoảng 23 tỷ USD cho một liên doanh do BlackRock và Mediterranean Shipping Company (MSC) dẫn đầu. Thương vụ này được xem là bước đi nhằm giảm áp lực địa chính trị đang gia tăng.

Theo giới quan sát, kênh đào Panama hiện là điểm nóng cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc. Tuyến đường thủy này xử lý khoảng 5% thương mại hàng hải toàn cầu và chiếm gần 40% lưu lượng container của Mỹ, giữ vai trò sống còn đối với chuỗi cung ứng quốc tế.

Tuy nhiên, chính quyền Panama nhiều lần bác bỏ cáo buộc cho rằng Trung Quốc kiểm soát kênh đào. “Kênh đào Panama được vận hành 100% bởi người Panama. Chúng tôi là một thực thể tự trị và không chịu sự quản lý của Trung Quốc”, bà Ilya Espino de Marotta, Phó giám đốc Cơ quan Kênh đào Panama (ACP), khẳng định.

Diễn biến mới nhất cho thấy tranh chấp xung quanh kênh đào Panama không chỉ dừng ở vấn đề pháp lý hay kinh tế, mà đang phản ánh rõ nét cuộc cạnh tranh ảnh hưởng ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc tại khu vực Mỹ Latinh.