Trump "đặt cược" vào chiến lược “không chiến tranh, không hòa bình”

Chiến lược "không chiến tranh, không hòa bình" của Mỹ kết hợp với các đòn trừng phạt kinh tế mới đang khiến tình hình vùng Vịnh duy trì ở trạng thái rủi ro cao.

Sau những vòng tấn công lẫn nhau, chính quyền Trump đang kết hợp trừng phạt kinh tế với các cuộc tập kích định kỳ nhằm kiểm soát Iran, nhưng khả năng duy trì chiến lược này lâu dài vẫn đặt ra nhiều câu hỏi.

Sau lệnh ngừng bắn 40 ngày hồi tháng 4, Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ tháng 6 để duy trì ngừng bắn và đàm phán rộng hơn. Tuy nhiên, bất đồng về cách diễn giải thỏa thuận, đặc biệt liên quan eo biển Hormuz, khiến thỏa thuận đổ vỡ. Hai bên nối lại tấn công từ tháng 7. Gần đây, chính quyền Trump chuyển trọng tâm sang sức ép kinh tế. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố chiến dịch gia tăng trừng phạt nhắm vào dầu mỏ Iran và áp đặt biện pháp đối với 60 thực thể liên quan xuất khẩu dầu.

Chiến lược mới được mô tả là không chiến tranh, không hòa bình, cho phép Mỹ tiến hành các cuộc tập kích theo từng đợt thay vì quay trở lại chiến tranh toàn diện. Theo Axios, chính quyền Trump xem xét phương án các cuộc tập kích định kỳ để duy trì sức ép với Iran và bảo đảm hoạt động hàng hải qua vùng Vịnh. Tuy nhiên, phương án này chưa được Tổng thống Trump chính thức phê duyệt. Mục tiêu chính của Washington là tìm lối thoát khỏi xung đột, khôi phục hoạt động hàng hải eo biển Hormuz và giảm tổn thất kinh tế trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.

Trừng phạt kinh tế tác động trực tiếp đến doanh thu dầu Iran, nguồn chính cấp ngoại tệ. Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm đáng kể từ khoảng 100 tàu mỗi ngày trước chiến tranh xuống trung bình khoảng 7 tàu mỗi ngày. Sự bất ổn tại eo biển Hormuz làm tăng phí bảo hiểm vận chuyển, ảnh hưởng đến giá dầu và chi phí logistics toàn cầu. Các doanh nghiệp dầu khí, vận tải biển, hóa dầu và bảo hiểm hàng hải ghi nhận chi phí tăng và rủi ro địa chính trị cao.

Theo các chuyên gia, tình hình hiện nay giống một trạng thái lửng lơ thiếu ổn định. Trita Parsi, Giám đốc Viện Quincy, cảnh báo các cuộc tập kích định kỳ có nguy cơ biến xung đột thành chiến tranh kéo dài. Negar Mortazavi, chuyên gia tại Trung tâm Chính sách Quốc tế Washington, cho rằng nguy cơ leo thang gia tăng sau khi biên bản ghi nhớ tháng 6 đổ vỡ. Cả hai bên dường như không muốn quay trở lại chiến tranh toàn diện, nhưng đều sẵn sàng sử dụng biện pháp quân sự khi cho rằng lợi ích bị đe dọa, tạo ra tình trạng bất định về hướng phát triển tiếp theo.

Cuộc chiến khởi đầu bằng chiến dịch chung của Mỹ và Israel, nhưng ưu tiên của hai đồng minh hiện khác nhau. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tái khẳng định quyết tâm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và không ủng hộ một số nội dung trong biên bản ghi nhớ tháng 6. Trong khi đó, Washington ưu tiên tìm lối thoát khỏi xung đột. Theo các chuyên gia, lợi ích của Mỹ và Israel không còn hoàn toàn trùng khớp. Washington không có lợi ích trong việc duy trì chiến tranh kéo dài vô thời hạn với Iran.