Sức mạnh thống kê của đám đông – Khi những ý tưởng khùng tạo nên kỳ tích

(#170) “Một nhóm người thông minh có thể tạo ra kết quả tốt. Nhưng một đám đông đa dạng mới có thể tạo ra kết quả phi thường.” — Karim Lakhani, Harvard

1. Bí mật nằm ở đường cong hình chuông

Nếu bạn từng học thống kê, hẳn bạn nhớ đường cong Gauss – hay còn gọi là đường cong chuông (Bell curve).

Phần giữa là những giá trị trung bình, phần hai bên là những giá trị “cực trị” – nơi xuất hiện những kết quả dị thường nhưng đột phá.

Câu chuyện kinh điển:

Khi chỉ có một nhóm nghiên cứu nhỏ giải một bài toán, ta chỉ nhận được một kết quả nằm gần trung bình – “ổn”, nhưng không xuất sắc.

Nhưng khi hàng ngàn người từ khắp nơi cùng tham gia, mỗi người đưa ra một cách tiếp cận khác nhau,

ta không chỉ thấy “trung bình”, mà thấy toàn bộ phổ kết quả – từ dở tệ… đến thiên tài.

Và điều thú vị là: Chính đuôi bên phải của phân phối – nơi các ý tưởng “điên rồ nhưng đúng” nằm, mới là nơi sản sinh ra đột phá.

2. Vì sao “đám đông” lại mạnh hơn “tinh hoa”

Các viện nghiên cứu tinh hoa (như Harvard, MIT, NASA…) thường có những người xuất chúng nhất.

Nhưng họ lại nghĩ giống nhau.

Họ dùng cùng phương pháp, cùng dữ liệu, cùng khuôn khổ tư duy. Vì vậy, kết quả của họ thường chỉ quanh quẩn ở vùng “trung bình cao.”

Đám đông thì khác. Đám đông là sự hỗn độn có tổ chức. Trong đám đông có:

•Một sinh viên nghịch công cụ mô phỏng vì tò mò

•Một kỹ sư điện chưa bao giờ học sinh học

•Một nhà văn mê công nghệ

•Một ông chú nông dân hiểu về nhiệt độ đất

Mỗi người đưa ra một lát cắt góc nhìn khác nhau. Và khi ta gom hàng ngàn lát cắt đó lại, ta có toàn bộ phổ phân phối của sáng tạo nhân loại.

Kết quả: Đám đông luôn tạo ra vài giải pháp nằm ở đuôi cực trị – xuất sắc đến mức không ai nghĩ tới.

3. Ví dụ: NASA và “chiếc găng tay 500 USD”

NASA từng tổ chức một cuộc thi trên nền tảng InnoCentive: Thiết kế chiếc găng tay cho phi hành gia có thể thao tác tốt hơn trong môi trường không trọng lực.

Các phòng lab hàng đầu thế giới tham gia. Chi phí nghiên cứu của NASA lúc đó đã hơn 2 triệu USD, nhưng vẫn chưa đạt tiêu chuẩn mong muốn.

Kết quả, người chiến thắng không phải là kỹ sư không gian, mà là một… thợ may đồ thể thao ở New York – người từng may găng tay cho vận động viên đua mô tô.

Ông áp dụng vật liệu co giãn và khớp linh hoạt từ ngành thể thao, và chỉ tốn 500 USD để tạo mẫu.

Đó là sức mạnh của “đuôi bên phải”: Ý tưởng đơn giản, nhưng đến từ người không ai ngờ tới.

4. Khi startup biết “tư duy như đám đông”

Các founder khởi nghiệp thường phạm một sai lầm giống nhau: Chúng tôi chỉ cần 5 người giỏi nhất trong đội ngũ là đủ.

Không đâu. Bạn cần 5 người giỏi + 500 góc nhìn khác nhau. Hãy tưởng tượng bạn đang phát triển một ứng dụng du lịch:

• Người lập trình chỉ nghĩ về code,

• Người marketing chỉ nghĩ về quảng cáo,

• Nhưng nếu bạn hỏi một tài xế taxi, bạn sẽ biết khách du lịch thật sự cần gì khi xuống sân bay.

Đó chính là “đuôi cực trị” trong kinh doanh. Nơi những ý tưởng kỳ quặc của người ngoài ngành lại mở ra hướng đi lợi nhuận nhất.

5. Bài tập thực hành – Tạo đường cong ý tưởng của bạn. Hãy thử kích hoạt đám đông quanh bạn để tạo ra một phân phối ý tưởng hoàn chỉnh.

+ Vấn đề bạn đang tìm lời giải là gì? VD: Làm sao tăng doanh thu mà không cần giảm giá?

+ Hỏi ai ngoài ngành có thể nhìn khác bạn? VD: Hỏi người bán hàng rong, hỏi học sinh, hỏi người hưu trí

+ Ghi nhận tất cả ý tưởng, dù điên rồ Không đánh giá sớm

+ Sắp xếp chúng theo độ hợp lý hoặc “độ điên”. Tạo đường cong phân phối ý tưởng

+ Chọn ý tưởng nằm ở đuôi bên phải Thử nghiệm ngay trong 48h

Mục tiêu: Tìm được một ý tưởng cực trị – có thể trở thành cú đột phá trong mô hình kinh doanh của bạn.

6. Ba bài học khởi nghiệp từ Bài 36

① Đám đông không phải nhiều người – mà là nhiều hướng tư duy. Giá trị của crowdsourcing không nằm ở số lượng,

mà ở độ đa dạng trong tư duy và kinh nghiệm.

② Đừng loại bỏ ý tưởng ngớ ngẩn quá sớm. Những ý tưởng “kỳ khùng” hôm nay có thể là công nghệ tỷ đô của ngày mai.

Như cách “điện thoại không phím bấm” từng bị cười nhạo trước khi iPhone ra đời.

③ Founder giỏi không phải người giỏi nhất – mà là người biết tuyển chọn đuôi bên phải

Bạn không cần giải hết mọi bài toán, bạn chỉ cần mở đủ nhiều góc nhìn để đám đông giải giúp bạn.

Thông điệp Bài 36: Đám đông không luôn đúng.

Nhưng trong đám đông luôn có một người đúng – theo cách không ai ngờ tới.

Trong Bài 37, ta sẽ bước sang chương mới: Open Innovation – Đổi mới mở, nơi các tập đoàn toàn cầu như LEGO, Unilever, P&G và NASA đang dùng chính tư duy “đuôi cực trị của đám đông” để tạo ra hàng chục sản phẩm tỷ đô mỗi năm.

⸻

P/s: Bạn đang bế tắc trong kinh doanh, thiếu khách hàng? Giảm lợi nhuận? Inbox tư vấn nhé!