MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Tiền bạc hay quyền lực?

Bài học xương máu nghiệm ra sau 10 năm kinh doanh nhà hàng.

"Một trong những nguyên nhân khiến các nhà sáng lập thất bại không phải vì thiếu ý tưởng hay tài chính, mà vì họ không trung thực với bản thân về thứ mình thực sự muốn: Tiền bạc hay quyền lực?"

Đó là kết luận đúc kết từ nghiên cứu của giáo sư Noam Wasserman tại Harvard Business School, được trích dẫn trong bài "The Founder's Dilemma".

Nếu bạn cũng đang đau đầu tìm sự cân bằng giữa việc tăng trưởng nguồn vốn và chia sẻ quyền lực trong doanh nghiệp mà bạn tạo ra, thì đây là bài viết mình muốn chia sẻ với bạn. Khởi nghiệp kinh doanh là câu chuyện của tiền bạc và kiểm soát quyền lực điều hành doanh nghiệp. Mười năm khởi nghiệp với Ôbobun, không ít lần mình phải đối mặt với những quyết định đau đầu, những ngã rẽ tưởng chừng như định đoạt cả sự nghiệp. Và điều làm mình ngạc nhiên nhất không phải là cách để kiếm được bao nhiêu tiền hay mở được bao nhiêu chi nhánh, mà là việc hiểu được mục đích thực sự của mình ở mỗi thời điểm trên hành trình khởi nghiệp kinh doanh đầy đam mê những cũng đầy thử thách.

1. Điều quan trọng nhất: Rõ ràng mục tiêu từ đầu.

Wasserman đã chỉ ra rằng các nhà sáng lập thường phải đối mặt với sự đánh đổi giữa “giàu có” (tiền bạc) và “quyền lực”. Nếu bạn muốn tối đa hóa tài sản, bạn phải chấp nhận từ bỏ quyền kiểm soát – ví dụ như nhượng bớt cổ phần cho nhà đầu tư hoặc tuyển dụng một CEO chuyên nghiệp hơn. Ngược lại, nếu mục tiêu của bạn là duy trì quyền lực và kiểm soát toàn bộ doanh nghiệp, bạn cần sẵn sàng đối mặt với thực tế rằng công ty có thể phát triển chậm hơn hoặc không đạt được giá trị tối đa.

Một ví dụ điển hình từ nghiên cứu của Wasserman là câu chuyện của Jim Triandiflou, nhà sáng lập Ockham Technologies. Jim đã phải đối mặt với quyết định giữa việc nhận vốn từ một nhà đầu tư thiên thần ít kinh nghiệm hoặc từ một quỹ đầu tư mạo hiểm lớn. Lựa chọn quỹ đầu tư đồng nghĩa với việc anh mất quyền kiểm soát hội đồng quản trị, nhưng bù lại, công ty nhận được nguồn lực và chuyên môn để phát triển nhanh chóng. Cuối cùng, anh đã chấp nhận từ bỏ quyền lực để đạt được mục tiêu tài chính của mình.

Ngược lại, có những nhà sáng lập như John Gabbert, người đã từ chối nhiều lời mời gọi vốn để giữ toàn quyền kiểm soát Room & Board. Ông ấy chấp nhận tăng trưởng chậm, miễn là có thể tự điều hành công ty theo cách mình muốn.

Không có đúng, không có sai, chỉ có những lựa chọn phù hợp với từng người, từng hoàn cảnh. Mỗi người phải tự rõ biết điều thực sự muốn ở mỗi thời điểm là gì. Khi mình mới khởi nghiệp, lúc đó Ôbobun chỉ là một quán nhỏ với mong muốn mang món bún bò Nam Bộ chất lượng tới gần hơn với khách hàng Pháp. Để tiết kiệm chi phí, mình tự làm gần như tất cả: từ đi chợ, rửa rau, thái thịt, cuốn nem, nấu nướng, lên thực đơn, đến phục vụ khách.

Đấu tranh nội tại đầu tiên với chính mình xảy đến khi một người bạn gợi ý đầu tư để mở thêm chi nhánh. Đây là một cơ hội mở rộng, nhưng đổi lại, mình sẽ phải nhượng cổ phần và để người khác can thiệp vào cách mình vận hành. Lúc đó, mình từ chối. Lý do rất đơn giản: mình chưa sẵn sàng từ bỏ quyền kiểm soát khi mọi thứ còn đang trong giai đoạn sơ khai. Với mình, ở giai đoạn khởi đầu, giữ quyền kiểm soát giúp mình xây dựng nền móng vững chắc và truyền tải đúng giá trị mình muốn vào thương hiệu.

2. Trung thực với chính mình để giảm tổn thất

Câu hỏi “Mình muốn gì: Tiền bạc hay quyền lực?” nghe có vẻ đơn giản nhưng không dễ trả lời với rất nhiều người. Nhưng nó là chìa khóa giúp bạn đưa ra những quyết định đúng đắn nhất trong hành trình khởi nghiệp. Wasserman đã phát hiện rằng những nhà sáng lập không rõ ràng về mục tiêu thường kết thúc trong thất bại – không kiếm được tiền, cũng không giữ được quyền lực.

