Ông Trump tính nước cờ mới với Iran: Tái thiết đất nước đổi lấy dầu mỏ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng chi phí tái thiết Iran sau xung đột có thể vượt 1.000 tỷ USD và Washington có thể tham gia quá trình này. Tuy nhiên, ông cũng đề cập tới khả năng Mỹ sẽ nhận một phần nguồn dầu mỏ của Tehran như một hình thức bù đắp.

Trong cuộc phỏng vấn với ABC News ngày 9/6, Tổng thống Donald Trump lần đầu công khai nhắc tới khả năng Mỹ thu được lợi ích từ công cuộc tái thiết Iran nếu một thỏa thuận hòa bình được thiết lập.

“Phải có ai đó xây dựng lại toàn bộ cơ sở hạ tầng đó, từ những cây cầu mới, các công trình mới cho tới nhà máy điện mới. Người ta đang nói con số khoảng 1.000 tỷ USD, thậm chí có thể còn nhiều hơn. Và đó là lý do Mỹ có thể sẽ tham gia vào quá trình tái thiết, giúp họ xây dựng lại đất nước”, ông Trump nói.

Khi được hỏi liệu ý tưởng này có giống với Kế hoạch Marshall - chương trình viện trợ kinh tế quy mô lớn của Mỹ giúp Tây Âu phục hồi sau Thế chiến II - hay không, ông Trump trả lời: “Đúng vậy, nhưng chúng tôi sẽ lấy một nửa lượng dầu của họ”.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng tính khả thi của đề xuất này vẫn là dấu hỏi lớn. Trong khi Iran đang tìm kiếm nguồn tài chính phục vụ công cuộc tái thiết như một phần của tiến trình hòa bình, Tehran gần như chắc chắn sẽ phản đối bất kỳ sự tham gia trực tiếp nào của Mỹ cũng như các thỏa thuận liên quan đến việc chuyển giao quyền kiểm soát tài nguyên dầu mỏ cho Washington.

Quan hệ ngoại giao giữa Mỹ và Iran đã bị cắt đứt gần 50 năm qua, trong khi nền kinh tế Iran vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề từ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Những rào cản này được xem là thách thức lớn đối với bất kỳ kế hoạch hợp tác nào trong tương lai.

Ở một diễn biến khác, truyền thông Israel dẫn các nguồn tin thân cận cho biết ngày càng xuất hiện nhiều lo ngại trong nội bộ nước này về khả năng phải đối đầu với Iran mà không nhận được sự hỗ trợ trực tiếp từ Mỹ.

Theo các nguồn tin, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã cảnh báo trong một cuộc họp nội các rằng Israel có thể buộc phải hành động đơn phương nếu cần thiết.

“Israel có thể sẽ tấn công mà không có sự hậu thuẫn của Mỹ, bất chấp mọi cái giá phải trả”, ông Netanyahu được cho là đã phát biểu.

Dù vậy, nhà lãnh đạo Israel nhấn mạnh Tel Aviv không mong muốn kịch bản này xảy ra, song vẫn tin rằng nước này đủ năng lực để tự hành động nếu tình hình đòi hỏi.

Trong cuộc điện đàm gần đây giữa ông Netanyahu và Tổng thống Trump, nhà lãnh đạo Mỹ được cho là không hoàn toàn bác bỏ khả năng Israel đáp trả các cuộc tấn công từ Iran, nhưng nhấn mạnh rằng mọi phản ứng cần được thực hiện một cách kiềm chế. Ông Trump cũng khẳng định Washington đang ở rất gần một thỏa thuận hòa bình với Tehran.

Theo đánh giá của giới chức Israel, việc ông Trump ưu tiên giải pháp ngoại giao có thể khiến ông phản đối ngay cả những đòn đáp trả mang tính biểu tượng nếu căng thẳng với Iran bùng phát trở lại.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu trên Fox News rằng Israel có thể hài lòng với thỏa thuận mà Mỹ đạt được với Iran, nhưng cũng có khả năng không đồng tình nếu thỏa thuận đó chủ yếu phục vụ lợi ích của Washington.

Trong khi đó, những thông tin mới được tiết lộ về cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Netanyahu cho thấy Tổng thống Mỹ đã cảnh báo rằng nếu các cuộc tấn công của Israel leo thang thành một cuộc chiến toàn diện, Tel Aviv có thể sẽ phải một mình đối đầu với Iran mà không nhận được sự hỗ trợ quân sự trực tiếp từ Washington.