Trung - Ấn "lao" vào cuộc "thâu tóm" năng lượng Nga?

Khi eo biển Hormuz – huyết mạch năng lượng toàn cầu – rơi vào trạng thái tê liệt vì xung đột Trung Đông, Trung Quốc và Ấn Độ đang bị đẩy vào một cuộc đua khốc liệt chưa từng có. Không còn là những đối tác chiến lược trong khối BRICS, hai quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất châu Á hiện là những đối thủ trực tiếp trong việc tranh giành nguồn cung từ Nga. Đây không chỉ là câu chuyện về giá rẻ, mà là cuộc chiến sinh tồn để đảm bảo "mạch máu" cho hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Từ mức nhập khẩu hàng triệu thùng mỗi ngày qua vùng Vịnh sụt giảm xuống con số nhỏ giọt, Bắc Kinh và New Delhi đang buộc phải coi dầu thô của Moscow là phao cứu sinh cuối cùng để hóa giải cơn khủng hoảng năng lượng đang cận kề.

Trung - Ấn "lao" vào cuộc "thâu tóm" năng lượng Nga?

Cú sốc nguồn cung từ Trung Đông đang tái định hình bản đồ năng lượng toàn cầu, đẩy hai “cỗ máy tiêu thụ” lớn nhất châu Á – Trung Quốc và Ấn Độ – vào một cuộc đua khốc liệt để giành dầu thô Nga.

Dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz suy giảm mạnh khiến nguồn cung toàn cầu bị siết chặt. Trong bối cảnh đó, dầu Nga – với mức giá cạnh tranh và nguồn hàng sẵn có – nhanh chóng trở thành lựa chọn thay thế trọng yếu. Cuộc cạnh tranh giữa hai nền kinh tế lớn vì thế ngày càng trực diện, đặc biệt với các lô hàng giao trong những tháng tới.

Một yếu tố làm dịu áp lực thị trường là việc Mỹ gia hạn cơ chế miễn trừ cho phép một số quốc gia tiếp tục mua dầu Nga bằng đường biển. Tuy nhiên, Washington vẫn giữ nguyên trừng phạt với dầu Iran – nguồn cung mà Trung Quốc gần như độc chiếm, còn Ấn Độ tiếp cận rất hạn chế. Điều này vô hình trung khiến New Delhi phụ thuộc hơn vào nguồn dầu từ Moscow.

Ở chiều ngược lại, các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung từ khu vực vùng Vịnh, buộc khách hàng châu Á phải xoay trục nhập khẩu. Nhu cầu dầu Nga vì thế tăng vọt, đẩy mức cạnh tranh lên cao.

Dữ liệu thị trường cho thấy sự suy giảm rõ rệt của nguồn dầu đi qua Hormuz. Lượng dầu Trung Quốc nhập khẩu qua tuyến này rơi mạnh từ khoảng 4,45 triệu thùng/ngày xuống chỉ còn hơn 200.000 thùng/ngày trong tháng 4. Tại Ấn Độ, con số cũng lao dốc từ 2,8 triệu xuống chưa tới 250.000 thùng/ngày.

Trong thế cân bằng mong manh đó, Ấn Độ được đánh giá dễ tổn thương hơn khi dự trữ chỉ đủ khoảng một tháng, trong khi nhu cầu nội địa vẫn duy trì ở mức cao. Trung Quốc có lợi thế hơn với kho dự trữ đủ dùng 3–4 tháng, song vẫn buộc phải nhập khẩu mạnh để duy trì sản xuất và tích trữ phòng ngừa rủi ro.

Mức độ phụ thuộc vào dầu Nga của cả hai quốc gia đang tăng nhanh. Với Ấn Độ, dầu Nga chiếm gần một nửa tổng lượng nhập khẩu trong tháng 3, tăng mạnh so với tháng trước đó. Trung Quốc duy trì nhập khẩu ổn định quanh mức 1,6–1,8 triệu thùng/ngày, nhưng áp lực cạnh tranh ngày càng rõ khi hai bên liên tục “giằng co” nguồn cung.

Giới phân tích nhận định, nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài, thị trường dầu mỏ sẽ bước vào giai đoạn mà yếu tố quyết định không còn là giá cả, mà là khả năng tiếp cận nguồn cung. Trong bối cảnh đó, dầu Nga nhiều khả năng tiếp tục giữ vai trò “van an toàn” – đồng thời cũng là tâm điểm của một cuộc cạnh tranh chưa có hồi kết.