Nếu bạn muốn kiếm tiền, bạn cần sẵn sàng chia sẻ quyền lực, tìm kiếm những đối tác có thể mang lại giá trị cho công ty, và thậm chí chấp nhận vai trò ít quan trọng hơn trong tổ chức. Nếu bạn muốn kiểm soát, hãy tập trung xây dựng một doanh nghiệp nhỏ, sử dụng vốn tự có và tránh sự phụ thuộc vào nhà đầu tư.

Đối với mình, khi Ôbobun bắt đầu thu hút được nhiều khách hàng hơn, mình nhận ra tiềm năng phát triển của Obobun. Nhưng để mở rộng thêm chi nhánh, mình không thể tự làm tất cả. Vấn đề lớn nhất lúc này là việc phải mời thêm đồng sáng lập hoặc nhà đầu tư. Cuối cùng, mình quyết định hợp tác với một người bạn. Mình nhượng một phần cổ phần và phân quyền để người bạn này phụ trách vận hành. Lúc đó, mình phải học cách chia sẻ quyền lực để cùng nhau phát triển.

Giai đoạn khủng hoảng của Obobun: Khi tiền và quyền xung đột.

Sau khi mở thêm 3 chi nhánh, mọi thứ bắt đầu trở nên phức tạp hơn. Chi phí vận hành tăng cao, áp lực tài chính lớn, và mình buộc phải đối mặt với một quyết định quan trọng: kêu gọi đầu tư lớn để mở rộng nhanh hơn, hay tập trung duy trì các chi nhánh hiện tại.

Một quỹ đầu tư đã tiếp cận và đề nghị rót vốn, nhưng đổi lại, họ muốn can thiệp vào chiến lược kinh doanh và đưa một CEO chuyên nghiệp vào thay mình. Đây là thời điểm mình cảm thấy xung đột rõ rệt nhất khi phải lựa chọn. Mình có thể không còn kiểm soát những quyết định quan trọng của Obobun nữa, nhưng nếu từ chối, Ôbobun sẽ bị bó hẹp trong quy mô nhỏ. Sau khi đấu tranh và cân nhắc với tình hình kinh tế hiện tại và hiện trạng Obobun, cuối cùng, mình chọn không nhận vốn từ quỹ đầu tư. Thay vào đó, mình tập trung tối ưu hóa vận hành và xây dựng đội ngũ vững chắc hơn. Quyết định này giúp Ôbobun hoạt động tinh gọn vượt qua khủng hoảng tài chính, dù phải phát triển chậm hơn.

Bài học mình rút ra: Không phải lúc nào tiền cũng là câu trả lời. Đôi khi, giữ vững giá trị cốt lõi và quyền kiểm soát sẽ mang lại sự ổn định lâu dài.

Hiện tại, Ôbobun đã có 4 chi nhánh hoạt động ổn định. Đây là lúc mình bắt đầu nghĩ đến việc mở rộng thị trường ra ngoài Grenoble và toàn nước Pháp. Nhưng để làm được điều đó, mình sẽ phải thay đổi cách suy nghĩ và sẵn sàng nhượng quyền nhiều hơn và có thể mời những người điều hành chuyên nghiệp về đồng hành cùng mình.

Mình đã học được cách cân bằng giữa tiền bạc và quyền lực ở mỗi thời điểm. Quan trọng nhất là tầm nhìn dài hạn của Obobun, mình luôn đặt doanh nghiệp lên trên con người cá nhân của mình. Ở mỗi quyết định lớn, mình tự hỏi: “Mục tiêu cuối cùng của mình là gì? Điều này có giúp thương hiệu phát triển đúng hướng không?” Và mình nhận ra rằng, việc giữ quyền kiểm soát không còn là ưu tiên duy nhất. Nếu cần, mình sẵn sàng mời những đối tác lớn để cùng xây dựng Ôbobun mạnh mẽ hơn. Khi doanh nghiệp trưởng thành, điều quan trọng nhất là tầm nhìn dài hạn.

Trên hành trình khởi nghiệp, mỗi doanh nhân đều phải đối mặt với câu hỏi: Bạn công ty tăng trưởng, muốn kiếm tiền hay muốn duy trình quyền lực? Câu trả lời không bao giờ đơn giản. Rất nhiều người không rõ ràng và trung thực với chính mình. Nhưng việc hiểu rõ mục tiêu của bản thân ngay từ đầu sẽ giúp bạn đi đúng hướng.

Tiền bạc mang lại cơ hội, quyền lực mang lại cảm giác tự do. Nhưng chỉ khi biết cân bằng giữa hai điều này, bạn mới thực sự làm chủ hành trình khởi nghiệp của mình.

Bạn đã từng gặp khó khăn và phải đấu tranh giữa tiền bạc và quyền lực khi khởi nghiệp chưa? Và bài học bạn rút ra là gì? Bạn đã vượt qua bằng cách nào? Hãy chia sẻ ở dưới comment để chúng ta cũng học hỏi và thảo luận nhé.