Rào cản thuế quan mới thử thách ngành thủy sản xuất khẩu

Phán quyết sơ bộ từ Bộ Thương mại Mỹ (DOC) với mức thuế chống bán phá giá lên tới hơn 25% đang dựng lên một bức tường chi phí khổng lồ, đẩy các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản chủ lực của Việt Nam vào một cuộc chiến pháp lý đầy cam go.

Dù đây mới chỉ là những con số tạm thời, song cái bẫy "dự liệu sẵn có bất lợi" từ phía Mỹ chính là lời cảnh báo đắt giá về tính nghiêm ngặt trong minh bạch chuỗi cung ứng mà ngành tôm Việt Nam buộc phải hóa giải trước khi thời hạn đảo ngược tình thế khép lại.

Rào cản thuế quan mới thử thách ngành thủy sản xuất khẩu

Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa công bố kết luận sơ bộ trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 liên quan tới lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với tôm nước ấm đông lạnh của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ.

Theo kết quả sơ bộ, nhiều doanh nghiệp tôm Việt tiếp tục đối mặt mức thuế đáng kể, trong đó nhóm không đủ điều kiện hưởng thuế suất riêng rẽ bị áp mức thuế toàn quốc lên tới 25,76%.

Đáng chú ý, mức thuế dành cho hai doanh nghiệp bị đơn bắt buộc lần lượt là 6,3% và 10,76%. Một doanh nghiệp bị phía Mỹ áp dụng dữ liệu bất lợi do chưa cung cấp đầy đủ thông tin liên quan tới nguyên liệu hóa chất đầu vào phục vụ quá trình đối chiếu.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm trong các vụ điều tra thương mại của Mỹ. Chỉ cần dữ liệu thiếu chi tiết hoặc khó kiểm chứng, doanh nghiệp cũng có thể bị áp phương pháp tính bất lợi dù vẫn hợp tác điều tra.

DOC đồng thời áp mức thuế suất riêng rẽ 7,56% cho 27 doanh nghiệp khác – tương ứng mức thuế bình quân gia quyền của hai doanh nghiệp bắt buộc.

Ở chiều ngược lại, 8 doanh nghiệp dự kiến được hủy rà soát do không phát sinh lô hàng trong giai đoạn xem xét. Tuy nhiên, có tới 132 doanh nghiệp không chứng minh được điều kiện hưởng thuế riêng rẽ và tiếp tục bị áp mức thuế toàn quốc cao nhất.

Giới chuyên gia đánh giá kết luận sơ bộ này sẽ khiến chi phí và rủi ro thương mại tăng mạnh với doanh nghiệp xuất khẩu tôm sang Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng toàn cầu chưa phục hồi hoàn toàn.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng tình hình chưa quá bi quan bởi đây chưa phải kết luận cuối cùng. Ngành tôm Việt Nam hiện đã có kinh nghiệm xử lý nhiều vụ rà soát thương mại tương tự trong nhiều năm qua.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cùng các doanh nghiệp được khuyến nghị tiếp tục hợp tác đầy đủ với phía Mỹ, đồng thời nhanh chóng bổ sung tài liệu, phản biện và giải trình nhằm hướng tới mức thuế tích cực hơn trong kết luận cuối cùng dự kiến công bố vào tháng 11/2026.

Trong bối cảnh các thị trường lớn ngày càng gia tăng rào cản thương mại, áp lực cạnh tranh với ngành thủy sản Việt Nam được dự báo sẽ còn kéo dài, buộc doanh nghiệp phải nâng cao năng lực minh bạch dữ liệu và khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe hơn.