#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thuật toán TikTok sẽ do Mỹ kiểm soát – nhưng ByteDance vẫn giữ quyền?

Sự kiện: Sắc lệnh & định giá mới

Theo tuyên bố của Phó Tổng thống JD Vance, trong cấu trúc sở hữu mới, nhóm nhà đầu tư Mỹ — gồm Oracle, Silver Lake, cùng các cá nhân như Michael Dell, Rupert Murdoch — sẽ kiểm soát phần lớn cổ phần, trong khi ByteDance sẽ giữ dưới 20% cổ phần và chỉ có 1 ghế trong hội đồng 7 thành viên.

Sắc lệnh cũng quy định rằng thuật toán đề xuất (recommendation algorithm) của TikTok — yếu tố tạo nên “sức hút” của ứng dụng — sẽ được “đào tạo lại” (retrain) và giám sát bởi các đối tác an ninh ở Mỹ, dưới quyền kiểm soát của công ty mới thành lập.

Trump cho biết ông đã nói chuyện với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và được ông “cho phép” thực hiện kế hoạch này.

Bối cảnh pháp lý: Luật & áp lực quốc hội

Công việc “giải cứu” TikTok diễn ra trong bối cảnh Washington đã thông qua luật Protecting Americans from Foreign Adversary Controlled Applications Act (PAFACA) năm 2024 — luật này yêu cầu ByteDance phải thoái vốn khỏi TikTok tại Mỹ, nếu không ứng dụng sẽ bị cấm hoạt động.

Trước đó, TikTok đã từng kiện luật này và lên tới Tòa án Tối cao, nhưng Tòa án xác nhận rằng luật là hợp hiến và không vi phạm quyền Tự do Ngôn luận.

Sắc lệnh mới của Trump trao cho phía Mỹ thêm 120 ngày để hoàn thiện các điều khoản với Trung Quốc nhằm hoàn tất việc chuyển giao.

Những điểm tranh cãi & rủi ro chưa giải quyết

a) Thuật toán & kiểm soát dữ liệu

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là quyền sở hữu và kiểm soát thuật toán đề xuất — mặc dù nó sẽ được “đào tạo lại” và giám sát từ Mỹ, nhưng không rõ liệu ByteDance có còn ảnh hưởng gián tiếp nào không.

Một số nhà lập pháp đảng Cộng hòa cảnh báo rằng chưa đủ đảm bảo rằng TikTok mới sẽ loại bỏ hoàn toàn quyền kiểm soát, đặc biệt khi ByteDance vẫn giữ cổ phần và có ghế trên hội đồng quản trị.

b) Phản ứng từ Trung Quốc & chấp thuận quy định

Mặc dù Trump khẳng định rằng Tập Cận Bình đã “cho phép” thỏa thuận, việc Trung Quốc chính thức phê duyệt vẫn là một bước quan trọng và có thể gây chậm trễ — nhất là trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Trung chuyện thuế quan, công nghệ vẫn căng thẳng.

c) Định giá thấp hơn kỳ vọng

Một số nhà phân tích cho rằng 14 tỷ USD là mức định giá tương đối khiêm tốn nếu so với giá trị tiềm năng của TikTok– mặc dù thiếu quyền thuật toán có thể kéo định giá xuống.

Tác động tới thị trường công nghệ & dữ liệu

Các công ty công nghệ và mạng xã hội khác sẽ theo dõi sát sao bản chuyển giao này, vì nó có thể tạo tiền lệ về cách các ứng dụng nước ngoài bị điều chỉnh trong thị trường Mỹ.

Dữ liệu người dùng (user data) của TikTok Hoa Kỳ sẽ được lưu trữ trong hệ thống đám mây Mỹ (do Oracle quản lý), giúp giảm lo ngại về truy cập từ chính phủ Trung Quốc.

Nhà đầu tư — đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ — có thể coi đây là cơ hội mở cửa mới hoặc rủi ro pháp lý lớn, tùy cách thỏa thuận được thực thi.

Đối với người dùng — trải nghiệm TikTok nhiều khả năng vẫn được giữ nguyên để hạn chế phản ứng của cộng đồng, trong khi phần “đầu não” (thuật toán) được “cô lập” để đáp ứng yêu cầu an ninh.

Kết luận

Sắc lệnh của Trump hôm nay là một bước quan trọng trong quá trình chuyển TikTok Hoa Kỳ ra khỏi tầm ảnh hưởng của Trung Quốc. Mặc dù định giá 14 tỷ USD và cấu trúc sở hữu mới tạo ra vẻ chắc chắn, nhiều yếu tố then chốt vẫn đang treo: kiểm soát thuật toán, sự chấp thuận từ Trung Quốc và khả năng các nhà lập pháp Mỹ yêu cầu chỉnh sửa để đảm bảo an ninh.

Bước tiếp theo là theo dõi xem thỏa thuận này có thực sự bảo vệ dữ liệu người dùng Mỹ và loại bỏ ảnh hưởng từ Trung Quốc hay không — và điều đó không chỉ ảnh hưởng đến TikTok, mà có thể mở đường cho cách Mỹ xử lý công nghệ nước ngoài trong kỷ nguyên số.