Quá tải kỷ lục 100.000 vụ án, TAND TPHCM đưa AI vào cuộc để tăng tốc xử lý

Trước áp lực phải thụ lý hơn 100.000 vụ án chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, TAND TPHCM bắt đầu ứng dụng AI để hỗ trợ nghiên cứu hồ sơ, soạn thảo và xét xử. Việc triển khai công nghệ này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý vụ việc, giảm tải cho thẩm phán và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động tư pháp.

Ngày 18/11/2025, Công ty cổ phần Decom Stars – hội viên Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) – đã giới thiệu ứng dụng AI Hỗ trợ nghiên cứu và xét xử tại TAND hai cấp TP.HCM. Đây được xem là một trong những bước đi quan trọng của hệ thống tòa án trong tiến trình chuyển đổi số, nhằm giải quyết áp lực khổng lồ về số lượng vụ án phải xử lý trong thời gian ngắn.

Công cụ “trợ lý” mới cho thẩm phán và hội thẩm

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thùy Dung, Phó Chánh án TAND TP.HCM, nhấn mạnh việc ứng dụng AI có ý nghĩa thiết thực trong việc tổng hợp thông tin vụ án và hỗ trợ quy trình nghiên cứu ở từng cấp xét xử. Dữ liệu cấp sơ thẩm sẽ được hệ thống thu thập, trong khi cấp phúc thẩm có thể kế thừa và bổ sung để hoàn thiện hồ sơ.

Lãnh đạo tòa án kỳ vọng AI sẽ giúp tiết kiệm đáng kể thời gian tra cứu, giảm áp lực cho đội ngũ thẩm phán, đồng thời chuẩn hóa các bước nghiệp vụ để nâng cao tính thống nhất trong xử lý án.

Ứng dụng AI được xây dựng riêng cho tòa án, kế thừa nền tảng triệu lượt sử dụng

Dự án AI dành cho TAND hai cấp TP.HCM được phát triển từ nền tảng AI Tra Cứu Luật – hệ thống đã hỗ trợ hơn 50.000 người dùng với gần 1 triệu lượt tra cứu pháp lý và độ chính xác khoảng 90%.

Tuy nhiên, phiên bản dành cho tòa án được thiết kế chuyên sâu hơn, tập trung vào phân tích hồ sơ vụ án, đánh giá chứng cứ và đồng hành với hội thẩm trong quá trình lập luận – một bước tiến khác biệt so với các công cụ tra cứu pháp luật thông thường.

Nguồn dữ liệu của hệ thống gồm:

Những dữ liệu này được tinh gọn nhằm phục vụ trực tiếp nhu cầu xét xử, tránh tình trạng nhiễu thông tin hay sai lệch ngữ cảnh.

Công nghệ Việt Nam: LLM + VERA + SIFAI, vận hành hoàn toàn offline

Theo ông Võ Thanh Thiên Toán, Giám đốc Công nghệ của Decom Stars, hệ thống ứng dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cùng hai công nghệ do đội ngũ kỹ sư Việt Nam phát triển:

VERA – Verified Evidence Retrieval AI

Giúp tự động tìm kiếm, đối chiếu và trích dẫn văn bản pháp luật liên quan giữa hàng trăm nghìn điều khoản. Mọi câu trả lời đều đi kèm chứng cứ pháp lý rõ ràng và còn hiệu lực.

SIFAI – Smart Integrity Filter for AI

Hoạt động như “lá chắn” đảm bảo hệ thống không trả lời các truy vấn ngoài phạm vi pháp luật hoặc mang tính nhạy cảm, giúp duy trì chuẩn mực nghề nghiệp trong lĩnh vực đặc thù như tư pháp.

Đáng chú ý, toàn bộ hệ thống có thể vận hành hoàn toàn offline, đáp ứng yêu cầu khắt khe về bảo mật. Dữ liệu của mỗi vụ án được xử lý như một môi trường độc lập, mã hóa và chỉ người có thẩm quyền mới được truy cập.

Dự kiến, thời gian tới hệ thống sẽ hỗ trợ thêm phân tích hình ảnh, âm thanh, phục vụ xử lý hồ sơ thực tế.

Lộ trình triển khai từng cấp xét xử, hướng tới tích hợp blockchain

Theo kế hoạch, dự án sẽ triển khai theo ba giai đoạn:

Cách tiếp cận theo từng lớp được đánh giá phù hợp với đặc thù thận trọng của ngành tư pháp.

Áp lực ngày càng lớn, yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi số

TAND hai cấp TP.HCM đang đối mặt với khối lượng công việc khổng lồ. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, hệ thống đã thụ lý hơn 100.000 vụ việc các loại, từ dân sự, hôn nhân gia đình đến kinh doanh thương mại và lao động.

Bên cạnh đó, từ ngày 1/7/2025, theo Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15, hệ thống tòa án sẽ tổ chức lại thành 19 tòa khu vực trực thuộc. Thay đổi này càng đặt ra yêu cầu về các công cụ hiện đại, giúp tối ưu hóa quy trình thụ lý và xét xử.

Hiện TAND TPHCM đang số hóa toàn bộ bản án, tạo nền tảng dữ liệu quan trọng cho việc huấn luyện và vận hành mô hình AI.

Bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa tư pháp

Việc đưa AI vào xét xử phù hợp với định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về ứng dụng công nghệ trong cải cách tư pháp, được xác định trong:

Sự xuất hiện của nền tảng AI do Decom Stars phát triển được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả xét xử, giảm tải cho đội ngũ thẩm phán, đồng thời tăng tính minh bạch và nhất quán trong mỗi quyết định tư pháp.