Sẽ nhập siêu cả năm 2026?

Có lẽ đến lúc phải nghiêm túc nhìn nhận việc này Trong bài viết ngày 11/06, khi Việt Nam ghi nhận mức nhập siêu lớn sau mình từng đề cập đến một cách lý giải khá phổ biến nhưng không còn đúng là việc: Việt Nam “nhập siêu trước để xuất siêu sau”**.

Tức là doanh nghiệp, đặc biệt khu vực FDI, tăng nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện và máy móc trước. Sau một độ trễ nhất định, lượng hàng này được đưa vào sản xuất rồi xuất khẩu trở lại, và cán cân thương mại sẽ dần được cải thiện.

Nhưng dữ liệu càng đi về cuối năm thì khả năng cán cân thương mại nhanh chóng đảo chiều theo cách đó càng trở nên khó thuyết phục hơn.

Tính hết tháng 8, Việt Nam đã nhập siêu khoảng 20,46 tỷ USD.

Nếu nhìn lại dữ liệu nhiều năm, giai đoạn tháng 8 thường là lúc xuất khẩu của Việt Nam ở mức cao. Vì vậy, nếu câu chuyện “nhập siêu trước để xuất siêu sau” vẫn diễn ra giống những chu kỳ trước, đây đáng lẽ là một trong những thời điểm chúng ta có cơ hội nhìn thấy cán cân thương mại cải thiện rõ hơn.

Nhưng riêng tháng 8/2026, Việt Nam vẫn nhập siêu. Và theo số liệu mình theo dõi, nửa đầu tháng 9 cán cân thương mại tiếp tục âm khoảng 2,8 tỷ USD.

Vì vậy, có lẽ đã đến lúc phải tính đến một khả năng mà vài tháng trước chưa nhiều người nghĩ tới: Băm 2026 có thể kết thúc bằng một năm nhập siêu hoàn toàn.

Tất nhiên vẫn còn hơn ba tháng và chưa thể kết luận nhưng việc ngay cả giai đoạn xuất khẩu thuận lợi mà cán cân vẫn chưa đảo chiều thì về sau càng khó.

Đồng thời có một biến số quan trọng phía sau con số nhập siêu. Đó là xăng dầu.

Theo phần dữ liệu mình bóc tách, trong hơn 20 tỷ USD nhập siêu 12 tháng nay, riêng nhóm xăng dầu đóng góp hơn 16 tỷ USD nhập siêu. Ngay trong nửa đầu tháng 9, khi Việt Nam nhập siêu khoảng 2,8 tỷ USD, riêng xăng dầu đã góp 0,9 tỷ USD.

Điều này khá quan trọng bởi phần nhập siêu này chủ yếu gắn với nhu cầu năng lượng trong nước, chứ không đơn giản nằm trong câu chuyện nhập nguyên liệu hôm nay để vài tháng sau xuất khẩu trở lại.

Nhưng nếu loại xăng dầu ra thì mình vẫn thấy một vấn đề khác đáng chú ý. Nhóm máy tính, điện tử, điện thoại, máy ảnh, máy móc và thiết bị, những nhóm hàng gắn rất chặt với khu vực FDI và từng tạo ra khoảng thặng dư thương mại lớn cho Việt Nam cũng đã suy giảm phần thặng dư trong một thời gian khá dài.

Vì vậy, theo mình đang có hai câu chuyện xảy ra cùng lúc.

Một bên là nhập siêu lớn từ xăng dầu đang kéo cán cân thương mại chung xuống mạnh. Đây phần nhiều là nhu cầu năng lượng cho nền kinh tế trong nước, nên không thể kỳ vọng đơn giản rằng nhập khẩu tăng hôm nay rồi sẽ chuyển thành xuất khẩu tương ứng sau vài tháng.

Một bên là những nhóm hàng từng tạo ra thặng dư lớn cho Việt Nam cũng không còn tạo được khoảng đệm mạnh như trước.

Nếu chi phí nhập khẩu năng lượng tiếp tục lớn, trong khi phần thặng dư từ những ngành xuất khẩu chủ lực thu hẹp, thì cán cân thương mại của Việt Nam sẽ trở nên nhạy cảm hơn rất nhiều.

Cre: Trương Đắc Nguyên