Tổng thống Trump xoay trục Mỹ Latinh: Quốc gia nào sẽ “lên thớt” tiếp theo?

Sau vụ Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang cho thấy dấu hiệu mở rộng đáng kể mức độ can dự vào Mỹ Latinh. Từ những tuyên bố cứng rắn, gây sức ép kinh tế đến các cảnh báo quân sự mang tính răn đe, Washington dường như đang tái khẳng định học thuyết “sân sau” trong bối cảnh trật tự thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh quyền lực gay gắt.

Theo phân tích của Đài phát thanh quốc tế DW (Đức), sau Venezuela, Colombia, Cuba và Mexico đang nổi lên như những điểm nóng tiếp theo trong chiến lược của chính quyền Trump, mỗi quốc gia đứng trước những thách thức rất khác nhau giữa bảo vệ chủ quyền và duy trì sự phụ thuộc kinh tế vào Mỹ.

Colombia: Áp lực chính trị núp bóng an ninh

Quan hệ Mỹ – Colombia đang trải qua giai đoạn căng thẳng nhất trong nhiều năm. Tổng thống Trump liên tục công kích chính quyền của Tổng thống cánh tả Gustavo Petro, gọi bộ máy lãnh đạo Colombia là “yếu kém” và cáo buộc Bogota dung túng cho hoạt động sản xuất cocaine.

Khi được hỏi về khả năng can thiệp quân sự, ông Trump đáp lại bằng một câu nói đầy ẩn ý: “Nghe có vẻ hay đấy!”. Phát biểu này ngay lập tức làm dấy lên làn sóng lo ngại trong khu vực.

Đáp trả, Tổng thống Petro đã yêu cầu lực lượng an ninh Colombia đặt ưu tiên hàng đầu cho việc bảo vệ chủ quyền, đồng thời cảnh báo các quốc gia Mỹ Latinh không nên để mình bị đối xử như “những thuộc địa kiểu mới”.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Washington có thể chưa cần đến biện pháp quân sự. Theo ông Stefan Peters, chuyên gia của Viện Hòa bình CAPAZ, Mỹ đang gây sức ép gián tiếp lên chính trường Colombia, đặc biệt trong bối cảnh nước này chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử quan trọng vào tháng 5 tới.

“Mỹ có thể đang chờ đợi một sự thay đổi quyền lực thông qua bầu cử, thay vì một hành động can thiệp công khai”, ông Peters nhận định.

Trong khi đó, giới doanh nghiệp Colombia – vốn phụ thuộc nặng nề vào thị trường Mỹ – tỏ ra lo ngại lập trường cứng rắn của Tổng thống Petro có thể khiến nền kinh tế chịu tổn thất lớn.

Cuba: Nguy cơ khủng hoảng năng lượng trầm trọng

Trong số các quốc gia Mỹ Latinh đang chịu áp lực từ Washington, Cuba được đánh giá là bên dễ tổn thương nhất. Việc Mỹ kiểm soát và cắt đứt dòng dầu mỏ từ Venezuela đã giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế vốn đã kiệt quệ của đảo quốc Caribe này.

Theo nhà khoa học chính trị Bert Hoffmann thuộc Viện GIGA (Đức), dầu mỏ từ Venezuela chiếm tới 70% lượng nhập khẩu năng lượng của Cuba. Sự gián đoạn nguồn cung đã khiến tình trạng mất điện kéo dài, thiếu lương thực và hàng hóa thiết yếu ngày càng nghiêm trọng.

Tổng thống Cuba Miguel Diaz-Canel tuyên bố đất nước sẵn sàng “hy sinh để bảo vệ chủ quyền”, song trên thực tế, khả năng tìm kiếm nguồn năng lượng thay thế từ Nga, Iran hay Algeria là rất hạn chế trong ngắn hạn.

Các chuyên gia cảnh báo rằng, dù Mỹ chưa có động thái quân sự, một cuộc phong tỏa hàng hải hoặc siết chặt cấm vận toàn diện có thể đủ để đẩy Cuba vào một cuộc khủng hoảng sâu hơn.

Mexico: Nghệ thuật cân bằng giữa áp lực và chủ quyền

Khác với Colombia và Cuba, Mexico đang chọn con đường ngoại giao mềm mỏng nhưng không nhân nhượng. Tổng thống Claudia Sheinbaum kiên trì thông điệp rằng Mexico sẵn sàng hợp tác với Mỹ, nhưng không chấp nhận bất kỳ hình thức can thiệp nào xâm phạm chủ quyền.

Dù ông Trump liên tục gây áp lực về vấn đề băng đảng ma túy và thậm chí nhắc đến khả năng sử dụng lực lượng quân sự, bà Sheinbaum vẫn giữ giọng điệu bình tĩnh, tránh đối đầu trực diện. Giới truyền thông Mexico gọi bà là “người thì thầm với ông Trump” nhờ khả năng hóa giải căng thẳng mà không làm leo thang xung đột.

Tuy nhiên, theo tờ El Universal, mối nguy lớn nhất không nằm ở hành động quân sự, mà ở sự chia rẽ nội bộ xã hội Mexico khi một bộ phận dư luận bắt đầu xem sự can thiệp từ bên ngoài như một “lối thoát” cho các vấn đề an ninh trong nước.

Chiến lược gây sức ép hơn là can thiệp trực tiếp

Tổng thể, các nhà quan sát cho rằng chiến lược của chính quyền Trump tại Mỹ Latinh hiện nay chưa nhắm tới can thiệp quân sự quy mô lớn, mà tập trung vào việc kết hợp áp lực kinh tế, tâm lý và chính trị để buộc các quốc gia trong khu vực điều chỉnh hành vi.

Trong bối cảnh Mexico sẽ đăng cai FIFA World Cup vào giữa năm nay – sự kiện mà Tổng thống Trump dự kiến tham dự – Washington có thêm lý do để duy trì trạng thái “leo thang có kiểm soát”.

Dù vậy, vụ việc tại Venezuela đã tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, khiến nhiều quốc gia Mỹ Latinh lo ngại rằng ranh giới giữa gây sức ép và can thiệp vũ lực có thể bị xóa nhòa bất cứ lúc nào.

Câu hỏi lớn nhất lúc này không chỉ là quốc gia nào sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo, mà còn là liệu Mỹ Latinh có thể tìm được tiếng nói chung để tránh bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu mới ngay tại chính khu vực của mình hay không.