Tăng trưởng 84,5%: Việt Nam thành "bệ phóng" xe máy điện toàn cầu?

Sự phân hóa rõ rệt giữa đà bùng nổ của các thương hiệu xe điện như VinFast, Yadea và sự chững lại của nhóm xe xăng truyền thống đang thúc đẩy dòng vốn đầu tư dịch chuyển mạnh mẽ vào chuỗi cung ứng xanh.

Theo dữ liệu của Motorcycles Data, thị trường xe máy Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh trong năm 2026. Trong 5 tháng đầu năm, doanh số toàn thị trường đạt 1,57 triệu xe, tăng 20% so với cùng kỳ, qua đó giữ vị trí thị trường xe máy lớn thứ tư thế giới.

Điểm sáng nổi bật thuộc về phân khúc xe máy điện khi doanh số tăng tới 84,5%, mức tăng cao nhất toàn cầu. Việt Nam hiện là thị trường xe máy điện lớn thứ ba thế giới, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ, phản ánh tốc độ chuyển dịch ngày càng rõ từ phương tiện sử dụng động cơ đốt trong sang phương tiện chạy điện.

Động lực tăng trưởng lớn nhất đến từ VinFast khi doanh số xe máy điện tăng 149,1% trong 5 tháng đầu năm. Doanh nghiệp cũng vừa xuất xưởng chiếc xe máy điện thứ 1 triệu, đồng thời mở rộng công suất thông qua nhà máy mới tại Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh), bên cạnh cơ sở sản xuất hiện hữu tại Hải Phòng. Việc mở rộng năng lực sản xuất cho thấy doanh nghiệp không chỉ hướng đến nhu cầu trong nước mà còn đặt mục tiêu gia tăng xuất khẩu.

Bên cạnh VinFast, nhiều doanh nghiệp như Yadea, Dat Bike và Selex Motors cũng đang đẩy mạnh đầu tư, mở rộng hệ thống phân phối và phát triển sản phẩm. Sự tham gia của nhiều doanh nghiệp giúp thị trường trở nên cạnh tranh hơn, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ và đa dạng hóa lựa chọn cho người tiêu dùng.

Xu hướng tăng trưởng của xe máy điện còn được hỗ trợ bởi những bước tiến về công nghệ. Các dòng xe mới chuyển dần từ ắc-quy chì sang pin lithium-ion và pin LFP có tuổi thọ cao hơn, thời gian sạc nhanh hơn và chi phí sử dụng thấp hơn. Cùng với đó, hệ thống trạm sạc, đổi pin và mạng lưới phân phối tiếp tục được mở rộng, góp phần cải thiện trải nghiệm người dùng.

Ở góc độ chính sách, định hướng hạn chế phương tiện sử dụng động cơ đốt trong tại các đô thị lớn, cùng với yêu cầu giảm phát thải và biến động của giá nhiên liệu, đang tạo thêm động lực cho quá trình điện hóa phương tiện giao thông.

Đối với doanh nghiệp và thị trường vốn, sự phát triển của xe máy điện không chỉ mang lại cơ hội cho các nhà sản xuất ô tô, xe máy mà còn tạo dư địa tăng trưởng cho các ngành pin, linh kiện điện tử, vật liệu mới, logistics, hạ tầng sạc và công nghệ phần mềm. Đây là những mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị công nghiệp mới mà Việt Nam đang từng bước hình thành.

Tuy vậy, triển vọng vẫn đi kèm không ít thách thức. Theo ước tính, Việt Nam hiện có khoảng 3 triệu xe máy điện đang lưu hành, trong khi tổng số xe máy trên cả nước vượt 70 triệu chiếc. Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng còn rất lớn, nhưng cũng phản ánh quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra trong nhiều năm.

Bên cạnh đó, tỷ lệ nội địa hóa của nhiều linh kiện quan trọng, đặc biệt là pin và vật liệu đầu vào, vẫn cần tiếp tục được cải thiện để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Áp lực cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài cũng sẽ gia tăng khi thị trường mở rộng nhanh.

Nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng hiện nay và phát triển đồng bộ hệ sinh thái sản xuất, Việt Nam có cơ hội nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng xe điện khu vực. Tuy nhiên, để trở thành "công xưởng" của thế giới, ngành xe máy điện sẽ cần nhiều hơn sự bùng nổ về doanh số, đó là năng lực công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.