MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chứng khoán

24HMONEY đã kiểm duyệt

Pháp lý gấp rút hoàn thiện trước giờ G của KRX

Hệ thống KRX sắp vận hành, buộc nền tảng pháp lý về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán phải cấp tốc tái cơ cấu. Một cuộc chỉnh sửa toàn diện đang được thúc đẩy, nhằm đảm bảo thị trường bước vào kỷ nguyên mới với nền móng pháp lý đồng bộ và sẵn sàng.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn nước rút để chính thức vận hành hệ thống KRX – nền tảng công nghệ mới được kỳ vọng sẽ lột xác toàn diện cho hạ tầng giao dịch. Trước bước ngoặt mang tính lịch sử này, các cơ quan quản lý đang tăng tốc với tinh thần “hành động sánh vai công nghệ”, bảo đảm tính đồng bộ giữa chuyển giao kỹ thuật và khung pháp lý.

Hệ thống “xương sống” thay đổi, khung pháp lý phải bứt tốc

Hướng tới mục tiêu “go-live” vào ngày 5/5/2025, hệ thống KRX không chỉ đơn thuần là sự thay thế về mặt công nghệ, mà là một cuộc đại tu toàn diện về cách thức đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán trên thị trường chứng khoán. Để kịp thời thích ứng, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo sửa đổi Thông tư 119/2020/TT-BTC và Thông tư 96/2020/TT-BTC, với trình tự thủ tục rút gọn, đảm bảo kịp ban hành trước thời điểm vận hành chính thức.

Những điều chỉnh này không chỉ giúp hệ thống vận hành trơn tru – an toàn – hiện đại, mà còn góp phần đưa thị trường tiến gần hơn đến các chuẩn mực quốc tế, mở đường cho lộ trình nâng hạng thị trường.

Mã số định danh SID và điện tử hoá toàn diện quy trình

Một thay đổi căn bản nằm ở cơ chế xác thực danh tính nhà đầu tư. Nếu như hệ thống hiện hành chỉ dừng lại ở việc ghi nhận số hiệu đăng ký sở hữu và ngày cấp giấy tờ, thì KRX sẽ áp dụng mã số định danh (SID) gồm 15 ký tự, được tạo tự động, giúp chuẩn hoá và minh bạch hóa toàn bộ thông tin.

Dự thảo Thông tư 119 mới sẽ bổ sung định nghĩa pháp lý cho "thông tin nhận diện nhà đầu tư", đồng thời quy định rõ trách nhiệm sử dụng thống nhất giữa các thành viên lưu ký và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC).

Đặc biệt, thay vì song hành hai hình thức điện tử và văn bản giấy như trước đây, toàn bộ quy trình đăng ký – lưu ký sẽ được điện tử hoá 100%. Dự thảo Thông tư quy định rõ cơ chế gửi nhận, xử lý chứng từ điện tử giữa các bên, góp phần khai thác tối đa sức mạnh của hệ thống KRX và đẩy mạnh chuyển đổi số theo chỉ đạo của Chính phủ.

Thay đổi sâu về cổ phiếu lẻ và chuyển khoản quyền

Cách thức xử lý cổ phiếu lẻ cũng có bước ngoặt lớn. Thay vì phân bổ rời rạc về từng tài khoản, phần lẻ cổ phiếu sẽ được cộng gộp và chuyển về tài khoản chưa lưu ký tại tổ chức phát hành – tài khoản mặc định do KRX tạo lập. Đây là thay đổi mang tính nền tảng, đòi hỏi điều chỉnh quy định pháp lý tương ứng để đảm bảo vận hành thông suốt.

Song song đó, hoạt động chuyển khoản quyền cũng được siết chặt. Trong khi hệ thống cũ cho phép chuyển quyền ngay cả khi không còn chứng khoán gốc, thì KRX sẽ chỉ cho phép chuyển khi nhà đầu tư vẫn đang sở hữu chứng khoán. Các quy định liên quan đang được rà soát, bổ sung để hạn chế rủi ro, minh bạch quyền sở hữu.

Ngoài ra, dự thảo cũng làm rõ các trường hợp đặc biệt như chuyển quyền sở hữu khi giao dịch non-prefunding với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài hoặc xử lý tài sản đảm bảo khi thiếu tiền.

Tiến tới chuẩn CCP – hiện đại hóa bù trừ, thanh toán

Một trong những đột phá lớn nhất của hệ thống KRX là khả năng tiệm cận cơ chế CCP (Central Clearing Counterparty) – chuẩn mực quốc tế về đối tác bù trừ trung tâm, giúp giảm thiểu rủi ro hệ thống trong giao dịch chứng khoán.

KRX không cho phép huỷ hoặc lùi thanh toán đối với các giao dịch thiếu tiền ở ngày T+1, T+2 – điều vẫn đang tồn tại trong hệ thống cũ. Thay vào đó, hệ thống mới cho phép cơ chế vay – cho vay chứng khoán để đảm bảo thanh toán đúng hạn. Đây là chức năng mang tính cách mạng, đưa hoạt động giao dịch sang cấp độ chuyên nghiệp hơn.

KRX cũng sẽ phân tách thị trường thành 4 khu vực gắn với các loại thành viên của VSDC, và dự thảo Thông tư mới sẽ mở rộng định nghĩa “khu vực thị trường”, phản ánh đầy đủ thực tiễn vận hành với cả thành viên lưu ký lẫn thành viên bù trừ.

Đặc biệt, Chương Iva sẽ được bổ sung trong dự thảo – chuyên hướng dẫn cơ chế bù trừ, thanh toán khi chưa triển khai hoàn toàn cơ chế CCP, đảm bảo tính kế thừa từ Thông tư 05/2015/TT-BTC, đồng thời cập nhật cho phù hợp tính năng của KRX và mục tiêu nâng hạng.

Quỹ hỗ trợ thanh toán: Thêm quyền, tăng linh hoạt, kiểm soát rủi ro

Một điểm đáng chú ý khác là điều chỉnh cơ chế sử dụng quỹ hỗ trợ thanh toán. Thay vì cho vay theo hạn mức, VSDC sẽ chi trả toàn bộ phần thiếu vào ngày thanh toán theo thứ tự: sử dụng khoản đóng góp của chính thành viên mất khả năng thanh toán, sau đó đến vay ngân hàng và cuối cùng là sử dụng nguồn của thành viên khác.

Để bảo vệ các thành viên không liên quan khỏi rủi ro, dự thảo cũng trao thêm quyền cho VSDC: từ phong tỏa tài sản, bán chứng khoán tự doanh… nhằm đảm bảo thu hồi đủ khoản hỗ trợ khi cần.

Tóm lại, hệ thống KRX không đơn thuần là một bước tiến kỹ thuật, mà là cuộc đại phẫu về hạ tầng, nghiệp vụ và pháp lý của thị trường chứng khoán Việt Nam. Nếu được triển khai thành công, KRX sẽ không chỉ đưa thị trường bước vào kỷ nguyên giao dịch số hóa toàn diện, mà còn mở ra cánh cửa để Việt Nam vươn lên tầm thị trường mới nổi, sánh vai cùng các chuẩn mực toàn cầu.