Người trẻ nên lấy bằng cấp trước hay tích lũy kinh nghiệm trước?

Có một câu hỏi tôi nghĩ rất nhiều người trẻ từng tự hỏi: Nên dành thời gian học thật cao trước, hay đi làm sớm để tích lũy kinh nghiệm?

Sau nhiều năm đi làm và tiếp tục con đường học tập của mình, tôi nhận ra rằng:

Bằng cấp và kinh nghiệm không phải hai con đường đối lập. Điều quan trọng là biết mình đang thiếu thứ gì ở từng giai đoạn.

Bằng cấp cho chúng ta nền tảng, phương pháp và hệ thống tư duy.

Kinh nghiệm cho chúng ta va chạm, khả năng giải quyết vấn đề và sự trưởng thành mà sách vở khó truyền đạt hết.

Chỉ có bằng cấp mà thiếu thực tế, kiến thức rất dễ nằm trên giấy.

Nhưng chỉ có kinh nghiệm mà ngừng học, chúng ta cũng dễ mắc một cái bẫy nguy hiểm:

Lấy những gì mình từng trải qua làm giới hạn cho những gì mình có thể biết.

Bản thân tôi chọn vừa làm, vừa học và sau đó hoàn thành chương trình Thạc sĩ. Càng đi làm lâu, tôi càng thấy việc học sau khi đã có trải nghiệm mang một ý nghĩa rất khác.

Bởi lúc đó, mình không còn học chỉ để vượt qua một kỳ thi.

Mình học vì đã có những câu hỏi mà thực tế đặt ra.

Một mô hình quản trị không còn đơn thuần là lý thuyết khi bạn đã từng quản lý con người.

Một bài học Marketing cũng khác khi bạn đã từng chịu trách nhiệm về kết quả.

Và một kiến thức về chiến lược sẽ được nhìn khác đi khi bạn đã từng phải đưa ra quyết định.

Vì vậy, nếu hỏi người trẻ nên chọn bằng cấp hay kinh nghiệm trước, câu trả lời của tôi là:

Đừng dành tuổi trẻ chỉ để sưu tầm bằng cấp.

Nhưng cũng đừng lấy việc “đã đi làm” làm lý do để ngừng học.

Hãy đi làm đủ sớm để hiểu thực tế.

Và hãy học đủ lâu để không bị giới hạn bởi chính kinh nghiệm của mình.

Bởi cuối cùng:

Bằng cấp có thể giúp bạn bước qua một cánh cửa.

Kinh nghiệm giúp bạn đứng vững sau cánh cửa đó.

Nhưng khả năng học hỏi liên tục mới quyết định bạn có thể đi xa đến đâu.