Thủ tướng Nhật bất ngờ giải tán Quốc hội, kêu gọi bầu cử sớm

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi ngày 19/1 tuyên bố sẽ giải tán Quốc hội trong tuần này, mở đường cho một cuộc tổng tuyển cử sớm dự kiến diễn ra vào ngày 8/2, nhằm tìm kiếm sự ủy nhiệm mạnh mẽ hơn của cử tri đối với các chính sách kinh tế và an ninh đầy tham vọng của bà.

Theo Hãng tin AFP, đây là bước đi chính trị quan trọng của nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản, trong bối cảnh chính phủ của bà đang nhận được mức tín nhiệm cao trong các cuộc thăm dò dư luận.

Phát biểu tại cuộc họp báo, bà Takaichi nhấn mạnh: “Liệu Sanae Takaichi có đủ tư cách làm Thủ tướng hay không? Tôi muốn để người dân – chủ thể tối cao của đất nước – trực tiếp đưa ra phán quyết.”

Tổng tuyển cử dự kiến diễn ra ngày 8/2

Theo kế hoạch, Hạ viện Nhật Bản sẽ chính thức bị giải tán vào ngày 23/1. Chiến dịch tranh cử bắt đầu từ ngày 27/1 và cử tri sẽ đi bỏ phiếu, kiểm phiếu vào ngày 8/2.

Cuộc bầu cử sắp tới sẽ quyết định toàn bộ 465 ghế của Hạ viện – cơ quan quyền lực nhất trong Quốc hội Nhật Bản, đồng thời là phép thử bầu cử đầu tiên đối với bà Takaichi kể từ khi nhậm chức Thủ tướng hồi tháng 10/2025.

Củng cố quyền lực trong bối cảnh đa số mong manh

Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền của bà Takaichi, cùng đối tác liên minh là Đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP), hiện chỉ nắm giữ thế đa số mong manh tại Hạ viện. Điều này được đánh giá là rào cản lớn đối với việc thông qua các chính sách then chốt, đặc biệt là kế hoạch mở rộng chi tiêu tài khóa và tăng ngân sách quốc phòng.

Giới phân tích cho rằng việc kêu gọi bầu cử sớm nhằm giúp bà Takaichi tận dụng thời điểm tỷ lệ ủng hộ cao để củng cố quyền kiểm soát trong nội bộ LDP, đồng thời gia cố thế đa số của liên minh cầm quyền tại Quốc hội.

Tranh cử xoay quanh chi tiêu công, thuế và an ninh

Trong tuyên bố ngày 19/1, Thủ tướng Takaichi khẳng định cuộc tổng tuyển cử là cần thiết để xin ý kiến cử tri về kế hoạch gia tăng chi tiêu công, cắt giảm thuế và tái định hình chiến lược an ninh quốc gia, trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp.

Theo Reuters, bà Takaichi cho biết chính phủ dự kiến tạm dừng trong hai năm việc áp thuế tiêu dùng 8% đối với thực phẩm – một động thái nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt đang gia tăng. Bà lập luận rằng các biện pháp chi tiêu mở rộng sẽ tạo thêm việc làm, kích thích tiêu dùng và bù đắp nguồn thu ngân sách thông qua các sắc thuế khác.

Tuy nhiên, triển vọng cắt giảm thuế tiêu dùng cũng làm dấy lên lo ngại về tình hình tài khóa. Theo ước tính của chính phủ Nhật Bản, việc này có thể khiến ngân sách thất thu khoảng 5.000 tỷ yen (tương đương 32 tỷ USD) mỗi năm. Trước lo ngại này, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 27 năm vào đầu phiên giao dịch ngày 9/1.

Phép thử lớn với nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản

Cuộc bầu cử sắp tới không chỉ mang ý nghĩa quyết định đối với chương trình nghị sự của bà Takaichi, mà còn là thước đo mức độ sẵn sàng của cử tri Nhật Bản trước các chính sách gia tăng chi tiêu công, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang đang là mối quan tâm hàng đầu.

Theo khảo sát do Đài truyền hình công NHK công bố tuần trước, 45% người được hỏi cho biết giá cả sinh hoạt là vấn đề khiến họ lo ngại nhất, tiếp theo là các vấn đề ngoại giao và an ninh quốc gia với tỷ lệ 16%.

Kết quả cuộc tổng tuyển cử ngày 8/2 tới đây được dự báo sẽ có ảnh hưởng lớn đến cục diện chính trị Nhật Bản cũng như định hướng chính sách kinh tế – an ninh của nước này trong những năm tới.