Thách thức cho cá ngừ Việt trên đất Mỹ

Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam chịu sức ép từ mức thuế cao tại Mỹ, khiến lợi thế cạnh tranh giảm. Trong khi đó, các thị trường EU, CPTPP và một số thị trường mới nổi vẫn ghi nhận tăng trưởng, mở ra cơ hội phục hồi vào cuối năm.

Trong khi xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang Mỹ giảm mạnh, các đối thủ cạnh tranh lại đang bứt phá. Với mức thuế đối ứng 20%, cá ngừ Việt Nam đang đứng trước nguy cơ đánh mất vị thế trên thị trường tỉ đô này, liệu đâu là lời giải cho bài toán cạnh tranh cam go này?

Theo VASEP, xuất khẩu cá ngừ Việt Nam tháng 8 đạt hơn 91 triệu USD, tăng 1,4% so với cùng kỳ, nhưng lũy kế 8 tháng chỉ đạt gần 633 triệu USD, giảm 2,3% so với cùng kỳ 2024.

Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất, song tháng vừa qua đạt 29 triệu USD, giảm gần 21% so với cùng kỳ. Ngành cá ngừ Việt Nam đang chịu sức ép từ chính sách thuế mới, khiến đơn hàng chững lại. Trong khi Ecuador áp thuế 15%, Indonesia và Philippines 19%, cá ngừ Việt Nam phải chịu mức thuế đối ứng 20%, cộng thêm tổng thuế khi xuất khẩu sang Mỹ lên tới 32,5%, dẫn đến lợi thế cạnh tranh dần thu hẹp.

Trong khi đó, EU trở thành điểm sáng với xuất khẩu tháng 8 tăng 6%, đạt 17 triệu USD, nổi bật là Hà Lan và Italy với mức tăng lần lượt 40% và 43%, Đức tăng 26%. Các thị trường CPTPP cũng ghi nhận tín hiệu tích cực: Nhật Bản tăng 88%, Canada ổn định, Mexico tăng nhẹ. Một số thị trường mới nổi như Nga (17,8%), Philippines (72,4%) và Thái Lan (248%) trở thành điểm đến đáng chú ý, ngược lại Israel giảm 13,2%, phản ánh nhu cầu nhập khẩu biến động và tác động từ bất ổn địa chính trị.

VASEP dự báo xuất khẩu cá ngừ có khả năng hồi phục vào cuối năm nhờ nhu cầu tăng, nhưng ngành vẫn đối mặt nhiều thách thức: giá nguyên liệu biến động, chi phí logistics cao, cạnh tranh từ các quốc gia sản xuất lớn, cùng những rào cản chính sách quốc tế. Đáng chú ý, Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Mỹ (NOAA) mới đây từ chối công nhận tương đương 12 nghề cá của Việt Nam theo Đạo luật Bảo vệ động vật biển có vú (MMPA), trong đó có cá ngừ, dự kiến tác động trực tiếp tới xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Trước tình hình này, Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã gửi thư tới Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, đề nghị xem xét lại quyết định trên nhằm tránh gián đoạn nghiêm trọng thương mại song phương và bảo vệ sinh kế cho hàng trăm nghìn ngư dân, người lao động Việt Nam.