"Trạm thu phí Tehran" của Iran buộc một số tàu chở dầu phải trả hàng triệu đô la để rời khỏi eo biển Hormuz

“Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo về cơ bản xác minh thông tin của tàu và hoạt động gần giống như một trạm thu phí,” một nhà phân tích nói với NBC News.

DOHA, Qatar — Hãy gọi đây là trạm thu phí nguy hiểm nhất thế giới.

Iran đang ép các tàu chở dầu phải đi theo tuyến đường mới ở eo biển Hormuz qua một đoạn đường hẹp do Lực lượng Vệ binh Cách mạng nước này kiểm soát , và một số tàu phải trả hàng triệu đô la để đi qua, theo dữ liệu hàng hải được chia sẻ với NBC News.

Hệ thống mới này — được các chuyên gia trong ngành vận tải biển gọi là “trạm thu phí Tehran” — cho thấy Iran vẫn nắm chắc quyền kiểm soát tuyến đường thủy quan trọng này bất chấp các cuộc tấn công dữ dội vào nước này, và có thể đang tìm cách củng cố quyền kiểm soát đó trong dài hạn.

Trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch ném bom vào ngày 28 tháng 2, khoảng 110 tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày, theo dữ liệu từ Lloyd's List Intelligence. Kể từ đó, con số này đã giảm mạnh xuống còn chưa đến 10 tàu mỗi ngày, theo cơ quan tình báo hàng hải có trụ sở tại London này.

Thay vì đi thẳng giữa eo biển, những con tàu này hiện đang đi theo một tuyến đường mới vào vùng lãnh hải của Iran và qua một eo biển hẹp giữa các đảo Qeshm và Larak, Tomer Raanan, một nhà phân tích rủi ro hàng hải của tạp chí vận tải biển Lloyds List, nói với NBC News hôm thứ Tư.

“Bất cứ thứ gì chúng tôi có thể phát hiện đi ra khỏi eo biển lúc này đều đang đi qua kênh hẹp này trong vùng lãnh hải của Iran, nơi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo về cơ bản xác minh thông tin của tàu và hoạt động gần giống như một trạm thu phí”, Raanan nói.

Ít nhất 25 tàu đã đi theo tuyến đường mới này — cách căn cứ hải quân chính của Iran tại cảng Bandar Abbas chưa đầy 20 dặm — kể từ ngày 13 tháng 3. Trong số đó có một tàu chở dầu của Trung Quốc tên là Bright Gold, đã thực hiện chuyến đi vào ngày 23 tháng 3.

“Trong vài ngày nữa, lính Mỹ có thể sẽ đến đây. Đây có thể sẽ là chiến trường chính,” một thành viên phi hành đoàn nói, vừa chỉ tay về phía những tòa nhà cao tầng của Iran ở phía xa.

Ông Raanan cho biết Lloyd's List đã biết về ít nhất hai tàu đã thanh toán bằng nhân dân tệ Trung Quốc để qua eo biển. Ông nói thêm rằng dường như Iran vẫn chưa thiết lập được một chính sách nhất quán.

Tuy nhiên, Jasem Mohamed al-Budaiwi, thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, một khối gồm sáu quốc gia Ả Rập vùng Vịnh, cho biết hôm thứ Năm rằng Iran đang chính thức thu phí để được đi lại an toàn qua kênh vận tải biển này, vốn rất quan trọng đối với nguồn cung năng lượng của thế giới.

Truyền thông nhà nước Iran cũng đưa tin rằng quốc hội nước này đang chuẩn bị dự luật để chính thức hóa việc thu phí.

“Chúng tôi đảm bảo an ninh cho khu vực này, và việc tàu thuyền và tàu chở dầu phải trả những khoản phí đó là điều đương nhiên”, nghị sĩ Mohammadreza Rezaei Kouchi được các hãng thông tấn Fars và Tasnim thân cận với Lực lượng Vệ binh Cách mạng dẫn lời nói.

Những phát ngôn của ông được đưa ra vài ngày sau khi Alaeddin Boroujerdi, một thành viên của ủy ban an ninh quốc gia Iran, đề xuất trên truyền hình nhà nước rằng khoản phí 2 triệu đô la sẽ thể hiện quyền lực của Iran đối với tuyến đường thủy này.

Hôm thứ Năm, Israel tuyên bố đã tiêu diệt Alireza Tangsiri, người đứng đầu lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng và là chỉ huy chịu trách nhiệm rải thủy lôi và phong tỏa eo biển.

Trước khi ông qua đời, Iran được cho là chịu trách nhiệm về các vụ tấn công ít nhất 18 tàu thuyền trong và xung quanh Vịnh Ba Tư kể từ khi chiến tranh bùng nổ, theo dữ liệu do Tổ chức Hàng hải Quốc tế tổng hợp . Trong vụ việc gây thương vong nặng nề nhất, bốn thủy thủ đã thiệt mạng trên một tàu kéo khi nó đang di chuyển gần eo biển Hormuz vào ngày 6 tháng 3.

Trong một bức thư gửi Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres tuần này, Bộ Ngoại giao Iran cho biết tuyến đường thủy này vẫn mở cửa cho “các tàu không thù địch” với điều kiện chúng hành động “phối hợp với các cơ quan chức năng có thẩm quyền của Iran”.

Những tuyên bố từ chính quyền Iran cho thấy họ hiện đang hướng tới việc biến quyền kiểm soát eo biển tạm thời trong thời chiến thành một thực tế lâu dài hơn. Hôm thứ Năm, họ đã đưa ra năm điều kiện mà họ cho rằng cần phải được đáp ứng trước khi họ đồng ý chấm dứt chiến tranh.

Trong số đó, có "việc công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz".