Sau hơn 1 tháng tấn công Iran, Mỹ đạt được gì hay đang sa lầy sâu hơn?

Sau hơn một tháng kể từ khi chiến dịch quân sự nhằm vào Iran được phát động, chính quyền Donald Trump khẳng định đang tiến gần tới các mục tiêu chiến lược đề ra. Tuy nhiên, thực tế diễn biến trên chiến trường cũng như các tín hiệu từ bàn đàm phán cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều, với những kết quả đan xen giữa thành công bước đầu và thách thức chưa thể giải quyết.

Chiến dịch quân sự quy mô lớn, nhưng chưa ngã ngũ

Chiến dịch mang tên “Cơn cuồng nộ dữ dội” được Mỹ và Israel phát động từ cuối tháng 2 đã nhanh chóng làm rung chuyển toàn bộ Trung Đông. Đây được xem là một trong những cuộc đối đầu trực tiếp lớn nhất giữa Mỹ và Iran kể từ Chiến tranh Vùng Vịnh.

Theo tuyên bố từ Nhà Trắng, chiến dịch nhằm vào 5 mục tiêu cốt lõi: triệt tiêu năng lực tên lửa, phá vỡ nền tảng công nghiệp quốc phòng, vô hiệu hóa sức mạnh hải quân Iran tại eo biển Hormuz, kiểm soát nguy cơ hạt nhân và củng cố liên minh khu vực.

Dù vậy, kết quả thực tế cho thấy nhiều mục tiêu vẫn đang dang dở.

Năng lực tên lửa Iran: Suy giảm nhưng chưa bị vô hiệu hóa

Mỹ tuyên bố đã phá hủy phần lớn hệ thống phóng tên lửa của Iran và làm giảm đáng kể tần suất tấn công. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ đã giảm mạnh.

Tuy nhiên, Iran vẫn duy trì khả năng phản công. Một số đợt tấn công gần đây cho thấy Tehran đã chuyển sang chiến thuật “đánh chọn lọc”, sử dụng ít tên lửa hơn nhưng có sức công phá lớn hơn. Điều này cho thấy năng lực quân sự cốt lõi của Iran chưa bị triệt tiêu hoàn toàn.

Công nghiệp quốc phòng: Bị tổn thất nhưng chưa sụp đổ

Các đợt không kích đã đánh trúng nhiều cơ sở quan trọng, trong đó có trung tâm phát triển tên lửa tại Yazd do Lực lượng Phòng vệ Israel công bố.

Tuy nhiên, hệ thống sản xuất quốc phòng của Iran vốn được phân tán rộng khắp, giúp nước này duy trì khả năng phục hồi nhanh chóng. Việc phá hủy một số cơ sở không đủ để làm tê liệt toàn bộ năng lực sản xuất vũ khí.

Eo biển Hormuz: “Gót chân Achilles” của chiến lược Mỹ

Eo biển Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn lớn nhất trong chiến lược của Washington.

Dù Mỹ tuyên bố đã gây thiệt hại nặng cho hải quân Iran, Tehran vẫn kiểm soát hiệu quả tuyến đường huyết mạch này bằng các biện pháp phi đối xứng như thủy lôi, tàu cao tốc và UAV.

Hệ quả là hàng trăm tàu chở dầu bị mắc kẹt, gây gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo tình trạng này đang ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung dầu, khí và cả sản xuất nông nghiệp toàn cầu.

Hồ sơ hạt nhân: Bài toán chưa có lời giải

Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của Mỹ là ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực gây tranh cãi nhất.

Các đánh giá tình báo cho thấy Iran chưa có khả năng triển khai vũ khí hạt nhân trong ngắn hạn, nhưng vẫn sở hữu lượng uranium làm giàu đáng kể. Việc kiểm soát hoặc loại bỏ hoàn toàn số vật liệu này gần như không thể thực hiện nếu không có một chiến dịch trên bộ quy mô lớn – điều mà Mỹ chưa sẵn sàng.

Trong các cuộc đàm phán gần đây, Iran kiên quyết bảo vệ quyền làm giàu uranium, khiến tiến trình đạt được thỏa thuận toàn diện trở nên khó khăn.

Liên minh quốc tế: Rạn nứt rõ rệt

Mỹ đặt mục tiêu củng cố liên minh với các đối tác Trung Đông và phương Tây, nhưng thực tế lại cho thấy nhiều dấu hiệu rạn nứt.

Tổng thống Donald Trump đã công khai chỉ trích các đồng minh, đặc biệt là NATO, vì không hỗ trợ như kỳ vọng. Nhiều quốc gia châu Âu từ chối tham gia trực tiếp vào chiến dịch quân sự, dù vẫn hỗ trợ về hậu cần.

Điều này cho thấy chiến lược “liên minh toàn diện” của Washington chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.

Thế khó của Washington

Hiện tại, chính quyền Mỹ đang đứng trước một lựa chọn không dễ dàng:

Theo một số khảo sát trong nước, dư luận Mỹ ngày càng lo ngại về quy mô và chi phí của cuộc xung đột, trong khi ngân sách chiến tranh đã lên tới hàng chục tỷ USD.

Triển vọng phía trước: Phụ thuộc vào đàm phán

Lệnh ngừng bắn tạm thời 2 tuần đang mở ra cơ hội cho các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, sự khác biệt lớn trong quan điểm – đặc biệt liên quan đến eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân – khiến triển vọng đạt được thỏa thuận lâu dài vẫn còn bỏ ngỏ.

Trong bối cảnh đó, cục diện Trung Đông thời gian tới sẽ phụ thuộc rất lớn vào kết quả của các cuộc thương lượng, cũng như mức độ kiềm chế của các bên liên quan.

Dù đạt được một số kết quả quân sự đáng kể, Mỹ vẫn chưa hoàn thành các mục tiêu chiến lược tại Iran. Cuộc xung đột hiện nay không chỉ là bài toán quân sự, mà còn là phép thử lớn về năng lực ngoại giao, liên minh và khả năng kiểm soát khủng hoảng của Washington.