Nới rào cản, mở đường nâng hạng thị trường chứng khoán

Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách toàn diện từ hạ tầng công nghệ, thủ tục hành chính đến khung pháp lý nhằm đáp ứng tiêu chí nâng hạng thị trường chứng khoán. Nỗ lực này kỳ vọng sẽ thu hút mạnh dòng vốn ngoại, dù vẫn cần vượt qua một số rào cản kỹ thuật và yếu tố rủi ro như biến động tỷ giá.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định sẽ đẩy mạnh cải cách nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng hạng thị trường. Không chỉ tập trung tháo gỡ các rào cản kỹ thuật, cơ quan quản lý cũng tăng tốc đối thoại với tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư quốc tế, từng bước tạo môi trường minh bạch, hấp dẫn hơn cho dòng vốn ngoại tham gia sâu vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi đã không còn là khẩu hiệu nằm trên giấy. Trong thời gian gần đây, quyết tâm này đang được hiện thực hóa thông qua chuỗi hành động cải cách mang tính hệ thống, toàn diện và có chiều sâu. Từ cải cách hành chính, vận hành hạ tầng công nghệ đến việc đồng bộ hóa khung pháp lý, Việt Nam đang từng bước tiệm cận các tiêu chí nghiêm ngặt mà các tổ chức xếp hạng quốc tế như FTSE Russell và MSCI đặt ra.

Cải cách thực chất: Từ hành chính đến hạ tầng công nghệ

Tính đến giữa tháng 6/2025, cơ quan quản lý thị trường chứng khoán đã đề xuất cắt giảm hoặc đơn giản hóa 72 trên tổng số 104 thủ tục hành chính, đồng thời rà soát, sửa đổi 33 điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán. Đây là bước đi rõ ràng nhằm gỡ bỏ rào cản kỹ thuật – vốn là một trong những điểm nghẽn cốt lõi khiến thị trường Việt Nam bị "mắc kẹt" ở nhóm cận biên suốt thời gian dài.

Bước ngoặt đáng chú ý là việc đưa hệ thống giao dịch KRX vào vận hành từ tháng 5/2025. Với khả năng đáp ứng giao dịch T+0, thanh toán bù trừ tập trung (CCP) và chuẩn hóa thông tin thị trường, KRX được xem là nền tảng kỹ thuật chiến lược mở đường cho một thị trường hiện đại, minh bạch và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Không dừng lại ở đó, hàng loạt thông tư trọng yếu cũng đã được ban hành như Thông tư 68/2023/TT-BTC xóa bỏ quy định ký quỹ trước giao dịch và Thông tư 03/2025/TT-NHNN tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản vốn bằng ngoại tệ. Cùng với đó, mô hình tài khoản tổng đang được hoàn thiện, góp phần tăng tính linh hoạt và hiệu quả trong hoạt động đầu tư của các định chế quốc tế.

Đối thoại chiến lược và đẩy mạnh xúc tiến quốc tế

Cùng với việc cải cách thể chế, Việt Nam chủ động thúc đẩy đối thoại với các tổ chức xếp hạng, quỹ đầu tư toàn cầu và các nhà đầu tư chiến lược. Những cuộc làm việc song phương liên tục được tổ chức trong nửa đầu năm 2025, nhằm giải trình rõ ràng tiến độ cải cách, tiếp thu khuyến nghị và tháo gỡ các vướng mắc còn tồn tại – đặc biệt là các điều kiện kỹ thuật và hành lang pháp lý cho dòng vốn ngoại.

Theo giới chuyên gia, giai đoạn cao điểm từ giữa năm 2024 đến nay được coi là thời kỳ “chốt chặng” để Việt Nam hoàn thiện hạ tầng thị trường, chủ động đáp ứng các điều kiện cuối cùng trong bộ tiêu chí nâng hạng. Một số dấu hiệu tích cực đã xuất hiện từ báo cáo phân hạng tháng 9/2024 của FTSE Russell – cho thấy cộng đồng quốc tế bắt đầu ghi nhận những chuyển động thực chất từ phía Việt Nam.

Dòng vốn ngoại: Kỳ vọng lớn nhưng không thiếu rủi ro

Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc phân tích tại một công ty chứng khoán lớn, cho rằng trong trung hạn 1–2 năm tới, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng dòng vốn ngoại sẽ quay trở lại mạnh mẽ. Ba yếu tố chính củng cố kỳ vọng này gồm: (1) lực mua ròng của khối ngoại đã đảo chiều từ tháng 5/2025; (2) kỳ vọng dòng vốn đổ vào khi thị trường được nâng hạng chính thức; và (3) quyết tâm tái tăng trưởng kinh tế được khẳng định từ cấp vĩ mô.

Tuy nhiên, yếu tố tỷ giá vẫn được coi là “ẩn số rủi ro” có thể ảnh hưởng đến quyết định giải ngân của các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh biến động lãi suất toàn cầu vẫn chưa hoàn toàn hạ nhiệt.

Lộ trình tiếp theo: Không chỉ là kỳ vọng, mà là chuẩn bị cho bước chuyển mình

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định, trong những tháng cuối năm, cơ quan này sẽ tiếp tục đẩy nhanh hoàn thiện khung pháp lý, trình cấp có thẩm quyền sửa đổi các quy định còn bất cập và xây dựng các thông tư, nghị định hướng dẫn theo kịp tốc độ phát triển thị trường. Song song, các giải pháp công nghệ, số hóa quản lý và hiện đại hóa thủ tục hành chính sẽ tiếp tục được triển khai nhằm nâng cao trải nghiệm nhà đầu tư và giảm thiểu chi phí giao dịch.

Việc tăng cường giám sát, tái cấu trúc các tổ chức kinh doanh chứng khoán, đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư – đặc biệt là thu hút nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn ngoại dài hạn – cũng nằm trong nhóm ưu tiên chiến lược để đảm bảo cho thị trường phát triển bền vững, công khai và minh bạch.