Phía sau kế hoạch 5 tuyến metro gần 1 triệu tỷ đồng của Hà Nội có gì đáng chú ý?

Liên danh Vinhomes - SGC ký hợp đồng chìa khóa trao tay để triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, tổng chiều dài khoảng 253km, nhu cầu vốn gần 1 triệu tỷ đồng. Các tuyến được đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 31/12/2030, góp phần định hình mạng lưới giao thông công cộng quy mô lớn của Thủ đô.

Chiều 15/10, UBND TP Hà Nội tổ chức lễ ký kết hợp đồng thực hiện 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14 giữa Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội và liên danh Công ty Cổ phần Vinhomes - Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng SGC.

Theo hợp đồng, 5 tuyến có tổng chiều dài khoảng 253km, nhu cầu vốn đầu tư khoảng một triệu tỷ đồng. Liên danh nhà thầu thực hiện dự án theo hình thức chìa khóa trao tay (EPC/Turnkey), chịu trách nhiệm xuyên suốt từ thiết kế, mua sắm thiết bị, thi công, lắp đặt, tích hợp hệ thống đến thử nghiệm, vận hành thử và bàn giao công trình.

Lãnh đạo UBND TP Hà Nội đánh giá đây là nhóm dự án có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp trong khi tiến độ triển khai ngắn. Việc lựa chọn hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay nhằm tăng tính đồng bộ trong tổ chức thực hiện, đáp ứng yêu cầu tiến độ và kiểm soát chi phí.

Theo định hướng được nêu tại lễ ký kết, liên danh nhà thầu cam kết kiểm soát suất đầu tư không vượt quá 120 triệu USD/km. Đại diện liên danh cũng cho biết đã chủ động đặt hàng hệ thống máy móc, thiết bị chuyên dụng, gồm hơn 100 dây chuyền đào hầm TBM và trên 50 dây chuyền đào tường vây, phục vụ quá trình triển khai.

Mục tiêu được đặt ra là đưa các tuyến vào vận hành trước ngày 31/12/2030.

200 đoàn tàu Metropolis và công nghệ tự động hóa

Trước đó, Vinhomes đã ký hợp đồng với Alstom, tập đoàn công nghệ đường sắt, để cung cấp 200 đoàn tàu Metropolis phục vụ 5 tuyến metro. Mỗi đoàn tàu được thiết kế gồm 5 toa, hướng tới tối ưu sức chở, hiệu quả vận hành và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn.

Về công nghệ, các tuyến được định hướng áp dụng hệ thống kỹ thuật đồng bộ, tạo điều kiện kết nối và vận hành thống nhất trên toàn mạng lưới. Những thông số dự kiến gồm khổ đường tiêu chuẩn 1.435mm và hệ thống điều khiển tàu dựa trên thông tin liên lạc (CBTC).

Đáng chú ý, các tuyến hướng tới cấp độ tự động hóa GoA4, cho phép tàu vận hành tự động không người lái theo thiết kế và quy trình an toàn được phê duyệt.

Nếu đáp ứng tiến độ đề ra, hệ thống 5 tuyến metro sẽ trở thành một phần quan trọng trong mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn của Hà Nội, góp phần giảm áp lực ùn tắc, cải thiện môi trường và thúc đẩy phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).

Chi tiết 5 tuyến metro dự kiến hoàn thành năm 2030

Theo kế hoạch, 5 tuyến đường sắt đô thị được khởi công vào trung tuần tháng 6/2026, gồm:

Tuyến số 1: Dài khoảng 59km, kết nối khu liên hiệp thể thao quốc tế Hùng Vương, khu công nghiệp đường sắt, Ngọc Hồi, ga Hà Nội, Yên Viên, khu đô thị Thư Lâm và sân bay Nội Bài.

Tuyến số 2: Dài khoảng 60km, có hướng tuyến từ sân bay Nội Bài qua Nam Thăng Long, Trần Hưng Đạo, Thượng Đình đến Thượng Phúc hoặc khu liên hiệp thể thao quốc tế Hùng Vương.

Tuyến số 8: Dài 64km, kết nối Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Thuận An.

Tuyến số 10: Dài 38,7km, đi qua các khu vực Võ Chí Công - Vành đai 2,5 - Times City/Vĩnh Tuy - Cổ Loa/Đông Anh.

Tuyến số 14: Dài 31,8km, kết nối cầu Thăng Long - Hồng Hà - Ocean Park/Gia Lâm.

Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội có tổng chiều dài khoảng 979km. Nếu tính cả đường sắt quốc gia và đường sắt liên vùng, tổng chiều dài hệ thống đạt gần 1.200km. Hiện thành phố đang khai thác tuyến Cát Linh -Hà Đông và đoạn trên cao Nhổn - Cầu Giấy thuộc tuyến Nhổn - ga Hà Nội.

Việc triển khai đồng thời 5 tuyến metro với tổng chiều dài hơn 250km được kỳ vọng tạo bước chuyển lớn cho hạ tầng giao thông Thủ đô. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng kiểm soát tổng mức đầu tư, tiến độ thi công, mức độ đồng bộ giữa các tuyến và khả năng kết nối với những khu vực đô thị mà hệ thống đi qua.