MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nước cờ mới của Trung Quốc trong cuộc chiến thương mại với Mỹ

Hơn hai thập kỷ qua, chưa từng có tiền lệ nào như hiện tại: Trung Quốc không mua nổi một lô đậu tương Mỹ nào dù mùa xuất khẩu đã bắt đầu hơn nửa tháng. Đằng sau sự im lặng này, theo các chuyên gia, là nước cờ đầy toan tính của Bắc Kinh khi biến nông sản thành đòn bẩy chiến lược trong cuộc đối đầu thương mại với Washington.

Nước cờ bất ngờ của Trung Quốc sau gần ba thập kỷ

Là quốc gia nhập khẩu đậu tương lớn nhất thế giới, Trung Quốc từ lâu nắm giữ ảnh hưởng sâu rộng đối với thị trường toàn cầu. Thế nhưng, dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ cho thấy, tính đến ngày 11/9, tức gần hai tuần kể từ khi bắt đầu mùa xuất khẩu mới, Bắc Kinh vẫn chưa đặt mua một lô đậu tương nào từ Mỹ – điều chưa từng xảy ra kể từ năm 1999.

Năm 2024, đậu tương Mỹ chiếm tới 1/5 tổng nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc, với trị giá hơn 12 tỷ USD, tương đương hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của Mỹ. Tuy nhiên, với lượng dự trữ dồi dào trong tay, Bắc Kinh phát đi tín hiệu rằng họ có đủ thời gian và nguồn lực để không phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ trong ngắn hạn.

Theo giới phân tích, đây không đơn thuần là lựa chọn thương mại, mà là nước đi mang tính chiến lược, khi Trung Quốc một lần nữa biến nông sản thành công cụ mặc cả trong cuộc chiến thương mại với Washington – chiến thuật từng được áp dụng trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump. Đáng chú ý, bước đi này diễn ra ngay trước cuộc trao đổi trực tiếp dự kiến giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và ông Trump vào ngày 19/9 (giờ Mỹ), trong bối cảnh căng thẳng song phương leo thang quanh vấn đề chất bán dẫn và đất hiếm.

“Cách tiếp cận của Trung Quốc với đậu tương cũng giống như đất hiếm: đó là một chiến lược lâu dài, được chuẩn bị kỹ lưỡng từ sau cuộc chiến thương mại trước đây”, bà Even Pay, chuyên gia phân tích nông nghiệp, nhận định.

Chiến lược này dường như đã phát huy tác dụng. Dù nông dân Mỹ bước vào mùa bội thu, giá đậu tương vẫn rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Đây là cú đánh trực diện vào nhóm cử tri nông dân – lực lượng vốn đóng vai trò quan trọng đối với Tổng thống Trump. Họ đã lên tiếng cảnh báo nguy cơ “khủng hoảng thương mại và tài chính”, đồng thời kêu gọi chính quyền sớm đạt được thỏa thuận để gỡ bỏ mức thuế hơn 20% đang đè nặng lên nông sản Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc.

Quân bài chiến lược của Bắc Kinh

Trái ngược với sự lo lắng bên kia Thái Bình Dương, thị trường trong nước Trung Quốc đang tỏ ra khá bình thản. Các cơ sở ép dầu, nhà chăn nuôi lợn và nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi – những bên từng chịu tổn thất lớn trong cuộc chiến thương mại lần đầu – giờ đây đã chủ động tích trữ hàng hóa từ nhiều tháng trước, chủ yếu nhập khẩu từ Brazil. Kho dự trữ quốc gia cũng được gia cố mạnh mẽ, đảm bảo nguồn cung đủ đáp ứng nhu cầu ít nhất đến hết năm 2025, thậm chí sang quý I/2026.

Đậu tương, vốn chủ yếu dùng để sản xuất khô dầu cho ngành chăn nuôi lợn khổng lồ và dầu ăn trong sinh hoạt, nay được bảo đảm nguồn cung ổn định. Song song với đó, Trung Quốc còn mở rộng nhập khẩu ngô, lúa mì và cao lương từ Canada, Brazil và Australia, giảm mạnh sự lệ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ. Cùng lúc, Bắc Kinh cũng đẩy mạnh kế hoạch tăng sản lượng đậu tương trong nước, từng bước củng cố nền tảng an ninh lương thực.

Tuy nhiên, việc tránh xa nguồn cung từ Mỹ không phải không có cái giá. Mỹ vẫn là nhà cung cấp đậu tương hiệu quả và rẻ bậc nhất. Việc đa dạng hóa nguồn nhập buộc Trung Quốc chấp nhận chi phí cao hơn, và càng kéo dài, cái giá này càng lớn.

Trong cuộc chiến thương mại lần thứ nhất, dù áp thuế trả đũa, Bắc Kinh vẫn phải đưa ra một số ngoại lệ cho phép nhập khẩu một phần nông sản Mỹ. Do đó, giới chuyên gia nhận định nếu hai bên đạt được thỏa thuận, Trung Quốc chắc chắn vẫn sẽ duy trì một mức độ nhập khẩu nhất định. Vấn đề cốt lõi không phải là nhu cầu tiêu thụ, mà chính là cuộc đấu trí thương mại kéo dài chưa có hồi kết.