MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Tăng trưởng tín dụng: Cơ hội mở rộng hay bẫy rủi ro tiềm ẩn?

Chuyển tín dụng về cơ chế thị trường là xu hướng không thể đảo ngược, nhưng theo các chuyên gia, nếu thiếu đi sự thận trọng và kiểm soát rủi ro đúng mức, cú chuyển này có thể trở thành con dao hai lưỡi – đe dọa sự ổn định hệ thống và tái hiện những hệ quả từng trả giá đắt trong quá khứ.

Bỏ "room" tín dụng: Cần mở nhưng phải gài phanh

Trong bối cảnh nền kinh tế cần những cú hích mang tính thị trường để bứt tốc, yêu cầu của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Hội nghị với các địa phương – về việc Ngân hàng Nhà nước sớm từ bỏ công cụ hành chính trong điều hành tín dụng – được xem là tín hiệu rõ ràng cho một thay đổi mang tính thể chế. Tuy nhiên, như mọi cuộc chuyển giao lớn, lộ trình này không thể thiếu sự tỉnh táo và kiểm soát rủi ro, bởi hệ thống ngân hàng là xương sống của nền kinh tế, và bất kỳ cú trượt nào cũng có thể để lại hậu quả kéo dài.

Kể từ năm 2012, cơ chế phân bổ "room" tín dụng được Ngân hàng Nhà nước sử dụng như một van điều tiết – không chỉ để quản lý rủi ro cho vay mà còn phục vụ các mục tiêu vĩ mô như kiểm soát lạm phát, ổn định tiền tệ và duy trì sức khỏe hệ thống tài chính. Dù từng bước cải tiến, đến nay cơ chế này vẫn áp dụng với các ngân hàng thương mại – những tổ chức nắm giữ phần lớn dòng vốn trong nền kinh tế.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Mùi, việc tiến tới bỏ hạn mức tín dụng là cần thiết để nâng tính thị trường, nhưng phải đi kèm công cụ giám sát mạnh mẽ và đánh giá định lượng thận trọng. Bởi khi cởi bỏ trần tín dụng, các ngân hàng thương mại sẽ được toàn quyền xác định chiến lược tăng trưởng tín dụng của riêng mình. Điều này đồng nghĩa, thị trường tín dụng sẽ vận hành theo cung – cầu, và rủi ro sẽ phóng đại nếu kỷ luật quản trị bị buông lỏng.

Bài học từ quá khứ vẫn còn nguyên giá trị: cuộc khủng hoảng sau giai đoạn tín dụng nóng 2008–2010 khiến nhiều ngân hàng đến nay vẫn chưa đáp ứng được chuẩn mực quản trị quốc tế, đặc biệt là Basel II và III.

Điều hành thị trường, không đánh mất kiểm soát

GS.TS Trần Ngọc Thơ (Đại học Kinh tế TP.HCM) đặt vấn đề: làm sao chuyển sang điều hành tín dụng theo hướng thị trường nhưng không đánh đổi kỷ luật tài chính và mục tiêu chính sách công?

Ông đề xuất một bộ công cụ điều tiết ba trụ cột: (1) áp dụng room có điều kiện thay vì xoá bỏ hoàn toàn, (2) theo dõi chỉ số độ lệch dòng vốn khỏi mục tiêu chính sách, và (3) thiết lập hệ thống “màu hoá tín dụng” để phân loại, cảnh báo sớm rủi ro. Đặc biệt, ông nhấn mạnh: nếu không minh bạch hoá quá trình chuyển đổi, thị trường sẽ tiếp tục phản ứng thờ ơ – hoặc tệ hơn, đi sai hướng do vẫn quen với cơ chế cũ.

Khi tín dụng trở thành gánh nặng thay vì bệ đỡ

Tính đến 30/6/2025, tín dụng toàn nền kinh tế đã đạt hơn 17,2 triệu tỷ đồng, tăng 9,9% so với cuối năm trước – mức cao nhất kể từ năm 2022. Đây rõ ràng là dòng vốn chủ lực cho nền kinh tế trong giai đoạn hiện tại. Tuy nhiên, bên dưới bức tranh tăng trưởng là những nỗi lo về sự mất cân đối cơ cấu vốn.

Tại Quốc hội, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cảnh báo: tỷ lệ tín dụng/GDP đã vọt lên mức 134% – cao kỷ lục và cho thấy tín dụng ngân hàng đang “gánh” quá nhiều vai trò, từ vốn sản xuất – tiêu dùng đến trung – dài hạn cho các dự án hạ tầng, bất động sản. Trong khi đó, ở các nền kinh tế phát triển, ngân hàng chủ yếu cung ứng vốn ngắn hạn, còn vốn trung – dài hạn được huy động qua thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường trái phiếu và cổ phiếu.

Tăng trưởng tín dụng nhiều, hiệu quả đầu tư thấp

Ông Phan Linh – CEO TechProfit – cảnh báo: bỏ room tín dụng là xu thế đúng, nhưng nếu không đi kèm kỷ luật quản trị và giám sát chặt chẽ, rủi ro “tín dụng nóng” có thể quay lại. Khi đó, dòng vốn dễ chảy vào những lĩnh vực đầu cơ như bất động sản, chứng khoán – nơi lợi nhuận ngắn hạn hấp dẫn nhưng rủi ro tích tụ cao. Điều này có thể thổi bùng lạm phát, gây mất ổn định tỷ giá và hình thành bong bóng tài sản.

Tỷ lệ tín dụng/GDP không chỉ là một con số kỹ thuật, mà còn là chỉ dấu cho thấy nền kinh tế đang tăng trưởng nhờ bơm vốn hơn là nâng cao hiệu suất. Những năm gần đây, để có thêm 1 điểm phần trăm GDP, phải “trả giá” bằng hơn 2 điểm phần trăm tín dụng. Năm 2023, GDP tăng gần 7%, thì tín dụng tăng tới 14,55%. Năm 2024, GDP tăng 7,09%, tín dụng tăng tới 15,08%.

Chính chỉ số ICOR – phản ánh hiệu quả sử dụng vốn – cũng cho thấy Việt Nam đầu tư nhiều nhưng hiệu quả chưa tương xứng, thấp hơn đáng kể so với các nền kinh tế trong khu vực.

Cân bằng lợi ích: Cần lộ trình, cần “vòng bảo hiểm”

Theo ông Phạm Chí Quang – Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, giải pháp điều hành tín dụng hiện nay cần dựa trên nguyên tắc “ba không”: không buông lỏng, không áp đặt cứng nhắc, không đánh đổi ổn định hệ thống để đổi lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Lộ trình bỏ room là tất yếu, nhưng sẽ chỉ thành công nếu đi cùng hệ thống giám sát minh bạch, phân bổ tín dụng ưu tiên cho những ngân hàng có năng lực quản trị rủi ro tốt, tuân thủ chuẩn mực quốc tế và hoạt động hiệu quả.

Bài học từ quá khứ là cảnh báo rõ ràng: chính sách tín dụng lỏng lẻo từng đẩy nền kinh tế rơi vào chu kỳ bất ổn kéo dài, và sai lầm tương tự không được phép lặp lại.