Nghị trường thêm tiếng nói thị trường

Khi những "ông chủ" bước vào vai trò người làm luật, họ mang theo tư duy hiệu quả và những va đập thực tế để "giải mã" các điểm nghẽn thể chế, biến luật pháp từ rào cản thành động lực bứt phá cho giai đoạn 2026–2030.

Quốc hội khóa XVI không chỉ mở đầu một nhiệm kỳ lập pháp, mà còn kích hoạt một kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng tăng trưởng hai con số. Sự hiện diện đậm nét của đội ngũ doanh nhân tại nghị trường lần này không đơn thuần là con số cơ cấu, mà là một "tín hiệu phát đi" về sự dịch chuyển tư duy: Muốn kinh tế đi nhanh, lập pháp phải hiểu hơi thở của thị trường.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.

Quốc hội khóa XVI bắt đầu trong một bối cảnh khác biệt, khi yêu cầu tăng trưởng cao cho giai đoạn 2026–2030 đặt ra áp lực lớn hơn lên chất lượng thể chế. Trong bối cảnh đó, sự hiện diện ngày càng rõ nét của đội ngũ doanh nhân không đơn thuần là thay đổi về cơ cấu, mà phản ánh một dịch chuyển trong tư duy phát triển.

Với hơn 20 doanh nhân trúng cử, đến từ cả khu vực nhà nước và tư nhân, từ các tập đoàn lớn đến doanh nghiệp địa phương, bức tranh đại diện cho thấy tiếng nói của thị trường đang được đưa gần hơn vào nghị trường. Đây không còn là sự tham gia mang tính biểu tượng, mà là một kênh bổ sung trực tiếp cho quá trình xây dựng và giám sát chính sách.

Một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh hơn đòi hỏi một hệ thống lập pháp hiểu kinh tế sâu hơn. Bởi tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào vốn hay lao động, mà nằm ở khả năng chuyển hóa nguồn lực thành hiệu quả thông qua thể chế. Khi luật pháp chậm thích ứng, chi phí tuân thủ cao và rủi ro chính sách lớn, động lực phát triển sẽ bị kìm hãm.

Ở điểm này, doanh nhân mang đến một lợi thế rõ rệt: “dữ liệu sống” của nền kinh tế. Họ tiếp cận chính sách không qua báo cáo, mà qua va chạm thực tế mỗi ngày. Họ nhìn thấy những thủ tục gây chậm trễ, những quy định làm tăng chi phí, hay những điểm nghẽn khiến dự án đình trệ. Đây là nguồn thông tin quan trọng giúp đánh giá liệu luật pháp có thực sự vận hành hiệu quả hay không.

Bên cạnh đó là tư duy hiệu quả – yếu tố cốt lõi của môi trường kinh doanh. Doanh nhân quen với áp lực về thời gian, chi phí và cạnh tranh, nên có độ nhạy cao với tốc độ phản ứng của chính sách. Trong bối cảnh thị trường biến động nhanh, một hệ thống pháp lý chậm trễ có thể làm mất cơ hội phát triển.

Không chỉ vậy, họ còn mang theo văn hóa đo lường kết quả. Trong kinh doanh, mọi quyết định đều được kiểm chứng bằng hiệu quả thực tế. Nếu được chuyển hóa vào hoạt động nghị trường, tư duy này có thể tạo áp lực tích cực, buộc chính sách không chỉ đúng về nguyên tắc mà còn phải vận hành được trong đời sống.

Tuy nhiên, sự tham gia của doanh nhân chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi kèm những điều kiện rõ ràng. Trước hết là kiểm soát chặt xung đột lợi ích, bảo đảm mọi đóng góp đều hướng đến lợi ích chung. Thứ hai là nâng cao năng lực lập pháp, bởi kinh nghiệm thương trường không thể thay thế hoàn toàn tư duy chính sách. Và quan trọng hơn, cần có cơ chế để tiếng nói của doanh nhân được chuyển hóa thành quyết sách cụ thể, thay vì dừng ở mức phản ánh.

Ở tầm rộng hơn, sự hiện diện của doanh nhân trong Quốc hội cho thấy một thay đổi trong cách nhìn về vai trò của khu vực doanh nghiệp. Không chỉ là lực lượng tạo ra của cải, doanh nghiệp đang dần trở thành một chủ thể tham gia kiến tạo thể chế.

Trong một nền kinh tế hiện đại, tăng trưởng bền vững không thể được thiết kế đơn lẻ từ phía quản lý. Nó cần sự tương tác giữa nhà nước và thị trường, giữa quyền lực công và năng lực sáng tạo của xã hội.

Khi đó, doanh nhân trong nghị trường không chỉ đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, mà còn góp phần đưa logic tạo ra giá trị vào quá trình làm luật. Nếu được khai thác đúng cách, đây có thể trở thành một nguồn lực quan trọng để thiết kế nền tảng cho tăng trưởng trong giai đoạn mới.