Những con số kinh tế bất thường của Việt Nam

Khi phân tích các số liệu về tiêu thụ điện, xuất nhập khẩu và GDP quốc gia, tôi phát hiện ra 2 điểm có số liệu rất bất thường của Việt Nam, đó là tỷ lệ giá trị xuất khẩu trên tổng GDP quốc gia cao nhất trong số các quốc gia thông thường và số điện cần thiết để làm ra 1 triệu USD cho GDP quốc gia cao nhất thế giới.

Thứ nhất về xuất nhập khẩu: Năm 2022, chúng ta xuất khẩu hàng hoá được 371.3 tỷ USD, theo World Bank tỷ lệ xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ của Việt Nam chiếm 93.3% GDP quốc gia, đây là tỷ lệ cao nhất thế giới (không tính các quốc gia không thông thường), cao hơn 6.67 lần Trung Quốc; cao hơn 1.4 - 1.6 lần Thái Lan và Malaysia; cao hơn từ 2 lần đến 9 lần nhóm các quốc gia cạnh tranh thu hút đầu tư FDI và xuất khẩu với Việt Nam là Ấn, Độ, Thái Lan, Bangladesh, Mexico, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Philippines; cao hơn 2.2 lần Hàn Quốc.

Ai cũng biết Trung Quốc là công xưởng của thế giới, nghĩa là Trung Quốc sản xuất hàng hoá cho cả thế giới, thế mà họ chỉ xuất khẩu có 20% GDP thôi, còn chúng ta xuất khẩu lên đến 93.3% cơ.

Mọi người cứ lo lắng Ấn Độ cạnh tranh sản xuất điện thoại Samsung và Apple với Việt Nam, thế nhưng họ xuất khẩu chỉ có 21.4% GDP. Gần đây chúng ta lo lắng Bangladesh lấy mất đơn hàng may mặc của Việt Nam, thế nhưng họ xuất khẩu chỉ có 10.7% GDP thôi.

Đúng là con số cao bất thường so với GDP quốc gia thật.

Thứ 2 về số điện cần thiết để làm ra 1 triệu USD cho GDP quốc gia: Trong bài “Ngành Điện Việt Nam”, hôm qua tôi đã đưa ra thông tin rằng Việt Nam chúng ta cần đến 652.5 GWh điện để làm ra 1 triệu USD cho GDP quốc gia, đây là con số lớn nhất thế giới, lớn hơn nhiều tất cả các quốc gia Đông Nam Á, lớn hơn tất cả các quốc gia giàu có, lớn hơn cả các quốc gia trung bình lẫn quốc gia nghèo.

Có nhiều lý giải cho 2 cái cao bất thường trên, nào là cơ cấu kinh tế chưa hợp lý, nào là FDI vào gia công dùng quá nhiều điện, nào là chúng ta sản xuất nhiều nhưng giá trị gia tăng thấp. Lý giải nào cũng có lý, nhưng theo tôi chỉ là một phần nguyên nhân thôi.

Có một nguyên nhân rất lớn là hiện tại Việt Nam chúng ta tính thiếu GDP. Quĩ tiền tệ Quốc tế IMF đã nhiều lần khẳng định rằng Việt Nam vẫn tính thiếu GDP và cần tiếp tục tính lại GDP quốc gia (ít nhất là 5 năm 1 lần). Bạn nào chịu khó quan sát xung quanh sẽ thấy tính thiếu GDP rất nhiều.

Rất nhiều chuyên gia ước tính rằng hiện Việt Nam chúng ta tính thiếu, tính sót GDP cỡ 25% - 30% (chỉ tính riêng kinh tế chính thức có quan sát chứ chưa tính kinh tế ngầm, vì kinh tế ngầm thì quốc gia nào cũng có).

Nếu chúng ta thử cộng thêm 25% do tính thiếu, thì GDP Việt Nam năm 2020 là 432.9 tỷ USD, năm 2022 là 511.3 tỷ USD, khi ấy tỷ lệ xuất khẩu sẽ giảm từ 93.3% xuống còn 74.64%, còn số điện để làm ra 1 triệu USD cho GDP quốc gia giảm từ 652.5 GWh xuống còn 522 GWh.

Với cách tính mới này, cả 2 chỉ số xuất khẩu trên GDP và số điện làm ra 1 triệu USD cho GDP quốc gia, tuy vẫn thuộc top cao trên thế giới, nhưng ở mức hợp lý, không còn thấy cao bất thường nữa.