Tàu qua eo biển bị chia 3 cấp, nước ‘thù địch’ bị cấm cửa

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Iran đang triển khai cơ chế kiểm soát chưa từng có đối với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất toàn cầu.

Theo Al Jazeera ngày 4/4, Tehran đã áp dụng hệ thống phân loại tàu thuyền thành 3 nhóm: “thân thiện”, “trung lập” và “thù địch”, dựa trên mối quan hệ với quốc gia sở hữu tàu.

Cơ chế 3 tầng: Đi qua, trả phí hay bị chặn

Cụ thể:

Tàu “thân thiện”: được ưu tiên đi qua, thậm chí có thể được hộ tống an ninh tại Hormuz.
Tàu “trung lập”: vẫn được phép lưu thông nhưng phải trả phí.
Tàu “thù địch”: bị từ chối tiếp cận hoàn toàn tuyến hàng hải này.

Dù chưa công bố danh sách chi tiết, giới quan sát nhận định nhiều quốc gia Arab vùng Vịnh có thể bị xếp vào nhóm “trung lập”, trong khi các nước có quan hệ chặt chẽ với Mỹ và Israel có nguy cơ bị coi là “thù địch”.

Siết kiểm soát: Tàu qua Hormuz phải “khai báo toàn diện”

Không chỉ dừng ở phân loại, Iran còn đưa ra hàng loạt yêu cầu nghiêm ngặt đối với tàu thuyền:

Đăng ký trước hành trình
Cung cấp đầy đủ thông tin về hàng hóa, điểm đến, quốc tịch
Tuân thủ mọi chỉ dẫn từ lực lượng hải quân Iran

Đáng chú ý, Tehran vẫn cho phép tàu chở hàng viện trợ nhân đạo đi qua, nhưng với điều kiện phải hướng đến các cảng tại Iran hoặc Vịnh Oman.

Đòn đánh vào “yết hầu” năng lượng toàn cầu

Việc Iran siết chặt – thậm chí phong tỏa – eo biển Hormuz đang gây chấn động thị trường năng lượng thế giới. Theo ước tính: Tuyến đường này đang đảm nhiệm khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Gián đoạn tại đây đã khiến giá năng lượng tăng mạnh

Đồng thời làm tê liệt dòng chảy của nhiều mặt hàng quan trọng như: Hóa dầu, Phân bón, Nguyên liệu sản xuất nhựa.

Nguy cơ leo thang chưa có điểm dừng

Việc Iran áp dụng cơ chế kiểm soát theo “thái độ chính trị” không chỉ là biện pháp an ninh, mà còn được xem là đòn bẩy chiến lược trong cuộc đối đầu với Mỹ và các đồng minh.

Khi eo biển Hormuz – “yết hầu năng lượng” của thế giới – bị đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ như hiện nay, bất kỳ động thái siết thêm nào từ Tehran đều có thể kéo theo hệ lụy kinh tế toàn cầu, đồng thời đẩy căng thẳng khu vực tiến gần hơn tới một cuộc khủng hoảng quy mô lớn.