MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Tổng thống Trump công bố mức thuế đối ứng của các nước “Việt Nam nhanh nhẩu đoảng”, “Việt Nam bị thiệt'...?

Khi nghe thông tin Tổng thống Trump công bố mức thuế đối ứng của Nhật Bản là 15%, của Philippines và Indonesia là 19%, một số bạn đã cho rằng “Việt Nam nhanh hẩu đoảng”, “Việt Nam bị thiệt thòi so với Nhật Bản, Indonesia và Philippines”, “kinh tế Philippines và Indonesia sẽ có động lực tăng trưởng cao hơn vì có mức thuế đối ứng thấp hơn lại không bị áp thuế đối ứng 40% đối với hàng hóa trung chuyển”.

Khi nghe thông tin Tổng thống Trump công bố mức thuế đối ứng của Nhật Bản là 15%, của Philippines và Indonesia là 19%, một số bạn đã cho rằng “Việt Nam nhanh hẩu đoảng”, “Việt Nam bị thiệt thòi so với Nhật Bản, Indonesia và Philippines”, “kinh tế Philippines và Indonesia sẽ có động lực tăng trưởng cao hơn vì có mức thuế đối ứng thấp hơn lại không bị áp thuế đối ứng 40% đối với hàng hóa trung chuyển”.

Thứ nhất, để đạt được thuế đối ứng 15%, ngoài điều kiện mở cửa cho hàng hóa Mỹ (như Việt Nam), Nhật Bản phải cam kết đầu tư vào Mỹ 550 tỷ USD kèm theo điều kiện Mỹ được hưởng 90% lợi nhuận (Nhật chỉ được hưởng 10%) từ khoản đầu tư 550 tỷ USD này. Giả sử Việt Nam buộc phải lựa chọn giữa thuế đối ứng 20% hay thuế đối ứng 15% kèm theo điều kiện đầu tư vào Mỹ 550 tỷ USD mà Mỹ được hưởng 90% lợi nhuận thì tôi tin rằng hầu hết người Việt sẽ chọn phương án thuế đối ứng 20%. Đấy là chưa tính Nhật Bản là đồng minh kinh tế, chính trị, quân sự lâu đời của Mỹ.

Thứ hai, thuế đối ứng của Indonesia và Philippines là 19%, của Việt Nam là 20%, chệnh lệch 1%, chứng tỏ kết quả đàm phán của Việt Nam tốt hơn. Việt Nam đàm phán thuế đối ứng từ 46% xuống 20% (giảm được 26%), Indonesia từ 32% xuống 19% (giảm 13%), Philippines từ 17% tăng lên 19% (tăng 2%). Có bạn cho rằng những con số 46%, 32% và 17% ban đầu của Việt Nam, Indonesia và Philippines là con số vu vơ, thật ra mức thuế đó chẳng vu vơ đâu, nó dựa trên con số thâm hụt thương mại với Mỹ. Trong khi thâm hụt thương mại với Mỹ của Việt Nam lên đến 113,1 tỷ USD (cao thứ 3 thế giới) thì của Indonesia và Philippines chỉ có 16,4 tỷ USD và 4,8 tỷ USD.

Thứ ba, mức thuế đối ứng 40% với hàng hóa Trung chuyển được hiểu như thế nào, tại sao chỉ có mình Việt Nam chịu?

Trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, chính quyền Mỹ đã tìm mọi cách ngăn chặn việc trung chuyển hàng hóa từ Trung Quốc đến Mỹ qua một nước thứ ba và họ cho rằng Việt Nam, Canada và Mexico là một trong những quốc gia đáng phải nghiên cứu kỹ lưỡng nhất. Lý do rất đơn giản Việt Nam nằm sát nách Trung Quốc và Việt Nam đứng thứ 3 trong danh sách các quốc gia có thâm hụt thương mại với Mỹ, chiếm tỷ trọng cực cao trên tổng GDP quốc gia.

Trong báo cáo “Xuất khẩu trá hình, chuyển hướng thương mại trong chiến tranh Thương Mại Mỹ - Trung” của Harvard Business School (ngày 27/3/2025) đã nghiên cứu chi tiết và họ đưa ra nhận định như sau:

Đúng là có sự tăng trưởng rất cao hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam vào Mỹ kể từ ngày cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung bắt đầu và nó tỷ lệ thuận với hàng hóa Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc. Điều này gợi ý rằng có sự chuyển hướng hàng hóa từ Trung Quốc sang Việt Nam rồi sau đó đi Mỹ (giống như một số KOL Việt Nam hay nói), nhưng bằng chứng vẫn chưa đủ thuyết phục rằng đã có sự chuyển hướng bởi các lý do sau đây:

1) Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đã tăng trước năm 2018 (tức tăng trước cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung). Sự gia tăng này được thúc đẩy bởi Hiệp định Thương mại Song phương Mỹ - Việt Nam năm 2001 và Việt Nam gia nhập WTO năm 2007.

2) Nhiều công ty FDI tại Việt Nam (đặc biệt là các công ty Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan) đã áp dụng chiến lược Trung Quốc cộng một. Các công ty này đặt hầu hết chuỗi giá trị toàn cầu của họ tại Trung Quốc, nhưng để giải quyết những bất ổn có thể xảy ra liên quan đến Trung Quốc, họ đã đặt một số hoạt động tại Việt Nam. Khi thuế quan của Mỹ đối với các sản phẩm Trung Quốc đã mang đến cơ hội chuyển dịch cán cân này sang Việt Nam, thúc đẩy nâng cấp công nghiệp và mở rộng lao động và vốn.

3) Thứ ba, các công ty đa quốc gia (MNC) tại Trung Quốc cũng bắt đầu tăng cường đầu tư mới vào Việt Nam, xây dựng nhà máy mới và tuyển dụng lao động mới tại quốc gia này. Một số MNC đã mở nhà máy mới và đặt các yếu tố có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng của họ tại Việt Nam (Samsung, Intel, Foxconn…). Những hoạt động mới này tiếp tục lấy nguyên liệu thô và đầu vào từ Trung Quốc, nhưng đã gia tăng giá trị cho các sản phẩm tại Việt Nam.

4) Số dự án và vốn đầu tư FDI vào Việt Nam tăng cao, đáng chú ý, đầu tư nước ngoài vào khoa học và công nghệ đã tăng mạnh, được xếp hạng là một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất trong thu hút FDI của Việt Nam.

Theo Interpreter, hàng hóa trung chuyển từ Trung Quốc qua Việt Nam chỉ cỡ vài tỷ USD (trên tổng số 124,8 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ năm 2024). Như vậy số hàng hóa phải chịu thuế trung chuyển 40% chỉ chiếm cỡ vài % thôi, điều đó đồng nghĩa rằng Việt Nam chịu ảnh hưởng rất ít bởi thuế trung chuyển mà Mỹ áp 40% (tất nhiên đang theo định nghĩa thuế trung chuyển hiện thời).

Chỉ còn 6 ngày nữa là đến hạn chót 1/8, chúng ta tiếp tục chờ Trump chốt mức thuế đối ứng của Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia, Bangladesh, nếu mức thuế tương đương Indonesia và Philippines thì Việt Nam chúng ta nên vui hơn là lo âu sầu não.

Điểm cuối cùng tôi cho rằng việc chốt thuế đối ứng sớm 28 ngày, tạo tâm lý ổn định cho các nhà đầu tư, các doanh nghiệp và người lao động Việt Nam là một thành quả rất đáng khích lệ.