Sau hai năm đổ tiền, 95% nhà đầu tư cá nhân rút lui trong thua lỗ

TTCK Việt Nam có 10,2 triệu tài khoản, 99,82% là cá nhân đóng góp >80% thanh khoản nhưng tới ~95% nhóm này thua lỗ và thường rời thị trường sau khoảng 2 năm. Các chuyên gia kêu gọi nâng cao nhận thức tài chính và phát triển kênh đầu tư chuyên nghiệp để giữ chân dòng vốn, hỗ trợ mục tiêu nâng hạng thị trường.

Dù chiếm ưu thế tuyệt đối về số lượng tài khoản và tạo nên phần lớn thanh khoản trên thị trường chứng khoán, nhà đầu tư cá nhân Việt Nam vẫn đang là “bên thua cuộc” trong chính sân chơi mà họ góp phần vận hành. Điều này đặt ra câu hỏi nhức nhối: vì sao số đông lại luôn chịu cảnh mất tiền ngay trên chính làn sóng họ tạo ra?

Tính đến hết ngày 30/6/2025, thị trường chứng khoán Việt Nam đã ghi nhận hơn 10,2 triệu tài khoản giao dịch, trong đó nhà đầu tư cá nhân chiếm áp đảo với tỷ lệ 99,82%, đóng góp trên 80% giá trị giao dịch toàn thị trường. Những con số này cho thấy sức ảnh hưởng áp đảo của nhóm nhà đầu tư cá nhân đối với chuyển động và vận hành của thị trường tài chính. Tuy nhiên, sự áp đảo về số lượng không đồng nghĩa với chất lượng đầu tư, khi phần lớn lực lượng này lại đang thua lỗ, thậm chí rời bỏ thị trường sau thời gian ngắn “lăn xả”.

Đó là một trong những thực trạng được đặt lên bàn nghị sự tại Hội thảo "Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán", tổ chức sáng 17/7/2025 tại Hà Nội.

Tuổi đời ngắn, tỷ lệ thua lỗ cao – nghịch lý của nhà đầu tư cá nhân Việt

Bà Nguyễn Ngọc Linh – Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán DNSE – chỉ ra thực tế đáng lo ngại: có tới 95% nhà đầu tư cá nhân thua lỗ, và “tuổi thọ” trung bình trên thị trường chỉ kéo dài khoảng hai năm. Những người mới gia nhập thị trường thường tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn, hành động theo cảm xúc, dựa vào trực giác thay vì phân tích chuyên sâu, và dễ bị tác động bởi tâm lý đám đông.

“Khi tiếp cận cộng đồng đầu tư cá nhân, chúng tôi thực sự tiếc nuối. Dù họ đã chạm tay vào cơ hội gia tăng tài sản, nhưng lại bị cuốn vào thị trường mà không có hệ sinh thái hỗ trợ đúng nghĩa”, bà Linh chia sẻ.

Ông Nguyễn Sơn – Chủ tịch HĐTV VSDC – đồng tình với nhận định này, đồng thời nhấn mạnh bản chất “tự thân vận động” của nhà đầu tư cá nhân Á Đông, dẫn đến việc họ tự chịu rủi ro trong khi năng lực phân tích, quản trị và tài chính đều hạn chế. Chính sự áp đảo của nhóm đầu tư thiếu chuyên nghiệp này khiến thị trường dễ tổn thương trước biến động, tạo nên những chu kỳ tăng – giảm mang tính cảm xúc hơn là nền tảng.

Muốn nâng hạng thị trường, phải nâng tầm nhà đầu tư

Trên hành trình hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường vào năm 2025, một trong những yếu tố sống còn chính là chất lượng nhà đầu tư cá nhân – lực lượng chiếm tỷ trọng áp đảo cả về số lượng lẫn thanh khoản.

DNSE – với vai trò là tổ chức gắn bó trực tiếp với nhà đầu tư – cho biết đang triển khai nhiều hình thức đổi mới trong công tác đào tạo và phổ cập kiến thức tài chính. Thay vì phụ thuộc vào hội thảo truyền thống, công ty chuyển sang dùng truyện tranh, hoạt hình, video ngắn và hợp tác với các KOLs, influencers để đưa thông tin đến gần hơn với thế hệ nhà đầu tư mới, đặc biệt là Gen Z – nhóm vốn đòi hỏi trải nghiệm nhanh, gọn và trực quan.

Bên cạnh việc đào tạo, DNSE còn cung cấp công cụ phân tích dòng tiền, nhận diện xu hướng thị trường và cập nhật thông tin cô đọng, dễ hiểu nhằm giúp nhà đầu tư cá nhân hiểu rõ hơn về quá trình nâng hạng và những tiêu chí cần đáp ứng.

Giữ chân nhà đầu tư bằng thể chế – dẫn dòng tiền bằng chính sách

Ở góc nhìn rộng hơn, ông Nguyễn Sơn khẳng định rằng nâng cao nhận thức tài chính không thể chỉ là trách nhiệm của UBCKNN mà là sứ mệnh chung của toàn ngành: từ hiệp hội nghề nghiệp đến các công ty quản lý quỹ, truyền thông, công nghệ. Bài học từ Đài Loan cho thấy, ngay cả khi đã nâng hạng thành công, quốc gia này vẫn tiếp tục đầu tư mạnh vào chương trình đào tạo cho nhà đầu tư cá nhân nhằm duy trì ổn định lâu dài.

Ngoài ra, ông Sơn đề xuất cần phát triển mạnh hơn hệ sinh thái đầu tư qua các định chế tài chính như quỹ đầu tư, bảo hiểm, quỹ hưu trí tự nguyện… – vốn là trụ cột quan trọng cho cả an sinh xã hội và tích lũy vốn dài hạn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, để dòng tiền chảy vào các kênh này, phải có chính sách đủ hấp dẫn. Hiện tại, đầu tư cá nhân trực tiếp lại đang có lợi hơn về thuế, phí so với đầu tư qua quỹ – một nghịch lý cần được điều chỉnh sớm nếu muốn thị trường đi theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.