Thế chân kiềng Mỹ - Nga - Trung trước bước ngoặt lịch sử

Khi sự hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Trung đẩy áp lực chiến lược sang phía Nga, câu hỏi lớn nhất không còn là cuộc đối đầu ý thức hệ, mà là tính toán thực dụng của Nhà Trắng trên bàn cờ tam giác mới.

Chỉ trong ít ngày, Bắc Kinh liên tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin - hai nhà lãnh đạo đại diện cho những cực quyền lực từng định hình thế giới suốt nhiều thập niên.

Sự nối tiếp của các cuộc gặp cấp cao khiến giới phân tích quốc tế đặc biệt chú ý, trong bối cảnh quan hệ giữa ba siêu cường đang bước vào giai đoạn tái sắp xếp mạnh mẽ.

Nếu trước đây cục diện chủ yếu xoay quanh các trục đối đầu song phương như Mỹ - Trung hay Mỹ - Nga, thì hiện nay xuất hiện dấu hiệu về một cấu trúc cân bằng mới với Bắc Kinh đóng vai trò trung tâm kết nối.

Theo nhiều chuyên gia, khả năng hình thành một “tam giác quyền lực” giữa Mỹ - Nga - Trung không còn là giả thuyết quá xa vời, nhất là khi các kênh đối thoại cấp cao liên tục được nối lại.

Mỹ trở thành biến số khó đoán nhất

Trong cuộc gặp với ông Putin ngày 20/5, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh nhu cầu tăng cường phối hợp chiến lược giữa Trung Quốc và Nga để đối phó những biến động toàn cầu.

Trước đó không lâu, chuyến thăm của ông Trump tới Bắc Kinh cũng phát đi tín hiệu về việc Mỹ và Trung Quốc muốn duy trì quan hệ “ổn định và mang tính xây dựng”.

Giới quan sát cho rằng đây là thay đổi đáng chú ý nếu so với giai đoạn căng thẳng kéo dài trước đó.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia quốc tế, yếu tố khó dự báo nhất vẫn là Washington.

Từ cách Mỹ xử lý xung đột Ukraine, căng thẳng Iran cho tới các tính toán chính trị nội bộ trước bầu cử giữa kỳ, mọi động thái của Nhà Trắng đều có thể làm thay đổi quỹ đạo của cấu trúc quyền lực mới.

Một số nhận định cho rằng áp lực hiện tại đang dần chuyển sang phía Nga, trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt rõ hơn.

Năng lượng trở thành “mắt xích chiến lược”

Bên dưới lớp vỏ địa chính trị, năng lượng đang nổi lên như động lực thực tế nhất kéo Moscow và Bắc Kinh xích lại gần nhau.

Trong cuộc hội đàm với ông Tập Cận Bình, Tổng thống Putin nhấn mạnh vai trò của Nga như một nhà cung cấp năng lượng chiến lược, còn Trung Quốc là thị trường tiêu thụ khổng lồ và ổn định.

Dự án đường ống khí đốt “Sức mạnh Siberia 2” được xem là mắt xích quan trọng giúp Nga giảm phụ thuộc vào thị trường châu Âu, đồng thời mở rộng đáng kể hợp tác năng lượng với Trung Quốc.

Giới phân tích cho rằng trong bối cảnh kinh tế Nga chịu sức ép lớn từ xung đột Ukraine và các lệnh trừng phạt phương Tây, thị trường Trung Quốc đang trở thành “phao cứu sinh” chiến lược của Moscow.

Không dừng ở dầu khí, hai nước còn mở rộng hợp tác sang công nghệ, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng và đổi mới sáng tạo.

Thế giới bước vào giai đoạn mới

Dù vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo không nên nhìn cục diện hiện nay bằng lăng kính “Chiến tranh Lạnh” kiểu cũ.

Theo họ, Trung Quốc không muốn xây dựng một tam giác đối đầu nhằm chia lại phạm vi ảnh hưởng toàn cầu, mà hướng tới mô hình hợp tác linh hoạt hơn giữa các trung tâm quyền lực.

Trong bức tranh ấy, quan hệ Trung - Nga tiếp tục được củng cố, còn kênh đối thoại Mỹ - Trung đang phát tín hiệu mềm hơn sau thời gian dài căng thẳng.

Nhưng câu hỏi lớn nhất vẫn chưa có lời đáp: Mỹ sẽ chọn vai trò nào trong trật tự thế giới đang tái định hình từng ngày.