Tham vọng đánh chiếm đảo Kharg và canh bạc tất tay của ông Trump

Ý định đưa quân chiếm đóng đảo Kharg của Tổng thống Donald Trump đang gây chia rẽ sâu sắc giới tinh hoa Mỹ, giữa một bên muốn bóp nghẹt kinh tế Iran và một bên lo sợ về một cuộc chiến tiêu hao không lối thoát.

Ông Trump cho biết không loại trừ khả năng đánh chiếm đảo Kharg trong cuộc phỏng vấn trên Không lực Một ngày 29/3. 

Những tín hiệu mới từ tổng thống Donald Trump cho thấy khả năng leo thang xung đột với Iran đang được đặt lên bàn cân. Trong đó, phương án triển khai bộ binh nhằm kiểm soát đảo Kharg nổi lên như một lựa chọn gây tranh cãi.

Động thái này không tách rời ưu tiên lâu nay của Washington đối với an ninh năng lượng. Nếu được thực thi, đây sẽ là bước đi trực diện nhất nhằm vào “yết hầu” kinh tế của Iran.

Nằm sâu trong Vịnh Ba Tư, đảo Kharg không phải điểm nóng quân sự truyền thống, nhưng lại giữ vai trò then chốt về năng lượng. Phần lớn dầu thô xuất khẩu của Iran – nguồn thu ngoại tệ sống còn – đều đi qua đây. Kiểm soát Kharg đồng nghĩa với việc nắm trong tay một “van khóa” của nền kinh tế Iran.

Trong góc nhìn cứng rắn, một số chuyên gia cho rằng đây có thể là “cú đấm quyết định”. Việc siết nguồn thu dầu mỏ không chỉ tạo áp lực tài chính mà còn buộc Tehran phải điều chỉnh hành vi, đặc biệt trong các hoạt động quân sự và hàng hải.

Tầm quan trọng của Kharg còn vượt khỏi phạm vi quốc gia. Hòn đảo này gắn trực tiếp với Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu. Bất kỳ biến động nào tại đây đều có thể kích hoạt phản ứng dây chuyền trên thị trường năng lượng thế giới.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhiều chuyên gia cảnh báo đây là một canh bạc rủi ro cao. Thành công quân sự không được đảm bảo, trong khi nguy cơ xung đột leo thang là rất rõ ràng.

Về địa lý, Kharg chỉ cách đất liền Iran khoảng 32 km – một khoảng cách đủ gần để mọi lực lượng đổ bộ rơi vào tầm tấn công liên tục của tên lửa, pháo binh và UAV. Điều này biến hòn đảo thành một “vùng khóa chặt”, nơi lợi thế ban đầu có thể nhanh chóng chuyển thành gánh nặng phòng thủ.

Lực lượng Mỹ đổ bộ lên đảo Kharg có khả năng sẽ phải đối mặt với áp lực tấn công liên tục từ nhiều hướng.

Khác với các chiến dịch xa bờ, việc kiểm soát Kharg đòi hỏi duy trì hiện diện trong điều kiện bị bao vây nhiều hướng. Ngay cả khi chiếm được đảo, bài toán giữ vững vị trí vẫn cực kỳ phức tạp.

Chưa kể, việc triển khai lực lượng vào sâu trong Vịnh Ba Tư tạo ra độ trễ chiến thuật, cho phép Iran chuẩn bị phòng thủ, rải thủy lôi và thiết lập các phương án phản công. Khi đó, một chiến dịch được kỳ vọng “đánh nhanh” có thể biến thành cuộc đối đầu kéo dài.

Một số kịch bản được so sánh với các điểm nóng trước đây như đảo Rắn, nơi việc kiểm soát vị trí chiến lược không đồng nghĩa với khả năng duy trì lâu dài.

Dù Mỹ và Israel được cho là có ưu thế trên không trong giai đoạn đầu, Iran vẫn giữ năng lực phản công từ bờ biển bằng tên lửa và UAV. Điều này khiến bất kỳ lực lượng nào hiện diện tại Kharg đều phải đối mặt với áp lực tấn công liên tục.

Vấn đề cốt lõi vì thế không chỉ là “có thể đánh hay không”, mà là “đánh để làm gì”. Nếu mục tiêu là gây sức ép buộc Iran nhượng bộ, câu hỏi tiếp theo sẽ là ai kiểm soát, kiểm soát bao lâu và bằng cách nào.

Những bài học từ Iraq hay Afghanistan cho thấy chiến thắng quân sự không đồng nghĩa với ổn định dài hạn. Với Kharg, thách thức còn lớn hơn khi đây là mắt xích của hệ thống năng lượng toàn cầu.

Tựu trung, kế hoạch đánh chiếm Kharg là một phép thử rủi ro nhiều tầng. Ở kịch bản thuận lợi, Mỹ có thể giành lợi thế chiến lược và buộc Iran xuống thang. Nhưng ngay cả khi đó, bài toán duy trì kiểm soát vẫn là thách thức lớn.

Ở chiều tiêu cực, chiến dịch có thể kéo dài, tiêu tốn nguồn lực và kích hoạt xung đột diện rộng. Và trong kịch bản xấu nhất, Kharg có thể trở thành tâm điểm của một cú sốc năng lượng toàn cầu.

Trong những thời điểm áp lực gia tăng, các quyết định mang tính đột phá thường đi kèm rủi ro cao nhất. Với Washington, Kharg có thể là cơ hội xoay chuyển cục diện – hoặc là bước đi khiến mọi thứ vượt khỏi tầm kiểm soát.