Phân biệt chứng quyền và phái sinh

Chứng quyền và phái sinh là hai khái niệm rất dễ bị nhầm lẫn đặc biệt là với những nhà đầu tư mới. Cùng 24hMoney so sánh điểm giống và khác nhau giữa chứng quyền và phái sinh trong bài viết sau.

1. Điểm giống nhau giữa chứng quyền và phái sinh

Chứng quyền là loại chứng khoán được phát hành cùng với việc phát hành trái phiếu hoặc cổ phiếu ưu đãi, cho phép người sở hữu chứng quyền được quyền mua một số cổ phiếu phổ thông nhất định theo mức giá đã được xác định trước trong khoảng thời gian xác định. - Theo Điều 4 Luật Chứng khoán 2019

Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng, bao gồm hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn, trong đó xác nhận quyền, nghĩa vụ của các bên đối với việc thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản cơ sở nhất định theo mức giá đã được xác định trong khoảng thời gian hoặc vào ngày đã xác định trong tương lai. - Theo Điều 4 Luật Chứng khoán 2019

Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh cũng được quy định là chứng khoán, các chỉ số chứng khoán hoặc tài sản khác (thực phẩm, nông sản, kim loại,...). Hiểu một cách đơn giản, các sản phẩm phái sinh cho phép đầu tư vào sự tăng hoặc giảm của tài sản cơ sở trong tương lai. Nếu sự thay đổi đó diễn ra đúng như dự đoán của nhà đầu tư thì sẽ có lời.

Chứng quyền và phái sinh giống nhau ở những điểm sau đây:

Người sở hữu chứng quyền hoặc chứng khoán phái sinh sẽ có quyền và không có nghĩa vụ mua cổ phiếu cơ sở/chứng quyền với mức giá được xác định trước tại một thời điềm đã được ấn định.
Tài sản cơ sở có thể là chỉ số chứng khoán, cổ phiếu, chứng quyền có bảo đảm.
Thanh toán bằng tiền mặt/ tài sản cơ sở.
Có xác định thời gian đáo hạn cụ thể.

Chứng khoán phái sinh hiện tại có 2 sản phẩm là hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn. So sánh chứng khoán phái sinh với chứng quyền có đảm bảo có sự khác biệt như sau:

	Chứng quyền đảm bảo	Chứng khoán phái sinh
	Chứng quyền đảm bảo	Hợp đồng tương lai	Hợp đồng quyền chọn
Tổ chức phát hành	Tổ chức tài chính	Sở giao dịch Chứng khoán
Thị trường giao dịch	Thị trường chứng khoán cơ sở và sử dụng tài khoản chứng khoán cơ sở để thực hiện giao dịch	Thị trường chứng khoán phái sinh và cần mở tài khoản giao dịch chứng khoán phái sinh để sử dụng
Điều khoản sản phẩm	Do tổ chức phát hành đưa ra, mỗi sản phẩm sẽ có những quy định riêng	Do Sở giao dịch chứng khoán ban hành và chuẩn hóa những điều khoản
Khối lượng niêm yết	Quy định số lượng phát hành trong thời gian cụ thể	Số lượng hợp đồng tương lai/quyền chọn giao dịch phụ thuộc vào cung, cầu
Ký quỹ	Không cần ký quỹ	Ký quỹ ban đầu và cần duy trì mức ký quỹ theo như quy định	Bên bán bắt buộc phải ký quỹ đảm bảo thanh toán
Bán khống	Không thể bán chứng quyền khi chưa nắm giữ	Có thể mở vị thế bán khống ngay cả khi chưa nắm giữ	Có thể bán quyền chọn không nắm giữ
Rủi ro thanh toán	Không có trung tâm bù trừ nên sẽ gặp rủi ro khi tổ chức phát hành mất khả năng thanh toán	Trung tâm bù trừ bảo đảm khả năng thanh toán
Rủi ro lợi nhuận	Người mua: Cố định tối đa lỗ bằng phí quyền mua Người bán: Lỗ không giới hạn	Người mua, người bán: Lỗ không giới hạn

Với những thông tin mà 24hMoney cung cấp, hẳn bạn đã biết những điểm giống và khác nhau giữa chứng quyền và phái sinh. Nhìn chung, mỗi loại sẽ có ưu điểm riêng phù hợp với từng chiến lược và mục tiêu của mỗi nhà đầu tư.