Tháo gỡ ách tắc cấp COA, tránh gián đoạn xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), từ đầu năm 2026 đến nay, quá trình cấp giấy chứng nhận COA cho các lô hàng thủy sản xuất khẩu sang Hoa Kỳ đang phát sinh nhiều bất cập, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.

COA là giấy chứng nhận xác nhận sản phẩm thủy sản không có nguồn gốc từ các hình thức khai thác bị cấm theo quy định của Đạo luật Bảo vệ Thú biển Hoa Kỳ (MMPA). Do việc cấp giấy này gặp khó khăn, nhiều lô hàng của doanh nghiệp Việt Nam đã không thể hoàn tất thủ tục thông quan khi cập cảng Hoa Kỳ.

Trước tình hình trên, sau khi tổng hợp ý kiến phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp, VASEP đã làm việc khẩn với Cục Thủy sản và Kiểm ngư để báo cáo thực trạng và đề xuất các giải pháp tháo gỡ.

Ngày 30/1/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu tăng cường triển khai Thông tư số 74/2025/TT-BNNMT ngày 26/12/2025 về chứng nhận thủy sản và sản phẩm thủy sản xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Bộ cho biết, hiện nay một số địa phương đã thực hiện cấp COA, tuy nhiên việc triển khai chưa đồng bộ, quy trình xử lý hồ sơ giữa các địa phương còn thiếu thống nhất, trong khi số lượng hồ sơ được giải quyết chưa đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Để tránh gián đoạn hoạt động xuất khẩu và bảo đảm tuân thủ đúng quy định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương khẩn trương công bố thủ tục hành chính, niêm yết công khai tại các đơn vị tiếp nhận hồ sơ; đồng thời hoàn thiện quy trình nội bộ xử lý hồ sơ, bảo đảm tiếp nhận và giải quyết kịp thời trước ngày 05/2/2026.

Các địa phương được yêu cầu tiếp nhận hồ sơ theo hình thức trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích trong thời gian chưa triển khai dịch vụ công trực tuyến; thực hiện đúng thành phần và hình thức hồ sơ theo quy định; không yêu cầu bổ sung các giấy tờ ngoài danh mục. Đồng thời, cần bố trí đầy đủ nhân sự để xử lý hồ sơ đúng thời hạn.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung Thông tư 74/2025/TT-BNNMT cần được đẩy mạnh đến các cơ quan, tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thủy sản, đồng thời tiếp tục triển khai các nội dung đã được chỉ đạo tại văn bản số 11144/BNNMT-TSKN ngày 31/12/2025.

VASEP cho biết, Thông tư 74/2025/TT-BNNMT cho phép doanh nghiệp lựa chọn nộp hồ sơ theo ba hình thức: trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến, phù hợp với mục tiêu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Tuy nhiên, trên thực tế, hiện nay nhiều địa phương chỉ tiếp nhận hồ sơ COA bằng hình thức nộp trực tiếp bản giấy tại bộ phận một cửa.

Việc này buộc doanh nghiệp phải chuẩn bị và nộp các bộ hồ sơ giấy dày, gây tốn nhiều thời gian, nhân lực và chi phí, đi ngược lại định hướng cải cách hành chính. Trong khi đó, không ít chi cục chỉ bố trí một cán bộ tiếp nhận hồ sơ COA, dù số lượng doanh nghiệp và hồ sơ phát sinh lớn, đặc biệt khi mỗi doanh nghiệp có nhiều lô hàng xuất khẩu cùng lúc.

Ngoài ra, một số địa phương còn yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thêm các loại giấy tờ không được quy định trong Thông tư 74/2025/TT-BNNMT hoặc áp dụng quy định thiếu thống nhất giữa các địa phương.

Hệ quả là nhiều lô hàng đã cập cảng Hoa Kỳ nhưng chưa có COA kịp thời, khiến doanh nghiệp rơi vào tình trạng bị động và không kiểm soát được tiến độ thông quan.