Phục dựng điện Kính Thiên ở hoàng thành Thăng Long

Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên được khởi công trưa 29/9 tại Khu di sản trung tâm hoàng thành Thăng Long - Hà Nội sau 15 năm nghiên cứu.

Lễ khởi công do UBND TP Hà Nội tổ chức, trong khuôn khổ Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực diễn ra từ ngày 27/9 đến 1/10 với sự tham gia của đại biểu trong nước và quốc tế.

Dự án thực hiện trong giai đoạn 2026-2030, kinh phí 1.686 tỷ đồng, chủ đầu tư là Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội với phạm vi khoảng 10.700 m2, gồm nền điện Kính Thiên, sân Đan Trì, sân phía đông, tây, nam, sân vườn phía bắc đến nhà D67. Các hạng mục chính gồm bảo quản, tu bổ, phục hồi các thành phần gốc; phục dựng điện Kính Thiên và không gian liên quan, cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật phục vụ quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích.

Dự án được chuẩn bị sau khoảng 15 năm Hà Nội tổ chức nghiên cứu về lịch sử, khảo cổ học, kiến trúc, di sản phi vật thể và so sánh với các công trình, di tích trong khu vực. Một trong những yêu cầu trọng tâm là xác định mức độ tin cậy của các nguồn tư liệu để bảo đảm cơ sở khoa học cho việc phục hồi công trình đã không còn nguyên vẹn.

Phát biểu tại lễ khởi công, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh dự án được triển khai trong không gian di sản thế giới và trên khu vực chứa các tầng văn hóa khảo cổ quan trọng, do đó yêu cầu hàng đầu là bảo đảm tính khoa học, thận trọng. "Tiến độ phải được bảo đảm, nhưng tuyệt đối không được đánh đổi tính xác thực, tính toàn vẹn và sự an toàn của di sản", ông Thắng nói.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công và giám sát tuân thủ hồ sơ được phê duyệt cùng các yêu cầu chuyên môn về bảo tồn. Nếu phát hiện yếu tố khảo cổ mới hoặc những vấn đề chưa đủ cơ sở khoa học để xử lý, các đơn vị phải chủ động khoanh vùng để chờ tham vấn từ nhà khoa học; tuyệt đối không tự ý xử lý, không vì tiến độ trước mắt mà làm ảnh hưởng đến giá trị vĩnh cửu của di tích.

Ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới, đánh giá quá trình nghiên cứu, tư liệu hóa, tham vấn và đối thoại về phục dựng điện Kính Thiên từ năm 2023 là sự hợp tác mẫu mực. Trung tâm Di sản Thế giới và Văn phòng UNESCO tại Hà Nội đã đồng hành cùng Việt Nam, cùng Hội đồng Di tích và Di chỉ quốc tế (ICOMOS) và các chuyên gia quốc tế tư vấn cho đội ngũ chuyên môn trong nước.

Theo ông Lazare Eloundou Assomo, giá trị của Khu Trung tâm hoàng thành Thăng Long không chỉ nằm ở các dấu tích khảo cổ và công trình lịch sử, mà còn ở những lớp lịch sử, ký ức, truyền thống được lưu giữ cùng mối liên hệ của di sản với người dân Hà Nội.

Việc khởi công điện Kính Thiên mở đầu giai đoạn hợp tác mới giữa Việt Nam, UNESCO, ICOMOS và Ủy ban Di sản Thế giới, trong đó tiếp tục nghiên cứu và đối thoại sẽ giữ vai trò thiết yếu khi dự án được triển khai.

Điện Kính Thiên được xây dựng năm 1428 dưới thời Lê Thái Tổ trên nền các cung điện thời Lý - Trần và hoàn thiện dưới thời Lê Thánh Tông. Đây là chính điện của cấm thành Thăng Long thời Lê, nơi diễn ra các nghi lễ quan trọng của triều đình.

Năm 1816, vua Gia Long cho xây điện Long Thiên tại khu vực nền Kính Thiên làm hành cung. Đến năm 1886, điện bị phá để xây dựng công trình quân sự của Pháp. Hiện còn nền điện và thềm bậc đá chạm rồng thế kỷ XV.

Sau nhiều đợt khai quật, khu vực nền điện Kính Thiên được xác định có địa tầng văn hóa dày khoảng 6 m, với các lớp từ thời Đại La đến Nguyễn và hiện đại kéo dài hơn 1.300 năm. Khu trung tâm hoàng thành Thăng Long được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới vào sáng 1/8/2010.