Thông tư 03: Lệnh mở đường cho chứng khoán Việt thoát mác cận biên

Thông tư 03/2025/TT-NHNN được ban hành nhằm tháo gỡ nút thắt pháp lý cho nhà đầu tư nước ngoài, là bước tiến quyết định trong lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn quốc tế. Đây là mảnh ghép then chốt trong tổng thể 9 giải pháp cải cách đang được gấp rút triển khai.

Từ 16/6/2025, Thông tư 03/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước chính thức có hiệu lực, gỡ bỏ nút thắt pháp lý cho nhà đầu tư ngoại, mở ra kỷ nguyên mới cho chứng khoán Việt Nam trên hành trình chạm tay vào danh hiệu thị trường mới nổi từ MSCI và FTSE Russell.

Ngày 18/5/2025, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố Thông tư 03/2025/TT-NHNN – văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực từ 16/6/2025, quy định chi tiết việc mở và sử dụng tài khoản bằng đồng Việt Nam phục vụ hoạt động đầu tư gián tiếp của nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN).

Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư 05/2014/TT-NHNN, khép lại một thập kỷ tồn tại của những điểm nghẽn kỹ thuật trong tiếp cận thị trường của dòng vốn ngoại. Quan trọng hơn, đây là bước đi pháp lý cụ thể nhằm hiện thực hóa khát vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi – mục tiêu chiến lược đã được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đặt ra từ đầu năm.

Theo phân tích từ BSC Research, Thông tư 03 đã gỡ bỏ rào cản kéo dài trong thủ tục mở tài khoản đầu tư gián tiếp – một trong những “điểm trừ” dai dẳng trong mắt các tổ chức xếp hạng như MSCI và FTSE Russell. Đồng thời, văn bản này còn đồng bộ hóa với hàng loạt cải cách trong cơ chế giao dịch, lưu ký và công bố thông tin – những yếu tố cấu thành bộ tiêu chí đánh giá thị trường mới nổi.

Đáng chú ý, Thông tư 03/2025 không đứng một mình, mà là một trong 7/9 giải pháp trọng tâm trong kế hoạch hành động nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, được triển khai kể từ tháng 3/2025. Tính đến giữa tháng 5, Việt Nam đã hoàn tất 7 nhóm giải pháp cốt lõi:

Pháp lý và mở cửa thị trường: Tháo trần sở hữu ngoại, cập nhật quy định công bố thông tin và triển khai cơ chế NPF (Non-preferential Foreign ownership);

Thể chế & đối thoại: Thành lập nhóm đối thoại chính sách với NĐTNN, đồng thời cải tiến quy trình mở tài khoản cho khối ngoại;

Hạ tầng công nghệ: Vận hành hệ thống giao dịch KRX và cơ chế STP (Straight-Through Processing) giúp rút ngắn thời gian xử lý lệnh, tăng tốc độ khớp lệnh và tính minh bạch.

Việc chính thức đưa vào vận hành hệ thống KRX từ tháng 5 đã mở toang cánh cửa kỹ thuật cho các sản phẩm giao dịch phái sinh, T+0, bán khống có kiểm soát – những tiêu chuẩn không thể thiếu trong bộ khung của các tổ chức xếp hạng quốc tế.

Phía trước, hai mảnh ghép cuối cùng của hành trình nâng hạng đang được gấp rút hoàn thiện:

OTA (Omnibus Trading Account) – tài khoản giao dịch tổng, sẽ do Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSDC) triển khai trước tháng 8/2025, nhằm giảm thiểu thủ tục và tối ưu dòng vốn nước ngoài.

CCP (Central Counterparty Clearing House) – cơ chế bù trừ trung tâm, dự kiến vận hành trong năm 2026, giúp gia tăng mức độ an toàn và hiệu quả thanh toán, tiệm cận chuẩn mực thị trường phát triển.

Theo BSC Research, lộ trình cải cách hiện nay của Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với quá trình Saudi Arabia thực hiện trước khi được MSCI nâng hạng năm 2019. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và UBCKNN, Việt Nam được kỳ vọng sẽ lọt vào “Watch List” của MSCI ngay trong tháng 6/2025, và có khả năng được FTSE Russell công bố nâng hạng chính thức vào tháng 9 tới.