Tranh cãi đề xuất phong tỏa 5% tiền mua nhà

Đề xuất mới trong Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) về việc người mua nhà phải nộp đủ 100% giá trị hợp đồng, trong đó 5% cuối cùng được đưa vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng (chủ đầu tư chỉ nhận được khi hoàn tất sổ hồng), đang vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Cơ chế này được kỳ vọng tạo điểm cân bằng tài chính cho thị trường, nhưng cũng dấy lên lo ngại biến người mua thành bên chịu thiệt nếu thiếu các ràng buộc pháp lý chặt chẽ.

Góc nhìn đa chiều về "khoản tiền 5%"

- Bảo vệ dòng tiền hay tạo lợi thế cho doanh nghiệp? Nhiều chuyên gia và người dân cho rằng, nếu luật hiện hành cho phép người mua tự giữ lại 5% để làm "điểm tựa" ép chủ đầu tư làm sổ hồng, thì việc chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa ngân hàng có thể làm suy yếu quyền lực của khách hàng. Lấy dẫn chứng từ các dự án "treo" sổ gần chục năm dù dân đã đóng 95% tiền (như chung cư Sun Square), nhiều ý kiến lo ngại người mua sẽ bị "đóng băng" tài sản nếu doanh nghiệp chây ì.

- Điểm cân bằng giữa các bên: Ở chiều ngược lại, giới luật sư và một số chuyên gia đánh giá quy định này giúp đưa giao dịch về thế cân bằng. Thay vì để người mua tự giữ tiền gây ảnh hưởng đến dòng vốn của doanh nghiệp, việc đưa tiền vào ngân hàng giúp minh bạch hóa tài chính. Tuy nhiên, bản chất khoản tiền đó vẫn phải thuộc về người mua và sinh lời cho họ.

Những kiến nghị cốt lõi để chính sách khả thi

- Để quy định này thực sự bảo vệ quyền lợi người dân và tạo động lực cho doanh nghiệp làm ăn chân chính, các chuyên gia và luật sư đã đưa ra những kiến nghị trọng tâm:

- Minh bạch điều kiện giải ngân: Ngân hàng giữ vai trò trung gian độc lập và chỉ được phép giải tỏa 5% cho chủ đầu tư khi có xác nhận đã trao sổ hồng cho khách hàng. Cần tránh việc chỉ định ngân hàng thân hữu với chủ đầu tư.

- Quyền lợi về tài sản và lãi suất: Khoản tiền 5% phong tỏa cùng toàn bộ tiền lãi phát sinh trong thời gian gửi ngân hàng phải thuộc quyền sở hữu của người mua nhà.

- Giới hạn thời gian rõ ràng: Cần quy định thời hạn cụ thể chủ đầu tư phải hoàn thành thủ tục cấp sổ. Nếu quá hạn do lỗi của doanh nghiệp mà không có thỏa thuận gia hạn, hợp đồng phong tỏa phải được chấm dứt, hoàn trả cả gốc lẫn lãi cho khách hàng.

- Phân hóa rõ đối tượng: Với các dự án minh bạch, quy định này giúp dòng tiền lưu thông mượt mà; nhưng với các chủ đầu tư cố tình vi phạm, phải có cơ chế chế tài mạnh mẽ để khoản 5% thực sự trở thành áp lực buộc họ khắc phục sai phạm.