MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Toàn cảnh Xuất nhập khẩu Việt Nam 2025: Kỷ lục mới và Những "khoảng lặng" phía sau con số

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc lịch sử khi tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam lần đầu tiên lập kỷ lục mới, đạt 930,05 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước. Dù mức xuất siêu 20,03 tỷ USD có sự sụt giảm so với con số 24,94 tỷ USD của năm 2024, nền kinh tế vẫn cho thấy những bước tiến lớn về quy mô và năng lực sản xuất.

1. Động lực tăng trưởng: Sự thống trị của khối ngoại

Bức tranh xuất khẩu năm 2025 đạt tổng trị giá 475,04 tỷ USD, tăng 17,0%. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này chủ yếu được dẫn dắt bởi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI):

• Khu vực FDI (kể cả dầu thô): Đạt 367,09 tỷ USD, tăng mạnh 26,1% và chiếm tới 77,3% tổng kim ngạch xuất khẩu.

• Khu vực kinh tế trong nước: Gặp nhiều thách thức khi chỉ đạt 107,95 tỷ USD, giảm 6,1%.

Sự phân cực này cho thấy một góc nhìn thực tế: Khu vực FDI đang đóng vai trò là "cứu cánh" chính cho cán cân thương mại khi xuất siêu tới 49,46 tỷ USD, trong khi khối nội địa lại chịu mức nhập siêu 29,43 tỷ USD.

2. Cơ cấu hàng hóa: Mô hình "Công xưởng gia công" quy mô lớn

Về mặt hàng, nhóm công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vị trí độc tôn với 421,47 tỷ USD (chiếm 88,7% tổng xuất khẩu). Song song đó, cơ cấu nhập khẩu phản ánh rõ nét đặc điểm của nền sản xuất Việt Nam:

• Hàng tư liệu sản xuất: Chiếm tỷ trọng áp đảo 93,6% (426,11 tỷ USD), tập trung vào máy móc, thiết bị và nguyên nhiên vật liệu.

• Hàng vật phẩm tiêu dùng: Chỉ chiếm một phần nhỏ (6,4%).

Việc nhập khẩu phần lớn máy móc và nguyên liệu về để lắp ráp rồi xuất đi cho thấy Việt Nam vẫn đang vận hành theo mô hình gia công. Giá trị gia tăng thực tế mà chúng ta giữ lại được vẫn là một bài toán cần lời giải khi sự phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu là quá lớn.

3. Vị thế "Cầu nối" giữa các nền kinh tế lớn

Thương mại Việt Nam năm 2025 thể hiện sự gắn kết và phụ thuộc chặt chẽ vào các đối tác chiến lược:

• Hoa Kỳ: Là thị trường xuất khẩu lớn nhất với 153,2 tỷ USD, mang lại mức xuất siêu kỷ lục 133,9 tỷ USD (tăng 28,2%).

• Trung Quốc: Là thị trường nhập khẩu lớn nhất với 186,0 tỷ USD, khiến chúng ta nhập siêu từ đây 115,6 tỷ USD (tăng 39,6%).

Điều này cho thấy Việt Nam đang đóng vai trò trung gian: Nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc để sản xuất và xuất đi Hoa Kỳ. Vị thế này mang lại lợi ích kinh tế lớn nhưng cũng đặt ra rủi ro khi bất kỳ biến động chính sách nào từ hai quốc gia này cũng sẽ tác động trực tiếp đến dòng chảy thương mại nước nhà.

4. Tín hiệu lạc quan cho tương lai

Mặc dù có những lo ngại về khối nội địa, nền kinh tế vẫn đón nhận những xung lực tích cực vào cuối năm:

• Chỉ số sản xuất công nghiệp quý 4/2025 tăng 9,9%, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2019.

• Vốn FDI thực hiện năm 2025 ước đạt 27,62 tỷ USD, cao nhất trong vòng 5 năm qua.

• Ngành du lịch cũng thắng lớn với lượng khách quốc tế đạt kỷ lục gần 21,2 triệu lượt.

Nếu ví nền kinh tế Việt Nam như một trạm lắp ráp xe quy mô lớn, chúng ta đang sở hữu những phân xưởng hiện đại nhất (khối FDI) với đơn hàng dồn dập từ khắp thế giới. Tuy nhiên, để "trạm lắp ráp" này bền vững hơn, nhiệm vụ cấp thiết là phải nâng cao năng lực cho các phân xưởng gia đình (khối nội địa) để giảm bớt việc phải mua phụ tùng từ bên ngoài, từ đó giữ lại được nhiều giá trị hơn trong túi tiền của người dân.